Ҳал қилувчи мағлубиятдан сўнг Альберта айирмачилик ҳаракати катта зарбага учради

Альбертанинг сепаратистлар ҳаракати аниқ мағлубиятдан сўнг жиддий зарбага учради.

Референдум миллий бирликка босим ўтказиши мумкин бўлган овоз беришда ҳал қилувчи натижани берди.

Дастлабки рақамлар Альберта сайловчиларининг учдан икки қисмидан кўпроғи Канада таркибида қолишни хоҳлашлари ҳақида қатъий сигнал берганини кўрсатмоқда.

Охирги ҳисоб-китоблар якунлангач, сайловчиларнинг сезиларли кўпчилиги томонидан ажралиб чиқиш бўйича мажбурий референдумнинг кескин рад этилиши Альбертанинг сепаратистик шиддатини бутунлай тўхтатиб қўйиши мумкин.

Бу ўнлаб йиллар давомида сокин муҳокама қилиб келинган ғояни яна сиёсий чеккага суриб қўяди.

Альберта сепаратистлари етакчилари учун бу натижа сўровномалар асосида кутилган эди, аммо бир йилдан ортиқ давом этган тарғибот ва ажралиб чиқиш бўйича овоз беришни талаб қилишдан сўнг барибир ҳафсаласи пир бўлишга олиб келди.

BBC сепаратистлар етакчиси Митч Сильвестрдан натижадан сўнг ўзини қандай ҳис қилаётганини бир жумла билан сўраганда, у шунчаки: «Хурсанд эмасман», деб жавоб берди.

Бош вазир Марк Карни бу натижани тезда олқишлаб, ўз баёнотида «Альберталиклар аниқ танлов қилишди», деди.

Шунга қарамай, ҳаракат етакчилари кураш ҳали тугамаганини ва бу масала Альберта сиёсатини йиллар давомида шакллантириши мумкинлигини таъкидлашмоқда.

Калгарилик адвокат ва Альбертанинг ажралиб чиқиши тарафдорларидан бири Жеффри Ратнинг айтишича, у ва бошқалар «енг шимариб, янада қаттиқроқ ишлашни режалаштиришмоқда».

Яна бир сепаратист Кит Уилсон Калгаридаги тарафдорларига овоз бериш якунланганига қарамай, «Альбертанинг Канададаги келажаги, Канададаги ўрни ва Канададаги роли ҳақидаги суҳбат давом этади», деб айтди.

Бирлик учун овоз беришни очиқчасига қўллаб-қувватлаган ва бу борада тарғибот олиб борган Смит сайловчиларга натижа учун миннатдорчилик билдирди.

Альберта бош вазири баъзилар «хавфли» деб атаган таваккалликка қўл ургани учун танқидга учради: мустақилликка интилиш мағлубиятга учраши мумкин бўлса-да, бу орқали у ўзининг беқарор сайловчилар базасига хоҳлаган нарсасини берди.

У фуқаролар томонидан илгари сурилган кампанияни овоз бериш бюллетенига киритиш учун талаб қилинадиган петиция чегарасини пасайтирди.

Душанба кунги натижани мажбурий бўлмаган мақомга келтириш орқали у ажралиш тарафдори бўлган петицияни тўхтатиб қўйган суд қарорини четлаб ўтди; бу қарор петиция вилоят ажралиб чиқса, ерлари таъсир остида қоладиган маҳаллий туб аҳоли (Биринчи миллатлар) билан маслаҳатлашмагани учун чиқарилган эди.

Бу таваккаллик унинг 2022 йилдан бери бошқариб келаётган Бирлашган Консерватив партиядаги етакчилигини синовдан ўтказиши мумкин.

«У (партия) базасининг ишончини йўқотди», деди Рат.

Кампания давомида мустақиллик референдумига қарши чиққан альберталиклар BBC'га мамлакатни бир бутун сақлаб қолиш истаги уларни ҳаракатга келтирганини, айниқса Канада ўзининг азалий иттифоқчиси АҚШ томонидан тариф таҳдидларига дуч келаётган бир пайтда бу жуда муҳимлигини айтишди.

Улар, шунингдек, мустақил Альберта ташқи таъсирга — ёки ҳатто аннексияга учраши мумкинлигидан хавотирда эдилар.

Бирликнинг кўзга кўринган тарғиботчиси Томас Лукашук душанба оқшомида тарафдорлари олдида чиқиш қилиб, дастлабки натижалар уни альберталик эканидан фахрланишга мажбур қилганини айтди.

