“Интеграцияга қаршилик кўрсатмаслик керак”. ЖБ вакили Айҳан Косе — Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлиши ҳақида
Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлиши жаҳон иқтисодиётига чуқурроқ интеграцияни, бу эса ъглобал талаб, хомашё нархлари, таъминот занжирлари ва молиявий шароитларнинг иқтисодиётга таъсири кучайишиниъ англатади. Шунга қарамай, ЖБ вакили Айҳан Косенинг фикрича, интеграцияга қаршилик кўрсатмаслик керак.
“Интеграцияга қаршилик кўрсатмаслик керак”. ЖБ вакили Айҳан Косе — Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлиши ҳақида
Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш Ўзбекистоннинг глобал шокларга нисбатан таъсирчанлигини оширади, бироқ мамлакат бунга жавобан интеграцияга қаршилик кўрсатмаслиги керак, дея тавсия берди.
Лойиҳанинг илк сонида МБ мутахассислари Беҳруз Аҳмедов ва Нурбек Омонов лойиҳа меҳмони Айҳан Косе билан бирга Миллий иқтисодий тадқиқотлар бюроси эълон қилган ҳамда Кристин Форбес, Жонгрим Ҳа ва Айҳан Косе ҳаммуаллифлигида тайёрланган “Ҳеавен ор Эартҳ: Тҳе Эволвинг Роле оф Глобал Шоскс фор Доместис Монетарй Полисй” (“Осмон ёки Ер: Глобал шокларнинг ички пул-кредит сиёсатидаги ўзгариб бораётган роли”) номли мақолани муҳокама қилди.
Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлиш арафасида тургани эслатилиб, бу мамлакатнинг жаҳон иқтисодиётига янада чуқурроқ интеграциялашуви билан бирга, унинг глобал шокларга таъсирчанлигини ҳам ошириши таъкидланди. Шу боис ЖБ мутахассисидан Ўзбекистон иқтисодиёти эҳтимолий хатарларни қандай юмшатиши мумкинлиги сўралди.
Саволга жавоб бераркан, Айҳан Косе интеграциялашувнинг афзалликларини санаб ўтди ва энг муҳими интеграцияга қаршилик кўрсатмаслик кераклигини қайд этди.
“Шубҳасиз, [ЖСТга] аъзо бўлиш савдони кенгайтириш, рақобатни кучайтириш, инвестицияларни жалб қилиш ва, албатта, унумдорликни ошириш орқали катта фойда келтириши мумкин. Чуқурроқ интеграция глобал талаб, хомашё нархлари, таъминот занжирлари ва молиявий шароитларнинг ички иқтисодиётга таъсири кучайишини ҳам англатади. Шунинг учун бу масалаларни ҳисобга олишингиз керак. Айни пайтда жавоб, қандай бўлишидан қатъи назар, интеграцияга қаршилик кўрсатмаслик бўлиши лозим”, — деди у.
Косенинг айтишича, интеграция узоқ муддатда ривожланаётган бозор иқтисодиётлари учун катта фойда бериши исботланган. Унинг таъкидлашича, энг муҳими интеграция кучайгани сари барқарорликни ҳам мустаҳкамлаб бориш зарур, чунки иқтисодиёт аввалгидан кўра кўпроқ зарбаларни қабул қила бошлайди.
Ўзбекистон учун чуқур интеграциялашув шароитида эҳтимолий рискларни юмшатиш йўллари сифатида Айҳан Косе қуйидагиларни санаб ўтди:
Аслида, мутахассиснинг таъкидлашича, бу фақат Ўзбекистонга хос кузатув эмас, балки интеграция жараёнига кираётган ҳар қандай мамлакатга сиёсат борасида бериладиган тавсиядир.
Ўзбекистон ЖСТга аъзо бўлиш учун аризани 1994-йилда топширган. Аъзолик шартлари бўйича фаол музокаралар 2020-йилда қайта бошланган.
ЖСТга аъзо бўлиш жараёнини 2026-йил март ойида ташкилотнинг 14-Вазирлар конференсиясигача якунлаш режалаштирилган эди, бироқ бу амалга ошмади. Азизбек Урунов айрим мамлакатлар ҳужжатларни кўриб чиқишни пайсалга солаётганини билдирганди.
Ўтган йил охирида у жараённинг “кутилмаган секинлашуви” хавфи борлигини қайд этган эди.
Май ойида президент ҳузуридаги йиғилишда Ўзбекистон ҳануз 2026-йилда ЖСТга аъзо бўлиш ниятида экани айтиб ўтилди.
Йил бошига кўра, Ўзбекистон ташкилотнинг 34 аъзосидан 33 таси билан музокараларни якунлаган.
ЖСТга кириши бўйича ищи гуруҳнинг 27−28-июл кунлари бўлиб ўтган 13-йиғилиши якунларига кўра, бош музокарачи, Ўзбекистон президентининг ЖСТ бўйича вакили Азизбек Урунов Ўзбекистон 2026-йилда Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш жараёнини якунлаш ниятида эканини маълум қилди.