Ҳаво қатновидаги тартибсизлик ва компенсация: «Тизимдаги узилиш бизга 1000 фунт стерлингдан қимматга тушди»
Парвозларнинг бузилиши таътилларни барбод қилди ва йўловчиларни аэропорт полларида ухлашга мажбур этди — хўш, уларнинг қандай ҳуқуқлари бор?
Ҳаво қатновидаги тартибсизлик ва компенсация: «Тизимнинг ишдан чиқиши бизга 1000 фунтдан кўпроққа тушди»
Кэти ва Фил Аллен икки ярим йил ичида биринчи таътилларини ўтказишлари керак эди. Бунинг ўрнига улар уйда ўтириб, қайтариб берилмайдиган пулларни ундириш учун телефон орқали қўнғироқ қилишмоқда.
Бу жуфтлик сешанба куни Буюк Британиянинг ҳаво ҳаракатини бошқариш тизимининг тўрт соатлик тўхтаб қолиши оқибатида юзага келган тартибсизликлар қурбонига айланган кўплаб минглаб авиайўловчилардан биридир.
Натижада уларнинг Словенияга саёҳати бекор қилинди ва British Airways уларнинг парвоз пулини қайтариб берган бўлса-да, улар фойдаланилмаган турар жой ва экскурсиялар туфайли ҳали ҳам 1300 фунт стерлинг зарар кўрганликларини тахмин қилишмоқда.
Бу Буюк Британия аэропортларидаги муаммолардан кейин йўловчиларнинг сарсон бўлиб қолган биринчи ва охирги ҳолати эмас. Хўш, уларнинг вазияти бошқаларники билан қандай таққосланади ва нега улар бунчалик қаттиқ зарар кўришди?
30 ёшли Кэти ва 34 ёшли Фил сешанба куни British Airways авиакомпаниясининг Люблянага учадиган, аммо ҳеч қачон ҳавога кўтарилмаган самолётида ўтиришган эди.
Агар парвоз бекор қилинса, авиакомпаниялар йўловчиларни имкон қадар тезроқ ва қўшимча харажатларсиз ўз манзилларига етказишлари керак, ҳатто бу рақобатчи ташувчи хизматидан фойдаланишни англатса ҳам.
Шунингдек, йўловчилар пулнинг қайтарилишини танлашлари мумкин, бу имконият парвоз беш соатдан кўпроққа кечиктирилганда ҳам таклиф қилиниши керак.
Кэти ва Филнинг ҳолатида, уларга таклиф қилинган муқобил парвоз шанба куни эрталабгача — бир ҳафталик таътилларининг тўртинчи кунидагина манзилга етиб бориши мумкин эди.
Шунинг учун улар пулнинг қайтарилишини қабул қилишди. Бу осон кечмади. Чат-бот уларга фақат қайта банд қилишга рухсат бераётгандек туюлди ва улар пул қайтарилиши тасдиқланишидан олдин BA билан телефон орқали боғланиш учун бир соатдан кўпроқ вақт сарфлашди. Пул уларга етиб бориши учун бир ҳафта керак бўлади.
Авиакомпаниялар айбдор бўлган тақдирда, Буюк Британия ва ИА қоидаларига мувофиқ қўшимча компенсация тўланади. Аммо бу сафар эмас, чунки ҳаво ҳаракатини бошқаришдаги муаммолар авиакомпаниялар назоратидан ташқарида эди. Шунга қарамай, авиакомпанияларнинг ўзлари ҳам миллионлаб фунт стерлинглик зарар билан қолганларидан ғазабда.
BA шунингдек, жуфтликнинг авиакомпания орқали ташкил этилган автомобил ижараси пулини ҳам қайтариб берди. Улар учун муаммо шунда эдики, улар турар жой ва экскурсияларни алоҳида банд қилишган эди ва бу пуллар йўқотилди.
Алоҳида банд қилинган меҳмонхоналар ўз шартларига эга эди ва жуда кеч бекор қилиш пуллар қайтарилмаслигини англатарди. Меҳмонхоналардан бири Кэтига улар оилавий бизнес эканликларини ва пулни қайтариб беришга қурбилари етмаслигини айтди.
