Ҳиндистоннинг юқори ставкали имтиҳон тизими ишонч инқирозига юз тутмоқда

Ҳиндистоннинг юқори босимли имтиҳон тизими ишонч инқирозига юз тутмоқда

2017 йилда Ҳиндистон адолатли, шаффоф ва стандартлаштирилган имтиҳонларни ўтказиш учун Миллий тест агентлигини (NTA) ташкил этди.

Федерал таълим вазирлиги ҳузурида ташкил этилган ушбу муассаса кўп йиллар давомида кузатилган саволлар сизиб чиқиши, маъмурий хатолар ва фирибгарлик айбловларидан сўнг имтиҳонларни янада самарали, изчил ва ишончли қилишга қаратилган эди.

Кейинги йилларда агентликка Ҳиндистоннинг энг йирик ва энг рақобатбардош тестлари, жумладан, тиббиёт ва муҳандислик йўналишларига кириш имтиҳонлари, университетларга қабул ва ўқитувчилик ҳамда илмий фаолият учун мувофиқлик тестларини ўтказиш топширилди.

Шундай бўлса-да, орадан саккиз йил ўтиб, Ҳиндистон имтиҳонларига бўлган ишончни тиклаш учун ташкил этилган ушбу органнинг ўзи ишонч инқирозига дуч келмоқда.

Июн ойида икки миллиондан ортиқ талаба имтиҳон саволлари сизиб чиққанидан кейин муҳим тиббий кириш имтиҳонини қайта топширишга мажбур бўлди. Бу норозилик ёшлар етакчилигидаги бир неча ҳафталик намойишларга сабаб бўлди ва якунда федерал таълим вазирининг истеъфоси билан тугади.

Шундан сўнг ҳукумат технологик гигант Нандан Нилекани бошчилигида ислоҳотларни таклиф қилиш ва имтиҳон тизимига бўлган ишончни тиклашга ёрдам бериш учун юқори даражадаги ишчи гуруҳ тузди.

Бироқ, кўплаб ҳиндистонликлар учун бу қадам таниш туюлди.

Шунга ўхшаш комиссия 2024 йилда бошқа бир тиббий кириш имтиҳонидаги қонунбузарликлар кенг қамровли ғазабга сабаб бўлганидан кейин ташкил этилган эди. Ўша қўмита 100 дан ортиқ ислоҳотларни тавсия қилган бўлиб, хабарларга кўра, уларнинг ярмидан бир оз кўпроғи тўлиқ амалга оширилган.

Бу ҳолат такрорланиб келмоқда: имтиҳон муваффақиятсиз тугайди, талабалар норозилик билдиришади, қўмита тузилади ва ислоҳотлар таклиф қилинади — аммо навбатдаги инқироз яна ўша заиф томонларни очиб беради.

BBC суҳбатлашган экспертларнинг таъкидлашича, муаммолар саволлар сизиб чиқишидан анча чуқурроқ бўлиб, NTA'нинг ҳисобдорлиги ва салоҳиятидан тортиб, имтиҳонларни марказлаштириш, уларнинг тузилиши ва Ҳиндистоннинг юқори ставкали тест моделини қайта кўриб чиқиш зарурлигигача бўлган масалаларни қамраб олади.

NEET-UG қайта имтиҳонида икки миллиондан ортиқ талаба иштирок этди

2024 йилги комиссия таркибида фаолият юритган ва ҳозирда Деҳли яқинидаги SGT университетини бошқараётган БЖ Рао Ҳиндистон саволлар сизиб чиқиши хавфини камайтириш, самарадорликни ошириш ва инсон омилини имкон қадар қисқартириш учун компьютер асосидаги имтиҳонларга янада қатъийроқ ўтиши кераклигини айтади.

"Бутун мамлакат бўйлаб рақамли алоқа сезиларли даражада яхшиланди, биз қилишимиз керак бўлган нарса — ресурсларни йўналтириш, инфратузилмани янгилашга эътибор қаратиш ва компьютер асосидаги имтиҳонларга ўтишдир", деди у BBC'га.

