Илон Маскнинг сўнгги сиёсий хайрияларидан учта муҳим хулоса
Янги ҳужжатлар дунёнинг энг бой одами шу ёзда ҳам республикачиларнинг сайланишига ёрдам беришга ҳаракат қилганини кўрсатмоқда, бунда асосий эътибор бир номзодга қаратилган.
Элон Маскнинг сўнгги сиёсий хайрияларидан учта муҳим хулоса
Миллиардер, Tesla бош директори Элон Маск яна бир бор АҚШдаги сайловларга юзлаб миллион доллар йўналтирмоқда, бу сафар республикачиларнинг Конгрессдаги назоратни сақлаб қолишига ёрдам беришни мақсад қилган.
BBC томонидан кўриб чиқилган Федерал сайлов комиссияси (FEC) ҳужжатларига кўра, Маск 30 сентябрда якунланган чоракда 200 миллион доллардан (150 миллион фунт стерлинг) ортиқ маблағ ажратган.
Ушбу ҳужжатлар 2026 йилги оралиқ сайловларга икки ҳафтадан сал кўпроқ вақт қолганда эълон қилинди. Ҳозирда Вакиллар паласи ва Сенатдаги кўплаб пойгаларда кураш кескин кечмоқда ва республикачилар ҳар иккала палатадаги кўпчилик ўринларини бой беришлари мумкин.
Маск, шунингдек, 2024 йилда Президент Дональд Трамп ва бошқа республикачиларни сайлашга ёрдам бериш учун катта маблағ — 290 миллион доллар ва салмоқли ҳаракат сарфлаган эди.
Дунёнинг энг бой одами бу сафар қаерга хайрия қилгани ва бу унинг бизнеси учун нимани англатиши мумкинлиги ҳақида қуйида сўз юритилади.
Ҳужжатлар шуни кўрсатдики, дунёдаги ягона триллионер томонидан ўтган чоракда хайрия қилинган маблағнинг катта қисми — 158 миллион доллари Senate Leadership Fund (SLF) Pac’га йўналтирилган.
Бу АҚШ тарихидаги энг йирик ошкора маълум бўлган якка тартибдаги сиёсий хайриялардан бири бўлиб, баъзилар буни тарихдаги энг йириги бўлиши мумкинлигини айтмоқда.
SLF — бу қийин кечаётган сайлов пойгаларида республикачи сенаторликка номзодларни қўллаб-қувватлайдиган супер Pac.
У бу маблағни Техас республикачиси Кен Пакстонни қўллаб-қувватловчи гуруҳга тезда ўтказиб берди. Штат бош прокурори бўлган Пакстон ўз партияси ўнлаб йиллар давомида назорат қилиб келган ўрин учун курашда демократ Жеймс Таларикога ютқазиб қўйиш хавфи остида. Икки номзод сўровномаларда жуда яқин натижа кўрсатмоқда ва бу натижа республикачилар ҳокимиятининг келажаги учун муҳим кўрсаткич сифатида қаралмоқда.
Супер Pac’лар — бу чекланмаган миқдорда маблағ тўплаши ва АҚШ сиёсий кампанияларини молиялаштиришда муҳим роль ўйнаши мумкин бўлган мустақил "сиёсий ҳаракат қўмиталари"дир.
Маск, шунингдек, 2024 йилги сайловлар пайтида ўзи тузган America Pac’га 80 миллион доллардан ортиқ маблағ берди.
Ўтган чоракда America Pac Таларикога қарши рақамли алоқалар, почта жўнатмалари ва телефон қўнғироқлари учун миллионлаб доллар, шунингдек, Пакстонни қўллаб-қувватлаш учун сиёсий маркетингга минглаб доллар сарфлади.
Ҳужжатларга кўра, айни пайтда Маск асосан Пакстонни қўллаб-қувватловчи Lone Star Liberty Pac гуруҳига яна 10 миллион доллар ажратган.
Пулларнинг бундай ҳаракатланиши Маск учун муҳим бўлган бир мавзуга ишора қилади: Техас.
Сўнгги йилларда технологик компания раҳбари Калифорнияда бизнес юритишдан ҳафсаласи пир бўлганини билдирганидан сўнг, ўз бизнес империясини — жумладан SpaceX, Tesla ва X’ни — АҚШнинг жанубий штатига кўчирмоқда.
Техас Маскга давлат томонидан камроқ тартибга солиш талабларини ва жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ҳамда корпоратив даромад солиғининг йўқлигини тақдим этди.
Давлат чекловларини юмшатишни қўллаб-қувватлайдиган сиёсатчиларни ҳокимиятда сақлаб қолиш (республикачилар одатда шундай қилади) Маск учун бундай муҳитни сақлаб солишга ёрдам бериши мумкин.
Сиёсий таҳлилчи Кейси Майерс BBC’га берган интервьюсида Маскнинг Техасга ва Техас Сенати учун пойгага катта маблағ сарфлаётгани унинг буни яхши тушунишини кўрсатади, деб айтди.
"Республикачилар бу сафар маблағ йиғишда устунликка эга, аммо маблағ йиғишнинг ўзи аслида муваффақиятни кафолатламайди", деди у.
Бу йил кўплаб сайловчилар учун технология етакчи масалага айланди. Бутун мамлакат бўйлаб одамлар сунъий интеллект, маълумотлар марказлари ва ижтимоий тармоқлар устидан давлат назоратини кучайтиришни талаб қилмоқда.
Бу Маск каби технологик арбобларни тарихан давлат томонидан енгилроқ тартибга солишни маъқуллаб келган Республикачилар партияси билан яқинроқ алоқалар ўрнатишга ундамоқда, деди Майерс.
"[Технология етакчилари] тартибга солишга бўлган талаб ва чақириқлар ортиб бораётган келажакка қарамоқда ва ўйлайманки, улар устун мавқеда бўлишни хоҳлашади", деди у. "Биз уларнинг йўналишни ўзгартириб, республикачилар ортидан эргашаётганини кўряпмиз."
OpenAI президенти ва унинг рафиқаси Грег ва Анна Брокман каби бошқа технологик етакчилар ҳам республикачиларни катта хайриялар билан қўллаб-қувватламоқда.
Эр-хотин ўтган йили Трампга хайрихоҳ бўлган MAGA Inc Pac’га 25 миллион доллар хайрия қилган эди.
Майерснинг таъкидлашича, нафақат технология сектори, балки криптовалюта ва қимор ўйинлари каби соҳалар ҳам таъсир доирасига эга бўлиш мақсадида катта миқдорда маблағ хайрия қилмоқда.
"Бу хайриялар орқали тартибга солиш муҳитини шакллантириш ғоясидир", деди у.