Исроиллик кўчирилганлар Иордан дарёсининг ғарбий соҳилидаги қишлоққа ҳужум қилишди ва фаластинлик оиланинг уйига қайтишига тўсқинлик қилишди
Ал-Тубасий оиласига тегишли иккита уйга ўт қўйилди ва Исроил хавфсизлик кучлари ҳам кўчиб келганлар нишонига айланди.
Исроиллик кўчиб келувчилар Ғарбий соҳилдаги қишлоққа ҳужум қилишди ва фаластинлик оиланинг уйига қайтишига тўсқинлик қилишди
100 дан ортиқ исроиллик кўчиб келувчи босиб олинган Ғарбий соҳилдаги фаластинликлар қишлоғида ҳужумлар уюштириб, Исроил ҳарбийлари кузатувида бўлган оиланинг бир неча ҳафта олдин кўчиб келувчилар томонидан эгаллаб олинган уйларига қайтишига йўл қўймади.
Душанба оқшомидаги рейд пайтида Наблус жанубидаги Жалуд қишлоғида ал-Тубасий оиласига тегишли иккита уй ёқиб юборилди, шунингдек, Исроил хавфсизлик кучлари ҳам кўчиб келувчилар ҳужумига учради. Инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг таъкидлашича, бу воқеалар Исроил расмийларининг кўчиб келувчилар зўравонлигига самарали жавоб қайтара олмаётганини яққол кўрсатади.
«Бу сўз билан таърифлаб бўлмайдиган даражада даҳшатли эди. Вазиятни тасаввур қилиш қийин», — деди Маҳмуд ал-Тубасий BBC билан суҳбатда.
«Ҳозирги ҳиссиётим шуки, ўлимдан омон қолганимдан хурсандман. Мен чиндан ҳам улар бизни ўлдиришади деб ўйлагандим».
60 ёшли Ал-Тубасий, унинг 51 ёшли рафиқаси Оида ва 33 ёшли ўғли Ваел шу ой бошида Исроил Олий суди уларнинг қайтишига рухсат берилиши кераклиги ҳақида қарор чиқарганидан кейин Исроил кучлари ҳамроҳлигида ўз мулкларига қайтишган эди.
Оила шу ёзда кўчиб келувчиларнинг бир неча ҳафталик таъқиб ва ҳужумларидан кейин ҳайдаб чиқарилган эди. Экстремист кўчиб келувчилар Жалуд яқинида ноқонуний маскан қуриб, учта уйни, жумладан, ал-Тубасийнинг оилали ва ёш қизлари бўлган ўғилларига тегишли иккита уйни қуршаб олишган эди.
Ал-Тубасийнинг айтишича, ярим тунда унга телефон қилиб, оиласи уйларига қайтиши учун Исроил ҳарбийлари билан келишувга эришилганини айтишган. Унинг қўшимча қилишича, Исроил расмийларидан агар мулкини қайтариб олмоқчи бўлса, зудлик билан армия ва Исроил чегара полицияси билан бирга бориши кераклиги ҳақида хабар олган.
Оила чироқ ёруғида уйлардан бирини кўздан кечирди. BBC билан баҳам кўрилган видеода кўчиб келувчилар уйга катта зарар етказгани: эшикларни тешиб ташлагани, электр жиҳозларини юлиб олгани, плиткаларни кўчиргани, деразаларни синдиргани ва ичкарида чиқиндиларни сочиб кетгани кўринади. Ҳожатхона вайрон қилинган ва унда инсон чиқиндилари борлиги кўринган.
Кўчиб келувчилар ҳаракатларни мувофиқлаштириш учун фойдаланадиган WhatsApp гуруҳларида улар ҳайдаб чиқарган фаластинлик оила қайтаётгани ва буни тўхтатиш кераклиги ҳақида огоҳлантиришлар эълон қилинганидан сўнг, Жалудга кўплаб экстремист кўчиб келувчилар етиб келган.
«Биз аллақачон бутунлай вайрон қилинган уйга киришимиз билан кўчиб келувчилар бизга тош ота бошлашди. Армия уларга қарата кўздан ёш оқизувчи газ отиб жавоб қайтарди, аммо кўчиб келувчилар жуда кўп эди, 150 дан ортиқ, армия уларни бошқа назорат қила олмади», — деди ал-Тубасий BBC’га.
Бобонинг айтишича, бир гуруҳ исроиллик аскарлар унинг оиласини яқинлашишга уринган кўчиб келувчилардан ҳимоя қилиб, уларни орқага чекинтириш учун қалампир газидан фойдаланган. Кўчиб келувчилар оила жойлаштирилган ҳарбий фургоннинг шиналарини тешиб ташлашган, шундан сўнг улар зирҳли ҳарбий машинага ўтказилган.
Оила олиб кетилаётган бир пайтда, кўчиб келувчилар уларнинг машинаси ва иккала уйига ўт қўйишган. Масофадан олинган видеода бинолардан тутун кўтарилаётгани кўринади.
Ал-Тубасийнинг айтишича, Исроил хавфсизлик кучлари «аслида тўсиқ ҳосил қилиб, бизни хавфсиз олиб чиқишди ва у ердан узоқлаштиришди. Аммо улар кўчиб келувчиларнинг ўзларига қарши ҳеч қандай чора кўришмади».
