Гонконгдаги демократия тарафдорлари норозилик намойишларининг етакчиси Жошуа Вонг 10 йилга озодликдан маҳрум этилди
30 ёшли Вонг баҳсли миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонунга мувофиқ ҳибсга олинган юзлаб ҳонконгликлар орасидадир.
Гонконгдаги демократия тарафдорлари норозилик намойишларининг таниқли сиймоси Жошуа Вонг 10 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди
30 ёшли фаол бир пайтлар Гонконгнинг ҳозирда бостирилган демократик ҳаракатидаги энг кўзга кўринган шахс эди.
Илгари Гонконг демократик ҳаракатининг юзи бўлган Жошуа Вонг шаҳарнинг кенг қамровли миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонунига мувофиқ хорижий кучлар билан тил бириктирганликда айбланиб, 10 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди.
30 ёшли Вонг Пекиннинг ортиб бораётган таъсирига қарши йирик демократик намойишлардан сўнг 2020 йилда жорий этилган қонун бўйича ҳибсга олинган юзлаб фаоллар оддий гонконгликлардан биридир.
Мухолифлар ушбу кенг қамровли қонун ўзгача фикрлашни йўқ қилганини айтса, расмийлар барқарорликни сақлаш учун у зарурлигини таъкидлайди ва шаҳарнинг юқори баҳоланадиган мухториятига путур етказганини инкор этади.
Охирги олти йилни ҳибсда ўтказган Вонг ўсмирлик чоғида бошланган фаоллиги учун аллақачон бир неча бор қамалган.
Пайшанба куни Вонг судга тўқ кўк рангли узун енгли кўйлак, каки рангли шим ва қора рамкали кўзойнакда келди. У аввалги оммавий чиқишларига қараганда озиб кетгандек кўринди.
У одамлар билан тўла томошабинлар залидагиларга бош силкиб қўйди ва судья ҳукм сабабларини тушунтираётганда вақти-вақти билан қайдлар қилиб турди.
Суд биноси ташқарисида катта оломон йиғилган эди, ўнлаб гонконгликлар томошабинлар залидан жой олиш умидида соатлаб кутишди. Полиция ҳам кўп миқдорда сафарбар этилган эди.
Вонг аллақачон давлат тўнтаришига уриниш бўйича жазони ўтамоқда ва келаси йили муддатидан олдин озод қилиниши керак эди, аммо унга нисбатан сентябрь ойи бошида айбини тан олган янги айбловлар қўйилди.
Судья пайшанба куни 10 йиллик жазонинг икки ойу икки куни унинг ҳозирги муддати билан бир вақтда ўталишини айтди.
Прокурорларнинг таъкидлашича, Вонг Пекинга қарши хорижий санкциялар ва блокадаларни қўллашга эришиш учун бошқа тарғиботчилар, жумладан, ўз-ўзини сургун қилган фаол Натан Ло билан бирга ишлаган.
Суд бу ҳаракатлар 2020 йилнинг июль ойидан ноябрь ойининг охиригача бўлган даврда содир бўлганини эшитди.
Вонг ва Ло ҳозирда тугатилган «Demosisto» демократик сиёсий партиясининг ҳамасосчилари эди.
Вонгга қўйилган айбловлар «ҳукуматнинг таниқли диссидентлардан қўрқишини яққол кўрсатади ва уларни колганича узоқ вақт панжара ортида ушлаб туриш учун ҳар қандай нарсага тайёрлигини кўрсатади», деди аввалроқ «Amnesty International» инсон ҳуқуқлари ташкилоти.
1996 йил октябрь ойида ИТ мутахассиси Рожер ва уй бекаси Грейс оиласида туғилган Вонгга болалигида дислексия ташхиси қўйилган бўлиб, бу унга мактабда ўқишни қийинлаштирган.
Шунга қарамай, у нооқилона бўлиб туюлган қоидалар ва анъаналарга тезда қарши чиққан. Ўрта мактабда у ва унинг синфдошлари ошхонадаги тушлик нархлари юқорилигига норозилик билдириш учун Facebook'дан фойдаланишган.
