«Ишонч инсон ҳуқуқлари стандартларини кундалик ҳаётда изчил қўллаш орқали шаклланади» — ЕХҲТ ДИҲБ раҳбари
Ҳуқуқ ҳимояси ташкилотларининг фаолияти, озодликдан маҳрум қилиш жойлари мониторинги ва тиббиётдан фойдаланиш имконияти Тошкентдаги Самарқанд форуми иштирокчиларига йўлланган мурожаатлар мавзусига айланди. БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари Ўзбекистонни ўз ислоҳотлари натижаларини мустаҳкамлашга ва тараққиётни ҳамма ҳис қилишини таъминлашга чақирди.
«Ишонч инсон ҳуқуқлари стандартларини кундалик ҳаётда изчил қўллаш орқали шаклланади» — ЕХҲТ ДИИҲБ раҳбари
28–29 сентябрь кунлари Тошкентда Инсон ҳуқуқлари бўйича Самарқанд форуми бўлиб ўтди.
ЕХҲТнинг Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйича бюроси (ЕХҲТ ДИИҲБ) директори Мария Телалян жамиятнинг давлат ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш институтларига бўлган ишончини уларнинг реал фаолияти ҳамда ҳуқуқбузарликлар содир этилган ҳоллардаги ҳисобдорлиги билан боғлади.
«Ишончни фақат декларациялар билан ушлаб туриб бўлмайди. У одамлар таяниши мумкин бўлган институтлар, ҳуқуқлар бузилган тақдирдаги ҳисобдорлик, фуқаролар ва давлат органлари ўртасидаги мулоқот ҳамда, энг аввало, инсон ҳуқуқлари стандартларини одамларнинг кундалик ҳаётида изчил қўллаш орқали шаклланади», — дея таъкидлади у.
Мария Телаляннинг сўзларига кўра, мустақил миллий инсон ҳуқуқлари институтлари халқаро инсон ҳуқуқлари стандартлари ва уларнинг миллий даражада амалга оширилиши, шунингдек, фуқаролар ва давлат институтлари ўртасида боғловчи бўғин бўлиб хизмат қилишга қодир.
Уларнинг асосий вазифалари — инсон ҳуқуқларига риоя этилишини мустақил мониторинг қилиш, жабрланганларни ҳимоя қилишга кўмаклашиш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишдир. Уларнинг вазифаларига, шунингдек, ҳокимият органлари учун тавсиялар тайёрлаш ва қонунчиликни такомиллаштиришда иштирок этиш ҳам киради.
Ҳуқуқ ҳимоячиларининг самарадорлиги, дея қўшимча қилди Мария Телалян, уларнинг мустақиллигига, етарли ресурсларга эга эканлигига ва давлат органлари фаолиятини холисона назорат қилиш имкониятига боғлиқ.
БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари Фолькер Тюрк форум иштирокчиларига йўллаган мурожаатида амалга оширилган ислоҳотлардан сўнг Ўзбекистон олдида турган вазифаларни белгилаб берди.
«Ўзбекистон сезиларли ислоҳотларни амалга ошириш мумкинлигини кўрсатди. Ҳозирги босқичдаги вазифа — эришилган натижаларни мустаҳкамлаш, сақланиб қолаётган камчиликларни бартараф этиш ва эришилган ютуқларни барча ҳис қилишини таъминлашдир», — дейилади унинг мурожаатида.
Фолькер Тюркнинг сўзларига кўра, Ўзбекистоннинг халқаро инсон ҳуқуқлари механизмлари билан кейинги ҳамкорлиги ҳамда халқаро мажбуриятларнинг миллий қонунчилик ва амалиётга татбиқ этилиши муҳим аҳамиятга эга.
БМТ комиссари ўз мурожаатида Ўзбекистон ва форум иштирокчиларини Инсон ҳуқуқлари бўйича глобал альянсда фаол иштирок этишга чақириб, инсон ҳуқуқларини амалда илгари суриш учун давлатлар, фуқаролик жамияти, бизнес ва ёшлар саъй-ҳаракатларини бирлаштириш зарурлигини таъкидлади.
БМТнинг Қийноқларнинг олдини олиш бўйича кичик қўмитаси раиси ўринбосари Элина Штейнерте ҳибсда сақлаш жойларида қонунбузарликларнинг олдини олиш бўйича тизимли ишлар олиб бориш зарурлигини таъкидлади.
«Қийноқларнинг олдини олиш самарали бўлиши учун бир марталик чора-тадбирлар эмас, балки вазиятга халқаро эътибор сусайганидан кейин ҳам одамлар ҳимоясини таъминлайдиган доимий миллий мониторинг зарур», — деди у ўз видеомурожаатида.
Штейнерте БМТнинг Қийноқларга қарши конвенциясига Факультатив протоколда назарда тутилган механизмни: миллий ва халқаро органлар томонидан ҳибсда сақлаш жойларига мунтазам ташриф буюришни эслатиб ўтди. Бундай ёндашув ҳуқуқбузарликлар содир этилишидан олдин уларнинг олдини олишга қаратилган.
Кўпгина одамлар учун соғлиқни сақлаш ҳуқуқини амалга оширишга ҳамон можаролар, қашшоқлик, камситиш, иқлим ўзгариши, мажбурий кўчиш ва тиббий хизматлардан фойдаланишдаги тенгсизлик тўсқинлик қилмоқда, деб таъкидлади Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бош директори Тедрос Адханом Гебрейесус.
«Инсон ҳуқуқлари ва саломатлик ажралмасдир. Тенглик, иштирок этиш, ахборот олиш ва ривожланиш ҳуқуқлари одамларнинг соғлом турмуш кечириши учун шароит яратади, соғлиқни сақлаш ҳуқуқини ҳимоя қилиш эса одамларга билим олиш, меҳнат қилиш, жамият ҳаётида иштирок этиш ва ўз салоҳиятини рўёбга чиқариш имконини беради», — дея таъкидлади у.
ЖССТ раҳбари халқаро мажбуриятлардан уларни қонунчилик, давлат сиёсати ҳамда инсон қадр-қиммати ва тенгликка асосланган самарали тизимлар орқали амалда бажаришга ўтишга чақирди.