"Ҳозирда бизда имтиҳонларни ўтказиш учун вақтинчалик марказлар мавжуд. Биз уларни стандартлаштирилган, давлат томонидан назорат қилинадиган онлайн марказлар билан алмаштиришимиз керак".

Бироқ, унинг айтишича, технологиянинг ўзи муаммони ҳал қила олмайди.

Рао НТА'нинг шартнома асосидаги ходимларга қарамлигига эътибор қаратади: ҳукумат маълумотларига кўра, унинг 221 ходимидан фақат 24 нафари доимий, кўпчилиги эса бюрократик соҳалардан келган.

"Ходимларнинг катта қисми вақтинчалик асосда ишласа, уларда дахлдорлик ҳисси бўлмайди ва бу иш фаолиятига ҳам таъсир қилади. Яхшироқ бошқарув ва назоратни таъминлаш учун сизга академик доираларни яхши биладиган ва бундай баҳолашларни ўтказишда тажрибага эга бўлган одамлар керак", деб тушунтиради у.

Баъзи экспертларнинг фикрича, такрорий инқирозлар нафақат имтиҳон маъмуриятида, балки имтиҳоннинг тузилишида ҳам заифликларни очиб берди.

Таълим соҳаси мутахассиси ва Педагоглар федерацияси президенти Кешав Аггарвалнинг айтишича, Миллий мувофиқлик ва кириш тести (бакалавриат) ёки NEET-UG — бу йилги норозиликларга сабаб бўлган саволлар сизиб чиқиши — мамлакатнинг муҳандислик кириш имтиҳони модели асосида қайта ишлаб чиқилиши мумкин, у компьютерда ва икки босқичда ўтказилади.

Унинг сўзларига кўра, биргина юқори ставкали имтиҳон кунига қараб қолмасдан, имтиҳонларни турли саволлар тўплами билан бир нечта сессияларга тақсимлаш мумкин.

"Турли хил саволлар тўпламига эга бўлган турли босқичлар ва кунлар" ҳар қандай ягона имтиҳон билан боғлиқ хавфларни камайтиради ва тизимни узилишларга нисбатан чидамлироқ қилади, дейди Аггарвал.

Экспертлар, шунингдек, миллионлаб одамлар чекланган миқдордаги университет ўринлари учун курашаётган бир пайтда йиллик имтиҳон мос келадими ёки йўқми, деган саволни ўртага ташлашмоқда.

Ҳиндистонга талабалар йирик кириш имтиҳонларини йилда бир мартадан кўпроқ топширишлари мумкин бўлган тизим керак, худди баъзи ғарб давлатларида бўлгани каби, дейди Браун университетининг катта илмий ходими Ямини Айяр.

"Бу имтиҳон бекор қилинса ёки улар яхши натижа кўрсата олмаса, талабаларга яна бир имконият беради ва бутун бир йилни йўқотиш хавфини камайтиради", дейди у.

Миллионлаб ҳинд талабалари учун бу хавф жуда реалдир. Кўпчилик йиллаб тайёргарлик кўради ва хусусий репетиторларга ўн минглаб рупий сарфлайди. Сизиб чиққан, бекор қилинган ёки кечиктирилган имтиҳон тўсатдан ойлаб ёки йиллаб қилинган ҳаракатларни йўққа чиқариши мумкин.

17 ёшли Пари ушбу ноаниқликка бевосита дуч келди. Бу йил NEET имтиҳонини топширгандан сўнг, асл имтиҳон саволлар сизиб чиқиши сабабли бекор қилингач, у уни қайта топширишга мажбур бўлди.

"Бу жуда аламли эди. Бор тайёргарлигимиз беҳуда кетди ва биз ҳаммасини қайтадан бошлашга мажбур бўлдик", деди у.

Бу тажриба уни такрорий имтиҳон муваффақиятсизликларидан ғазаблантирди.

"Ҳукумат хоҳлаганча комиссия тузиши мумкин. Бизга саволлар сизиб чиқишининг қайта такрорланишини олдини олиш учун етарлича кучли тизим керак".

23 ёшли Манси Бансал ҳам шунга ўхшаш тажрибага эга. У коллежларда ўқитувчилик қилиш учун бошланғич даражадаги малака имтиҳони бўлган UGC-NET'га ойлаб тайёргарлик кўрди.

