Жанубий Африкадаги оқ танлилар геноциди мавжуд эмас, деди АҚШдаги янги элчи BBC телеканалига
Роелф Мейер BBC’га берган интервьюсида оқ танли африканер эканлиги унга Трампнинг геноцид ҳақидаги даъвосига эътироз билдириш ҳуқуқини беришини айтди.
Жанубий Африкада оқ танлилар геноциди мавжуд эмас, дейди АҚШдаги янги элчи BBC’га
Жанубий Африканинг Вашингтонга тайинланган янги элчиси Дональд Трампнинг оқ танли африканерларга қарши геноцид содир этилмоқда деган даъвосини рад этишининг шахсий сабаби бор: у ўзи «туғма африканер».
«У биз ҳақимизда гапиряптими?», деб ўйлаганини эслайди Рольф Мейер Президент Трампнинг бу гапини биринчи марта эшитганида.
Унинг АҚШ президентининг айбловига жавоби қатъий.
Жанубий Африкадаги оқ танли африканерлар озчилигига қарши оммавий ҳужум ғояси мавжуд эмас, деди у BBC’га ва ўз шахсияти унга буни айтишга ваколат беришини таъкидлади.
Мейер 1990-йилларда Жанубий Африкада апартеид деб номланувчи оқ танли озчилик ҳукмронлигига чек қўйишга ёрдам берган асосий воситачилардан бири эди. У АҚШ ва Жанубий Африка ўртасидаги дипломатик алоқалар кескин ёмонлашганидан кейин, апрель ойида АҚШга элчи этиб тайинланди.
BBC’га берган интервьюсида Мейер Жанубий Африкадаги зўравонлик ҳақидаги фактлар бузиб кўрсатилганини ва бу «нотўғри йўналтирилган маълумот» қаердан келаётгани ҳақида ҳеч қачон аниқ тушунтириш олмаганини айтди.
Ўтган йили Трамп Оқ уйда Президент Сирил Рамафоса билан учрашувда Жанубий Африкани оқ танлилар геноцидида айблаган ва африканерлар учун АҚШ қочқинлар йўналишини жорий қилган эди.
Ўшандан бери Қўшма Штатларга 13 000 га яқин қочқин қабул қилинди ва улардан уч нафаридан ташқари ҳаммаси жанубий африкаликлар эди.
Улардан бири Лили (у оммавий равишда фойдаланадиган исм) бўлиб, у оиласи билан Жанубий Африкадан Техасга кўчиб ўтган, у ерда улар ўгай отасининг фермасида макадамия ёнғоғи ва банан етиштириб яшашган.
Уй атрофидаги деворлар, электр панжара ва саккизта буллтерьер бўлишига қарамай, у «ҳар доим қўрқувда» яшаганини ва уч марта одамлар унинг мулкига кирганини кўрганини айтди.
«Ҳеч нарса ўғирланмади, бизга зарар етказилмади, лекин эримнинг дўстлари, атрофимизда яшаган одамлар бор эди, уларга шафқатсизларча ҳужум қилишди», деди у.
Унинг айтишича, Трамп маъмуриятининг қочқинлар йўналиши орқали АҚШга кўчиб ўтганидан бери унинг ҳаёти ўзгарган, у кўчага чиқишда ўзини хавфсизроқ ҳис қилади ва «болаларим бемалол ташқарида ўйнай олади».
Президент Трамп жанубий африкалик ҳамкасби Сирил Рамафосага оқ танли одамларга нисбатан геноцид содир этилаётгани ҳақидаги кенг рад этилган даъволар бўйича эътироз билдирди
Сешанба куни Конгрессга юборилган билдиришномага кўра, Трамп маъмурияти кейинги 12 ой ичида яна 17 500 нафаргача оқ танли африканерларни қочқин сифатида қабул қилишга тайёргарлик кўрмоқда.
Оқ уй матбуот котиби BBC’га берган баёнотида шундай деди: «Президент Трамп бутун Жанубий Африка бўйлаб зўрланаётган, майиб қилинаётган, ўлдирилаётган ва ўз мулкидан ҳайдалаётган африканерлар учун ҳаёт йўлини тақдим этди.
Жанубий Африка ҳукумати ва оммавий ахборот воситаларининг кўпчилиги ушбу ҳамжамиятнинг даҳшатли ҳаётий тажрибаларига эътибор бермаган бўлса-да, Трамп маъмурияти қочқинлик мақоми учун аризаларни кўриб чиқишда давом этмоқда, чунки президент инсонпарвар қалбга эга».
Жанубий Африканинг ғарбий соҳилида яшовчи СЖ Дю Венаж янги дастур доирасида АҚШга кўчиб ўтишга ҳаракат қилмоқда.
Дю Венаж ўнг қанот африканерлар партияси — «Озодлик фронти плюс» кенгаши аъзоси бўлиб, у ерда «оқ танлиларни ўлдириш ва фермалардаги фермерларни ўлдиришга қаратилган сиёсий ҳаракат» борлигини айтади.
«Бу ерда бизни йўқ қилиш бўйича мутлақо кун тартиби мавжуд», дейди у.