Бу парвоз бекор қилинган тақдирда тўлиқ қопланадиган пакетли турлардан фарқ қилади.
«Биз пул тежашга ҳаракат қилганимиз учун жазоланаётгандек ҳис қиляпмиз», деди ўз вазиятлари ҳақида BBC Your Voice билан боғланган Кэти, гарчи у «бизнинг муаммоларимиз умумий манзарада жуда кичик» эканлигини қўшимча қилган бўлса-да.
Кейинчалик бир экскурсия пули қайтариб берилди, аммо авиация соҳасида ишлаган Кэти ҳаво ҳаракати муаммоси уларнинг таътилини барбод қиладиган даражада узоқ давом этганидан хафа.
«Биз бу саёҳат учун тинимсиз пул жамғарган эдик ва уни қайтариб олишнинг иложи бўлмаган ҳолда 1000 фунтдан кўпроқ йўқотдик. Энг муҳими, биз йиллар давомида интизорлик билан кутган таътилимизга бора олмайдиган бўлдик», деди у.
Жуфтликнинг айтишича, улар йиллар давомида ўз суғурта компаниясининг содиқ мижозлари бўлиб, ундан уй суғуртасидан тортиб уй ҳайвонларини суғурталашгача бўлган полислар учун фойдаланишган.
Бироқ, суғурталовчи уларга йўқотилган пуллар учун саёҳат суғуртаси бўйича ҳар қандай даъво ҳақиқий эмаслигини айтди, чунки ҳаво ҳаракати муаммолари полис доирасига кирмайди.
Баъзи одамлар кредит карта провайдерлари орқали ҳам даъво қилишади. Бироқ, буларнинг барчаси провайдерларнинг шартномаларидаги майда ҳарфлар билан ёзилган бандларига боғлиқ.
Алленлар парвоз бекор қилинганидан кейин уйларига қайтишга муваффақ бўлишган бўлса-да, бошқалар Хитроу аэропортида полда ухлашга мажбур бўлишди.
Парвози кечиктирилган йўловчиларга кутиш вақтига қараб озиқ-овқат ва меҳмонхонада қолиш имконияти берилиши керак.
Агар авиакомпания буни таъминламаса, кейинчалик оқилона харажатлар учун даъво қилиш мумкин. Мутахассислар квитанцияларни исбот сифатида сақлашни маслаҳат беришади.
Муаммо шунда эдики, кўпчилик яқин атрофдан турар жой топа олмади. Ҳашаматли жойни банд қилиш авиакомпания томонидан қопланиши даргумон, чунки фақат «оқилона харажатлар»га рухсат берилади.
Пайшанба куни Авиация вазири Кейр Мазер депутатларга шундай деди: «Йўловчилар кечиктирилган ёки йўналиши ўзгартирилган парвозни кутиш вақтида ғамхўрлик ва ёрдам олиш ҳуқуқига ҳам эга бўлишлари мумкин.
«Аммо, албатта, биз аэропорт сиғими тартибсизликка дуч келган йўловчилар сонини қабул қила олмаган кўплаб ҳолатларни кўрдик ва менимча, бу биз ушбу вазиятдан чиқаришимиз керак бўлган асосий сабоқдир».
Мазер сешанба куни ҳаво ҳаракатини бошқариш провайдери Nats тизимининг ишдан чиқиши натижасида юзага келган бундай тартибсизликни «қабул қилиб бўлмас» деб атади.
Фуқаролик авиацияси бошқармаси томонидан ушбу воқеа юзасидан мустақил текширув ўтказилади.
Cirium парвоз маълумотлари фирмаси пайшанба куни авиация тизими «сезиларли даражада барқарорлашганини» маълум қилди.
Унинг қайд этишича, режалаштирилган 3028 та қўнишдан 54 таси бекор қилинган ёки амалга оширилмаган, учиб кетишлар бўйича эса режалаштирилган 3033 та парвоздан 47 таси таъсирланган.