Эдмонтондаги бирлик тарафдорларининг натижаларни кузатиш кечасида Лукашук бевосита сепаратистларга мурожаат қилиб, «улар кўтарган баъзи масалалар асосли» эканини ва вилоят мунозаралар туфайли юзага келган келишмовчиликларни бартараф этиш бўйича оғир меҳнат қилиши кераклигини айтди.

«Мен яна шундай референдум ўтказишимизни асло хоҳламайман», деди Лукашук.

Ҳафта бошида Бош вазир Смит CBC телеканалига агар альберталиклар қарши овоз беришса, у бош вазир бўлиб турган муддатда мустақиллик референдумини ўтказмаслигини айтган эди.

Баъзи келишмовчиликларни бартараф этиш осон бўлмайди.

Сепаратистик кайфиятнинг илдизлари «ғарбий бегоналашув»га бориб тақалади, бу ибора Канаданинг ғарбий вилоятларидаги баъзи кишилар томонидан ўнлаб йиллар давомида Канада марказидаги федерал ҳукумат томонидан эътиборсиз қолдирилганлик туйғусини тасвирлаш учун ишлатиб келинган.

Альберта мустақиллиги тарафдорлари ва бирлик тарафдорларининг кўпчилиги Оттава вилоятнинг нефть ва газ саноатини узоқ вақтдан бери, охирги пайтларда эса экологик сиёсат орқали заифлаштириб келган деб ҳисоблайди.

Бу ғазаб кейинчалик, баъзи альберталиклар собиқ Бош вазир Жастин Трюдонинг Covid-19 пандемиясига қарши чоралари ва вакцинация талабларидан норози бўлиб, уларни ҳукуматнинг ваколатларини суиистеъмол қилишининг яна бир мисоли деб билишганида янада кучайди.

Альбертада ўсган Карни Смит билан ушбу хавотирларнинг баъзиларини ҳал қилиш учун ишлади ва Альбертадан Канаданинг Тинч океани соҳилигача янги қувур ўтказишни назарда тутувчи битимни имзолади.

У душанба оқшомидаги баёнотида бунга тўхталиб, унинг режаси Канаданинг «марказида Альберта бўлган глобал энергетика гигант кучи сифатидаги тўлиқ салоҳиятини» очиш эканини айтди.

Аммо Карни ва Смит — моҳир сиёсатчи ва шу кунгача Альбертанинг шафқатсиз сиёсатида омон қолган арбоб ўртасида келажакда кескинлик юзага келиши мумкинлигидан далолат берувчи белгилар мавжуд.

У душанба куни альберталикларга яна тўққизта саволни тақдим этди, уларнинг аксарияти вилоятга Оттавадан бериладиган мухториятни, жумладан иммиграция каби масалаларда оширишга қаратилган.

(Жуда) дастлабки натижалар уларнинг кўпчилиги маъқулланиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

Иккинчи мажбурий ажралиш референдуми учун овоз берган баъзи кишилар пўч мустақилликни эмас, балки Оттавага босим ўтказиш дастагини хоҳлашларини айтишди. Смитнинг айтишича, ушбу бошқа тўққизта савол унга айнан шу имкониятни беради.

Шунга ўхшаш суверенитет кайфиятига эга бўлган бошқа бир вилоят — Квебек, Альбертанинг ажралиш ҳаракати кейин қаерга қараб кетиши мумкинлиги ҳақида ишоралар бериши мумкин.

Квебек 1980 ва 1995 йилларда ажралиб чиқиш бўйича иккита референдум ўтказган ва иккаласида ҳам озгина фарқ билан мағлуб бўлган.

Альберта мустақиллиги тарафдорлари аҳолисининг аксарияти француз тилида сўзлашувчи бу вилоятдан илҳом олишларини яширмайдилар.

Улар Квебекни вилоят масалаларида анча катта мухториятга эришиш учун ажралиш таҳдидидан муваффақиятли фойдаланган деб билишади.

Квебек суверенитетини қўллаб-қувватлаш тарихий энг паст даражада бўлишига қарамай, янги сайланган вилоят ҳукумати 2030 йилгача учинчи мустақиллик референдумини ўтказишга ваъда берди.

Рат ўз томонининг мағлубияти ҳақида фикр юритаётиб, шунга эътибор қаратди.

«Квебекдаги асосан қишлоқ жойларига таянадиган Мустақиллик партияси овозларнинг 28 фоизи билан Квебек ҳукуматини тузди», деди у.

«Альберта сепаратистлари келажакда худди шундай қилишлари эҳтимолдан холи эмас», дея қўшимча қилди у.