Имтиҳон 2024 йилда саволлар сизиб чиққанидан кейин ва бу йил яна NTA учта фан бўйича хатоликларни рўкач қилганидан кейин бекор қилинди.

Бансал зарар кўрган тижорат фани бўйича имтиҳон топширган ва 9 сентябрда қайта топширади.

"Мен шу ойлар давомида ҳаётимни тўхтатиб қўйдим, спорт залига боришни, дўстларим билан учрашишни ёки ҳатто оилавий йиғилишларда қатнашишни тўхтатдим", деди у. "Мен бутун йилимни режалаштирган эдим, лекин ҳозир ҳаммаси ноаниқликка юз тутди. Ҳукумат саволлар сизиб чиқиши яна такрорланмаслигига ваъда бера оладими?"

Бундай воқеалар талаба фаоллари ва мухолифат сиёсатчиларининг NTA'ни бутунлай тугатиш ҳақидаги талабларини кучайтирди.

Таълим соҳаси мутахассисларининг таъкидлашича, агентликни тугатиш муаммонинг асл илдизини ҳал қилмайди.

NTA такрорий муваффақиятсизликларни бартараф этиш учун жиддий таркибий ислоҳотларга муҳтож, аммо уни тугатиш ечим эмас, деди Ҳиндистон университетларини тартибга солувчи органнинг собиқ раиси М Жагадеш Кумар.

"Ягона миллий тест органи умумий хавфсизлик стандартлари, технологиялар, номзодларга хизмат кўрсатиш ва натижаларни расмийлаштириш тартибларини таклиф этади. Кўплаб янги агентликларни ташкил этиш харажатларни икки баравар ошириши ва нотекис ҳимоя чораларини келтириб чиқариши мумкин", деди у PTI ахборот агентлигига.

Рао бунга қўшилади.

"Бу фақат ёмон хабарлардан иборат ҳолат эмас. Бу орган бир нечта имтиҳонларни муваффақиятли ўтказди, у ерда биз ҳеч қандай сизиб чиқишлар ҳақида эшитмадик", деди у.

Унинг фикрича, хавфсиз имтиҳон тизимини бошқариш учун академик, техник ва операцион тажрибага эга бўлган мутахассислардан иборат қонуний муассаса зарур.

Шундай бўлса-да, баъзи экспертлар учун муҳокама NTA доирасидан ташқарига чиқади.

Айярнинг айтишича, асосий масала нафақат навбатдаги саволлар сизиб чиқишини қандай тўхтатиш, балки юқори даражада марказлаштирилган тест тизими чекланган таълим имкониятлари учун шиддатли рақобатни енга оладими ёки йўқми деган масаладир.

NTA имтиҳонларни хавфсизроқ қилиши мумкин, дейди у. "Аммо у, ҳеч бўлмаганда мустақил равишда, миллионлаб талабалар чекланган миқдордаги ўринлар учун рақобатлашадиган ва биргина имтиҳон уларнинг келажагини белгилаб берадиган тизимни ўзгартира олмайди".

Баъзи экспертларнинг фикрича, ислоҳот NTA доирасидан ташқарига чиқиши керак: Ҳиндистонга бир марталик, юқори ставкали тестларга камроқ таянадиган, талабаларга бир нечта имкониятлар берадиган ва узилишларга яхшироқ бардош бера оладиган имтиҳон тизими керак.

Рао Нилекани бошчилигидаги ишчи гуруҳ амалдаги тизимдаги бўшлиқларни тўлдиришга ёрдам беришига умид қилмоқда.

Аммо кўплаб талабалар учун навбатдаги қўмита, агар улар ҳақиқатда кўриши мумкин бўлган ўзгаришларга олиб келмаса, таскин бермайди.

"Мен кейинги йилги университетга кириш имтиҳонига тайёрланяпман", деди 16 ёшли 12-синф ўқувчиси.

"Миямда мен саволлар сизиб чиқиши мумкинлигига тайёрман. Лекин бу борада нима қила оламиз? Мен тайёрланаман ва яхшиликдан умид қиламан".