Жанубий Африканинг ғарбий соҳилида яшовчи СЖ Дю Венаж «оқ танлиларни ўлдиришга қаратилган сиёсий ҳаракат» борлигини даъво қилмоқда
Африканерлар лобби гуруҳи шанба куни Вашингтоннинг Миллий аллеясида «ферма ҳужумлари» қурбонларини хотирлаш учун минглаб оқ хочлар билан мотам маросимини ўтказмоқда.
«Мен ўзим Жанубий Африкадан бўлган африканерман, — деди элчи Мейер, — ва мен бундай нарсани ҳеч қачон бошдан кечирмаганимни айта оламан».
Мейер Трамп билан вазиятнинг ҳақиқий ҳолати ҳақида гаплашмоқчи эканлигини айтиб, «туғма африканер» сифатида бу масалани муҳокама қилишга «қонуний ҳаққи» борлигини таъкидлади.
Унинг айтишича, икки давлат раҳбари ўртасидаги «ишонч» Президент Рамафоса уни АҚШ-Жанубий Африка муносабатларини тиклашга ёрдам бериш учун тайинлаганининг сабабларидан биридир, шунингдек, «у менинг африканер эканлигимнинг қадрини кўргани ҳамдир».
«Аммо мен бу ерда фақат африканерларни ифодалаш учун келганим йўқ», дейди Мейер.
Ўтган ҳафта Трамп маъмурияти оқ танлиларга нисбатан «ирқий камситиш» учун жавобгар деб ҳисоблаган жанубий африкаликлар учун виза чекловларини эълон қилди. Шунингдек, агар Жанубий Африка етакчилари бу муаммони ҳал қилмаса, кейинги жазо чоралари кўрилиши ҳақида огоҳлантирди.
Полиция маълумотлари шуни кўрсатадики, Жанубий Африкада, жумладан, фермаларда содир этилган жиноятлар қурбонларининг аксарияти қора танлилардир. Кўпинча талончилик билан боғлиқ бўлган фермалардаги зўравонлик муаммо ҳисобланади, аммо у мамлакатдаги қотилликларнинг кичик қисмини ташкил қилади.
Ҳеч бир сиёсатчи Жанубий Африкада жиноятчилик муаммо эканлигини инкор этмаса-да, кўплаб экспертлар бу «таъқиб» даражасига етмаслигини айтмоқда.
АҚШ Қочқинларга ёрдам бериш дастурининг собиқ директори Ларри Бартлеттнинг айтишича, қонунда «уйга қайтишга умуман имконияти бўлмаган» одамлар учун белгиланган дастурни бошқа томонга йўналтириш ҳатто «ноқонуний» бўлиши мумкин.
Унинг айтишича, қонунга кўра қочқин сифатида қабул қилиниши даргумон бўлган оқ танлилар уруш ёки этник тозалашдан қочаётганлар учун мўлжалланган кам сонли жойларни эгаллаб олишмоқда.
«Нима учун айнан оқ танли африканерни ажратиб кўрсатиб, бу гуруҳ АҚШга қочиш ҳуқуқига эга дейиш керак? Бу мамлакат гендер зўравонликдан азият чекмоқда. Нима учун аёлларни ажратиб кўрсатмаслик керак?» — деди Йоханнесбургдан бўлган пастор Руди Сванепул BBC’га.
Сванепулнинг фикрича, баъзи африканерларни хафа қилаётган нарса таъқиблар эмас, балки «имтиёзларни йўқотиш»дир.
«Пирог метафорасини ишлатадиган бўлсак, 30, 40 йил олдин Жанубий Африканинг оқ танли одамлари пирогни назорат қилишган, — дейди у. — Демократия келганидан бери, аён ҳақиқат шу бўлдики, биз энди ўша пирог ва имтиёзларни баҳам кўришни бошлашимиз керак эди».
Мейер Трампнинг қочқинлар йўналишига асос бўлган Жанубий Африкага қарши ижроия фармони бекор қилинишини хоҳлайди.
Унинг айтишича, Жанубий Африка одамларнинг мамлакатдан чиқиб кетишига ҳеч қачон тўсқинлик қилмаган ва АҚШнинг барча хавотирларини ҳал қилган, шунингдек, ерни экспроприация қилиш тўғрисидаги қонун суд қарорини кутаётганини таъкидлади.
«Жанубий Африкада жиноятчиликнинг олдини олиш ва жиноятчиликка қарши курашиш билан боғлиқ муаммолар мавжуд», деди у.
Бироқ у қўшимча қилди: «Бу ҳамма жойдаги муаммо. Бу фақат қишлоқ жойларида эмас. Бу фақат фермаларга ҳужумлар эмас. Агар умумий манзарага қарасангиз, Жанубий Африканинг қора танлилар яшайдиган шаҳарчаларидаги жиноятчиликнинг юқори даражаси, пропорционал равишда, бошқа ҳамма нарсадан кўра энг катта хавотирдир».
У АҚШни Жанубий Африкага жиноятчиликка қарши курашиш учун ресурслар, жумладан, тезкор ҳаракат қилиш вақтини яхшилаш учун ускуналар билан ёрдам беришга чақиришини айтди.
«Агар биз мамлакат ичида бирор нарса қилишга содиқ бўлмасак, ташқарида овоз кўтариш бизга ёрдам бермайди», дейди у.