Иссиқлик таъминоти тарифлари Марказий банк кутганидан юқорироқ бўлиб чиқди
Ўзбекистон Марказий банки 2026 йил охири учун инфляция прогнозини аввалги 6,5 фоиздан 7 фоизгача оширди. Иссиқлик ва иссиқ сув тарифларининг эълон қилинган оширилиши регуляторнинг дастлабки ҳисоб-китобларидан юқори бўлиб чиқди. МБ уларнинг инфляцияга бевосита таъсирини қисқа муддатли деб ҳисобламоқда, аммо иккиламчи таъсирларни ҳисобга олмоқда.
**Иссиқлик таъминоти тарифлари Марказий банк кутганидан юқори бўлди**
Ўзбекистон Марказий банки 2026 йил якунлари бўйича инфляция прогнозини, жумладан, иссиқлик ва иссиқ сув тарифларининг кутилаётган ошиши фонида 6,5 фоиздан 7 фоизгача тўғрилади. Бу ҳақда 4 ноябрь куни МБ Pul-кредит сиёсати департаменти директори Самиғжон Иноғомов маълум қилди.
Матбуот анжуманида Vaqt.uz журналисти Марказий банк ўз прогнозларида иссиқлик таъминоти тарифларининг режалаштирилган 30 фоизга оширилишини ва бу қадамнинг аҳолининг инфляцион кутилмаларига эҳтимолий таъсирини ҳисобга олганми, деб сўради.
МБ раиси ўринбосари Нодирбек Ачилов регулятор ҳисоб-китобларга тартибга солинадиган нархларнинг барча эълон қилинган ўзгаришларини, жумладан, иссиқлик таъминоти тарифларини киритиб бўлганини айтди.
«Суюқлантирилган газ ҳолатида бўлгани каби, биз жорий прогнозда иссиқлик тарифлари ошишининг бир марталик таъсирини ҳисобга олдик. Кейинги йил учун прогнозларда ҳам шу кунгача эълон қилинган сиёсат ўзгаришларининг барчаси инобатга олинган. 7 фоизлик инфляция прогнози ушбу омилларнинг барчасини ўз ичига олади», — деди у.
Самиғжон Иноғомов иссиқ сув ва иссиқлик таъминоти тарифларининг ошиши инфляциянинг дастлабки 6,5 фоизлик прогнозида ҳам назарда тутилганига аниқлик киритди.
«Бироқ эълон қилинган параметрлар [дастлабки кутилмалардан] бироз юқорироқ бўлиб чиқди. Шу сабабли, биз уларни янгиланган прогнозда ҳисобга олдик ва йил охирига келиб инфляция баҳосини 6,5 фоиздан 7 фоизга қайта кўриб чиқдик», — деб тушунтирди департамент директори.
Унинг сўзларига кўра, тарифларнинг қайта кўриб чиқилиши Марказий банк бошқарувининг қаътий пул-кредит шароитларини ва асосий ставкани 14 фоиз даражасида сақлаб қолиш тўғрисидаги қарорига таъсир кўрсатган муҳим омиллардан бири бўлди.
Журналистларнинг бошқа бир саволига жавоб берар экан, Нодирбек Ачилов 4 ноябрь куни Марказий банк бошқаруви тартибга солинадиган тарифларнинг ошиши сабабли асосий ставкани ошириш имкониятини муҳокама қилмаганини айтди.
«Бизнинг ҳисоб-китобларимизга кўра, тарифлар ўзгаришининг биринчи даражали таъсири қисқа муддатли ва нисбатан кичик бўлади. Шу бошудан, бугун бошқарув томонидан асосий ставкани ошириш масаласи муҳокама қилинмади», — деди МБ раҳбари ўринбосари.
Унинг қўшимча қилишича, йиғилишда иккита вариант кўриб чиқилган — ставкани 14 фоиз даражасида қолдириш ёки уни 13,5 фоизгача пасайтириш.
Ачиловнинг тушунтиришича, қарор қабул қилишда регулятор нафақат айрим хизматларнинг бевосита қимматлашишини, балки ушбу ўсишнинг бошқа товар ва хизматларга тарқалиш хавфини ҳам ҳисобга олган.
«Тарифлар ўзгаришининг иккинчи даражали таъсирини юмшатиш учунเขтиъий пул-кредит сиёсатини давом эттиришни мақсадга мувофиқ деб ҳисоблаймиз», — деди у.
МБ раҳбари ўринбосари регулятор тарифлар ўзгаришининг бевосита таъсирини асосан бир марталик деб баҳолашини таъкидлади. Шу билан бирга, қатъий пул-кредит шароитларини сақлаб қолиш уларнинг инфляцион кутилмаларга ва инфляциянинг барқарор компонентларига таъсирини чеклаши керак.
Ачилов, шунингдек, ҳукумат аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш чораларини назарда тутганини, бу эса тарифлар ошишининг оилалар даромадлари ва харид қобилиятига таъсирини юмшатишга ёрдам бериши кутилаётганини таъкидлади.
Эслатиб ўтамиз, октябрь ойида Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги марказлаштирилган иссиқлик таъминоти ва иссиқ сув билан таъминлаш тарифларини оширишни назарда тутувчи ҳукумат қарори лойиҳасини муҳокамага қўйган эди.
Тошкентда Veolia Energy Tashkent истеъмолчилари учун иситиш нархини қарийб 30 фоизга — иситиладиган майдоннинг 1 кв. метри учун кунига 241,44 сумдан 314 сумгача ошириш таклиф қилинди.
Ҳисоблагич мавжуд бўлганда иссиқ сув тарифини ҳам 30 фоизга — бир кубометр учун 8928,67 сумдан 11 607 сумгача ошириш режалаштирилган эди. Шу билан бирга, ҳисоблагичсиз иссиқ сув учун тўлов, лойиҳага кўра, ҳисоб-китоблар тартибининг ўзгариши ҳисобига киши бошига ойига 52 303 сумдан 45 330 сумгача камайиши мумкин эди.
Лойиҳада 1 ноябрдан янги тарифларни жорий этиш назарда тутилган эди, бироқ улар ҳозирча тасдиқланмаган.
Олдинроқ Марказий банк 2026 йил охирига келиб инфляцияни 6,5 фоиз даражасида прогноз қилган эди. Сентябрь ойида йиллик инфляция августдаги 6,2 фоиздан тезлашиб, 6,4 фоизни ташкил этди. Марказий банкнинг мақсади — 2027 йилнинг иккинчи ярмида инфляциянинг 5 фоизгача барқарор пасайишига эришиш ва кейинги йилларда уни ушбу даража атрофида ушлаб туришдир.