Исроил Мудофаа Кучлари (ИДФ) баёнотида айтилишича, «қишлоқда 100 дан ортиқ исроиллик тартиббузарлар бўлган, улар йўлларни тўсиб қўйган, шиналарни ёқиб юборган ва хавфсизлик кучларига тош отган».
Исроил ҳарбийларининг билдиришича, уч нафар полициячи енгил жароҳат олган ва хавфсизлик кучларининг машинасига шикаст етказилган. Улар Тубасий оиласини «миллатчилик жинояти» қурбонлари деб атади ва «зўравонлик туфайли оилани уйига қайтариш миссияси якунига етказилмади», деб айтди.
Жалуд маҳаллий кенгаши раҳбари журналистларга маҳаллий аҳоли кўчиб келувчиларга қаршилик кўрсатганини, бу эса қўшни қишлоққа ҳам тарқалган тўқнашувларга сабаб бўлганини айтди. У ерда фаластинлик аёл кўчиб келувчилар томонидан калтакланган ва унинг уйига ўт қўйилган.
Исроил бош вазири ҳуқуқ-тартибот идораларини у «тартиббузарлар» деб атаган шахсларни жиноий жавобгарликка тортишга чақирди
Бир ой олдин Оида ал-Tubasi Жалудда ундан интервью олаётган америкалик журналистлар билан бирга ниқобли исроиллик кўчиб келувчилар ҳужумига учраб, жароҳатланган эди.
Исроил расмийларини кўчиб келувчилар зўравонлигига қарши қатъий чора кўрмаганликда танқид қилган Олий суд қарорида оилани 20 сентябргача — бир ҳафтадан кўпроқ вақт олдин хавфсиз тарзда уйига қайтариш буюрилган эди.
Қарорда кескин иборалар ишлатилган бўлиб, исроиллик кўчиб келувчиларнинг хатти-ҳаракатлари «Исроил Давлатининг яҳудий ва демократик давлат сифатидаги асосий қадриятлари ва ахлоқий тамойилларига зид бўлган мутлақо қабул қилиб бўлмайдиган ҳодиса» деб таърифланган.
Исроил Бош вазири Биньямин Нетаньяху хавфсизлик кучларига қилинган ҳужумларни кескин қоралашини айтди ва ҳуқуқ-тартибот идораларини «тартиббузарларни қонуннинг бутун қатъийлиги билан жавобгарликка тортишга» чақирди. Исроил полицияси ҳужумларга алоқадорликда гумон қилинган уч кишини ҳибсга олганини маълум қилди.
Ўтган ҳафта БМТ Бош Ассамблеясида сўзлаган Нетаньяху халқаро ҳамжамиятнинг кўчиб келувчилар зўравонлиги борасидаги хавотирларини рад этди.
У ОАВни яҳудий исроилликларга қилинган ҳужумларни эътиборсиз қолдириб, «тош отадиган, зайтун дарахтларини кесадиган, вақти-вақти билан ўт қўядиган 150 га яқин бир ҳовуч вояга етмаган безориларга» эътибор қаратаётганликда айблади.
Исроилнинг «Йеш Дин» инсон ҳуқуқлари ташкилоти маълумотларига кўра, сўнгги икки ўн йилликда кўчиб келувчилар зўравонлиги бўйича полиция олиб борган терговларнинг уч фоиздан ками суд ҳукми билан якунланган.
Ташкилот ижрочи директори Зив Сталнинг айтишича, ҳуқуқ-тартиботнинг самарасизлигига сабаб «бу зўравонлик фаластинликларни ҳудуддан сиқиб чиқариш ва Исроилнинг Ғарбий соҳилдаги ерлар устидан назоратини кенгайтиришга қаратилган тизимли давлат сиёсатининг бир қисмидир».
Нетаньяху ҳукумати Ғарбий соҳилда Исроил турар-жойларининг тез суръатлар билан кенгайишини назорат қилиб, бу ерга тарихий ва ҳуқуқий ҳуқуқлари борлигини даъво қилиб келмоқда. Баъзи вазирлар Шарқий Қуддус ва Ғазо билан бирга ушбу ҳудудда мустақил Фаластин давлатини барпо этиш «ғоясини кўмиб ташламоқчи» эканликларини айтишган. Халқаро ҳуқуққа кўра, кўчиб келувчилар масканлари ноқонуний ҳисобланади.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти маълумотларига кўра, бу йил кўчиб келувчилар зўравонлиги рекорд даражага етди. Ташкилотнинг билдиришича, 2023 йилдан бери босиб олинган Ғарбий соҳилда кўчиб келувчиларнинг ҳужумлари ва ҳаракатланиш чекловлари туфайли 6500 дан ортиқ фаластинлик ўз уйларини тарк этишга мажбур бўлган.
Шу давр ичида БМТнинг Гуманитар масалаларни мувофиқлаштириш бошқармаси (OCHA) исроиллик кўчиб келувчилар томонидан талофатлар ёки зарар етказган 6199 та ҳужумни қайд этган.
OCHA маълумотларига кўра, бу йил Ғарбий соҳилда Исроил кучлари ва кўчиб келувчилар томонидан камида 82 фаластинлик ўлдирилган, тўрт нафар исроиллик — хавфсизлик кучлари аъзолари ва тинч аҳоли вакиллари ҳалок бўлган. Камида 23 фаластинлик кўчиб келувчилар ҳужуми оқибатида ҳалок бўлган.