Ҳиндистонда банк ставкасининг 2023 йилдан бери илк бор оширилиши инфляция бўйича хавотирлар кучаяётганидан далолат бермоқда

Ҳиндистоннинг 2023 йилдан буён илк бор ставкани ошириши инфляция хавотирлари кучаяётганидан далолат беради

Ҳиндистонликлар инфляцияни жиловлаш мақсадида федерал банк деярли тўрт йил ичида илк бор ўзининг базавий фоиз ставкасини оширганидан сўнг, автомобиль, уй-жой ва шахсий кредитлар бўйича юқорироқ харажатларга дуч келишлари мумкин.

Ҳиндистон захира банки (ҲЗБ) репо ставкасини 25 базавий пунктга ошириб, 5,5 фоизга етказганини эълон қилди — бу ставка бўйича у тижорат банкларига кредит беради, улар эса ўз навбатида қўшимча харажатларни мижозларга ўтказади.

Яқин Шарқдаги уруш давом этаётган бир пайтда, бутун дунё бўйлаб марказий банклар энергия ташувчилар билан боғлиқ инфляция фонида пул-кредит сиёсатини қатъийлаштирди.

Инвесторлар юқорироқ қарз олиш харажатларининг истеъмол ва корпоратив инвестицияларга таъсирини баҳолаши фонида Ҳиндистоннинг асосий акциялар индекслари — Sensex ва Nifty пасайди.

ҲЗБ раиси Санжай Малхотра марказий банк инфляцияни назорат остида ушлаб туриш учун ставкаларни янада ошириши ёки уларни ўзгаришсиз қолдириши мумкинлигини айтди.

Сиёсат қабул қилинганидан кейинги ўз чиқишида ҲЗБ раиси Санжай Малхотра ушбу қадам Ҳиндистон иқтисодиёти кучли бўлиб қолаётганига қарамай, мураккаб геосиёсий воқеаларни акс эттиришини таъкидлади.

У ставкаларни пасайтириш «ҳозирча кун тартибида эмаслигини» ва марказий банк инфляцияни жиловлаш учун ставкаларни янада ошириши ёки уларни ўзгаришсиз қолдириши мумкинлигини айтди.

ҲЗБ об-ҳаво шароитларининг бузилиши, кучсиз муссон ва халқаро нефть нархларининг юқори ўзгарувчанлиги туфайли юзага келган нарх босимларини акс эттириш учун 2026-27 йиллар учун Истеъмол нархлари индекси (ИНИ) инфляцияси прогнозини аввалги 5 фоизлик баҳодан 5,2 фоизгача оширди.

Хом нефть нархи бир баррель учун 100 доллардан (£75,33) юқори бўлиб турибди, бу эса рупия доллар билан солиштирганда тарихий энг паст даражага яқинлашгани сабабли Ҳиндистон янада кўпроқ пул тўлаши кераклигини англатади. Мамлакат хом нефтга бўлган эҳтиёжининг қарийб 90 фоизини ва газга бўлган эҳтиёжининг 50 фоизини импорт қилади.

ҲЗБ охирги марта ставкаларни 2023 йил февралида ошириб, пандемиядан кейинги қатъийлаштириш циклини якунлаган эди. 2025 йилнинг катта қисмида у иқтисодий ўсишни қўллаб-қувватлаш учун ставкаларни пасайтирди, сўнгра 2025 йил декабридан бугунги оширишгача сиёсатни барқарор ушлаб турди.

Ставканинг оширилиши иқтисодчиларнинг кутганларига мос келади, чунки уларнинг фикрича, ўсиб бораётган инфляция бунинг учун жиддий асос яратади, айниқса иқтисодиёт ўсишга зарар етказмасдан ушбу таъсирни қабул қилиш учун етарли даражада бардошлилик кўрсатган бир пайтда.

Бу глобал тенденцияларга ҳам мос келади. АҚШ Федерал захира тизими 2022 йилдан бери ставкаларни кескин ошириб, ғазначилик облигациялари даромадлилигини юқорига сурди. Кучли доллар билан бирлашганда, бу инвесторларни доллар активларида яхшироқ даромад излаб, Ҳиндистон каби ривожланаётган бозорлардан пулларни олиб чиқиб кетишга ундади.

Чоршанба куни ҲЗБ иқтисодиёт биринчи чоракда кутилганидан яхшироқ натижа кўрсатганидан сўнг ўсиш прогнозини ҳам оширди — жорий молиявий йилда ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ўсиши эндиликда аввалги баҳодан 40 базавий пунктга юқори бўлган 7,1 фоиз даражасида прогноз қилинмоқда.

Раис Малхотра ҲЗБ «нархлар ва молиявий барқарорликка интилишини, чунки иккаласи ҳам узоқ муддатли истиқболда барқарор ўсиш учун зарур эканлигини» айтди.

ҲЗБ шунингдек, рупиянинг ҳаддан ташқари ўзгарувчанлигини чеклашни давом эттирган ҳолда, ликвидликни назорат остида ушлаб туриш учун ликвидликни бошқариш воситаларининг комбинациясидан фойдаланишини билдирди.

ANAROCK Group кўчмас мулк бўйича консалтинг фирмаси раиси Ануж Пурининг айтишича, ҲЗБ ставкасининг оширилиши истеъмолчилар кайфиятига ва ихтиёрий харажатларга салбий таъсир кўрсатиши мумкин. «Байрам мавсуми уй-жойга бўлган талаб учун асосий давр ҳисобланади ва қарз олиш харажатларининг ошиши харидорлар кайфиятига таъсир қилади», деди у.