Глобал кескинлик нуқтаси: Намойишчилар иқтисодий омон қолиш ва сиёсий ислоҳотларни талаб қилмоқда
Tashkent Times — Ўзбекистоннинг барча сўнгги янгиликларини ёритиб борувчи инглиз тилидаги онлайн-газетадир
Дунёнинг қайноқ нуқтаси: Намойишчилар иқтисодий омон қолиш ва сиёсий ислоҳотларни талаб қилмоқда
Бир нечта қитъаларда фуқаролар ғалаёнининг мувофиқлаштирилган тўлқини авж олди ва янги авлод намойишчилари кўчаларга ёпирилиб келиши билан йирик жаҳон пойтахтларини тартибсизликка солди. Ғарбий Европанинг ёнаётган баррикадаларидан тортиб Жанубий Осиёдаги таранг тўқнашувларгача, бу ташқи кўринишдан алоҳида ҳаракатлар иқтисодий ҳуқуқсизлик, тизимли коррупция ва ғира-шира келажакка қарши ягона глобал норозилик сифатида бирлашмоқда.
Маҳаллий эътирозлар сифатида бошланган нарса тезда чегара билмас ҳодисага айланди. Ушбу глобал алангаланиш марказида мавжуд тартибга қарши марказлашмаган, аммо юқори даражада ташкиллаштирилган исёнга етакчилик қилаётган Z авлоди турибди.
Қайноқ нуқталар: Глобал шарҳ
Францияда тартибсизликлар энг юқори чўққисига чиқди. Париж, Марсель ва Лимож каби шаҳарларда — бу ерда тарихий шаҳар мэриясига ўт қўйилган — иш ташлаётган талабалар ва қайта тикланган "Сариқ жилетлилар" ҳаракатининг беқарор иттифоқи мамлакатни фалаж ҳолатга келтирди. Намойишчилар таълимни молиялаштиришнинг кескин қисқартирилишига, мактаб инфраструктурасининг емирилишига ҳамда ёнилғи ва яшаш харажатларининг чидаб бўлмас даражада ошишига кескин норозилик билдирмоқдалар.
Шарқроқда, Албанияда, пойтахт Тирана жанг майдонига айланди. Минглаб талабалар таълимда кенг кўламли ислоҳотлар, ўқиш тўловларини камайтириш ва мамлакатдан интеллектуал кучларнинг чиқиб кетиши муаммосини ҳал қилишни талаб қилиб, Таълим вазирлигини қамал қилдилар. Намойишчилар давлатдаги коррупция айбловлари фонида Бош вазир Эди Раманинг истеъфосини талаб қилиши билан норозилик бaйроғи тезда сиёсий режимни ўзгартириш талабига айланди.
Ҳиндистонда эса сиёсий беқарорлик Нью-Делининг баъзи қисмларини тўхтатиб қўйди. Cockroach Janta Party (CJP) томонидан ташкиллаштирилган марказий транспорт узелларини улкан оломон эгаллади. Уларнинг ягона мақсади: сайловчилар рўйхатининг сохталаштирилгани ҳақидаги оғир айбловлардан сўнг Бош сайлов комиссари Гьянеш Кумарнинг зудлик билан истеъфога чиқишини талаб қилишдир. Намойишчиларнинг таъкидлашича, бу инқироз уларнинг демократияси асосларига таҳдид солмоқда.
Бирлаштирувчи омил: Дунё нега ғалаён қилмоқда
Муайян сабаблар чегарадан чегарага фарқ қилса-да, ушбу глобал намойишларни боғлаб турган асосий кучлар бир хил:
Исиённинг янги даври
Бутун ушбу мамлакатлар бўйлаб умумий жиҳат — институционал хоинликни чуқур ҳис қилишдир. Бу ҳаракатларга етакчилик қилаётган ёшлар учун намойишлар шунчаки сиёсий тузатишлар ҳақида эмас; бу уларнинг келажаги учун экзистенциал курашдир.
Европадан Осиёгача бўлган ҳукуматлар тартибсизликларни жиловлаш учун кучайтирилган хавфсизлик кучлари, кўздан ёш оқизувчи газ ва сув пуркагичларни ишга солар экан, кўчалардан келаётган мурожаат аниқлигича қолмоқда: глобал жамоатчилик энди тизимли нотўғри бошқарув учун товон тўлашга тайёр эмас ва ҳозирги ғалаёнлар янада кенгроқ глобал ҳисоб-китобнинг фақат дастлабки боби бўлиши мумкин.