2011 йилда, Вонг 14 ёшда бўлганида, у «Scholarism» демократик талабалар фаоллари гуруҳига ҳамасосчи бўлди, у ҳажми ва таъсири жиҳатидан жадал кенгайди.
Кейинги йили гуруҳ Гонконгнинг мактабларда мажбурий «ватанпарварлик таълими»ни жорий этиш режасига қарши чиқиш учун 100 000 дан ортиқ одамни сафарбар этди ва ҳукуматни чекинишга мажбур қилди.
Гонконг Британия бошқарувидан Хитой бошқарувига топширилганда атиги саккиз ойлик бўлган Вонг умрининг катта қисмини Пекиннинг ўз шаҳрига қўйган чекловларига қарши курашда ўтказди.
2014 йилга келиб, ўшанда «Соябонлар ҳаракати» номи билан танилган фуқаролик бўйсунмаслиги кампаниясининг етакчи сиймоси бўлган Вонг Гонконгнинг демократия тарафдорлари ҳаракатининг энг таниқли юзларидан бирига айланди.
2016 йилда у Ло ва ҳозирда сургунда бўлган фаол Агнес Чоу билан бирга «Demosisto» партиясига асос солди.
Аммо у теш-тез «норозилик етакчиси» деб аталишидан ноқулайлик ҳис қилишини айтарди.
«Ушбу ҳаракатда бизда кўплаб кўмакчилар бор ва мен улардан бириман... Юқоридан пастга буйруқ бериш ўрнига, бизда энди пастдан юқорига йўналтирилган мувофиқлаштириш маркази бор», деган эди Вонг 2019 йил ноябрь ойида «The Financial Times» нашрига.
«Demosisto» 2020 йилда, Пекин Гонконгга мунозаракли Миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонунни (NSL) киритган йили тарқатиб юборилди.
Ло Буюк Британияга жўнаб кетди ва хорижда ўз фаоллигини давом эттирди, Вонг эса Гонконгда қолди ва қонун чиқарувчи органдан ўрин олиш учун ўз номзодини қўйишга уринди — аммо ҳукумат унинг NSL'га қаршилигини сабаблардан бири сифатида кўрсатиб, бунга тўсқинлик қилди.
Бу орада Вонгга қарши суд ишлари кўпайишда давом этди.
2020 йил 23 ноябрда у 2019 йилда Гонконг полиция бошқармаси ташқарисидаги норозилик намойишларидаги роли билан боғлиқ бир нечта айбловлар бўйича айбини тан олди.
Кейин NSL айбловлари пайдо бўлди. 2021 йил февраль ойида ҳали ҳам қамоқда бўлган Вонг «давлат тўнтаришини амалга ошириш учун тил бириктириш»да айбланган 47 кишидан бири эди. Бу гуруҳ «Гонконг 47» номи билан танилди ва ҳозиргача NSL бўйича энг йирик жиноий таъқиб бўлиб қолмоқда.
Вонг ўтган йили NSL бўйича тил бириктиришда айбланганида, давлат тўнтаришига уриниш айблови бўйича 56 ойлик жазосини ўтаётган эди.
2020 йил 22 ноябрда, норозилик айбловлари бўйича айбига иқрор бўлишидан бир кун олдин, Вонг Instagram'да «Гонконг халқига» мурожаат қилиб шундай ёзган эди: «Ростини айтсам, мен ҳеч қачон Гонконг сиёсатига катта ишонч билдирмаганман, лекин Гонконг халқига тўлиқ ишонаман.
«Ҳозирда сиёсий ҳокимият фуқаролик жамиятимизнинг бардошлилигига ҳар томонлама таҳдид солаётган бўлса-да, Гонконг халқи, ҳамишагидек, барчасини енгиб ўтиш йўлини топишига ишонаман».
Ҳозиргача NSL бўйича энг оғир жазо собиқ медиа магнат Жимми Лайга берилган бўлиб, у ҳам хорижий кучлар билан тил бириктиргани учун 20 йилга қамалган эди.