Германиянинг саккизта федерал вилояти бош вазирлари келажак борасидаги мулоҳазалар фонида Мерцни қўллаб-қувватламоқда
Христиан-демократик иттифоқ раҳбарияти шу дам олиш кунлари бўлиб ўтадиган иккита ҳудудий сайлов олдидан канцлерни қўллаб-қувватлашини билдирди.
Германиянинг саккизта федерал ер бош вазири Мерцнинг сиёсий келажаги борасидаги баҳслар кучаяётган бир пайтда уни қўллаб-қувватламоқда
Фридрих Мерц канцлер лавозимида қолиши ва ХДПга раҳбарлик қилишни давом эттириши керакми-йўқми деган масалада тобора кучайиб бораётган босимга дуч келмоқда.
Германиянинг саккизта федерал ери раҳбарлари мамлакат канцлерининг сиёсий келажаги борасидаги баҳслар кучайган бир пайтда уни қўллаб-қувватлашларини билдиришди.
Бош вазирлар — уларнинг барчаси Фридрих Мерцнинг Христиан-демократик иттифоқи (ХДП) аъзоларидир — партияга бўлган ишончни қайта тиклаш «кадрлар бўйича баҳс-мунозараларда эмас, балки қулоқ солиш ва сиёсий чоралар кўришда» эканини таъкидлашди.
Лавозимда бор-йўғи 16 ойдан бери фаолият юритаётган Мерц паст рейтинглар билан курашмоқда, айни пайтда иммиграцияга қарши бўлган ўта ўнгчи «Германия учун муқобил» (Гум) партиясининг мавқеи юксалиб бораётгани унинг сайловларда партияга зарар етказувчи омил эканлиги ҳақидаги шубҳаларни уйғотмоқда.
У ўз лавозимида қолишга ваъда берди, бироқ якшанба куни бўлиб ўтадиган яна иккита ер сайловлари унинг раҳбарлиги учун муҳим синов сифатида кўрилмоқда.
«Kanzlertausch» — ёки «Канцлерни алмаштириш» ҳақидаги гап-сўзлар бир неча ойдан бери юрибди, аммо сентябрь ойи бошида консерватив ХДП шарқий Саксония-Анхальт ерида Гумдан анча орқада қолиб, иккинчи ўринга тушиб кетганидан бери бу баҳслар янада кучайди.
Гум овозларнинг 43,8 фоизини қўлга киритди, ХДП эса 17,2 фоизга тушиб кетди. Бу Иккинчи жаҳон урушидан бери ўта ўнгчи партиянинг Германия федерал ерида ҳокимиятни қўлга киритишга бу қадар яқин келиши биринчи марта кузатилишидир.
Унга мутлақ кўпчилик овозга эга бўлиш учун учта ўрин етишмаяпти ва асосий партиялар Гум билан коалиция тузмайди, гарчи у озчилик ҳукуматини тузишга ҳаракат қилиши мумкин бўлса-да.
Мағлубиятдан сўнг Мерц жавоб қайтариб, Россия билан алоқаларни тиклашни хоҳлаётган Гумни «вайронкор куч» деб атади ва унинг миграция сиёсати малакали ишчиларни «этник тозалаш» билан баробар эканини айтди.
Мерцнинг миграция ҳақидаги фикрларига жавобан, Гум канцлер устидан «асоссиз» ва «жирканч» даъволари учун туҳмат юзасидан шикоят аризаси билан мурожаат қилаётганини билдирди.
Канцлернинг қўпол мулоқот услуби ва шахсий машҳур эмаслиги — яқинда ўтказилган Bild сўровномасига кўра, фақат 14 фоиз аҳоли уни ушбу лавозимга лойиқ деб ҳисоблайди — унинг ҳам Германияга, ҳам ХДПга раҳбарлик қилиш қобилиятига нисбатан саволларни пайдо қилди.
Шундай бўлса-да, ХДПнинг саккизта ер бош вазири «ҳозир ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ Германия сиёсий майдонига барқарорлик керак» деб ёзди.
Шлезвиг-Гольштейн, Саксония, Гессен, Рейнланд-Пфальц, Саксония-Анхальт, Тюрингия, Берлин ва Шимолий Рейн-Вестфалия раҳбарлари: «Мамлакатимизга Бундестагда [Германия парламентида] ўз кўпчилигига эга бўлган барқарор ва самарали федерал ҳукумат керак бўлишда давом этади», — дейишди.
Уларнинг баёноти Бавария бош вазири ва ХДПнинг қардош партияси — ХСИ (Христиан-социал иттифоқ) раҳбари Маркус Зёдернинг Мерцни қўллаб-қувватлаши ортидан янгради.
Партиядаги исми ошкор этилмаган манба Reuters агентлигига маълум қилишича, ХДП расмийлари якшанба куни Берлин ва Мекленбург-Олдинги Помераниядаги ер сайловлари натижаларига партиянинг муносабатини мувофиқлаштириш учун учрашадилар. У ерда Гум янада кўпроқ овоз олиши, ХДП эса янада кўпроқ йўқотишларга учраши кутилмоқда.
Шунга қарамай, Германия пойтахтидаги кураш Саксония-Анхальтдагига қараганда анча мувозанатли бўлиб, ХДП ва «Die Linke» (Чаплар) биринчи ўрин учун курашмоқда, Гум ва «Яшиллар» эса сўровномаларда улардан сал орқада бормоқда.
Мекленбург-Олдинги Померанияда сўровномалар Гумни марказчи-чапчи СДПдан олдинга қўймоқда, аммо мутлақ кўпчиликдан анча йироқда.
Мерц учун энг ёмон сценарий ХДПнинг Берлинда ҳокимиятни йўқотиши ва Мекленбург-Олдинги Померания парламентида ҳатто ўз иштирокини таъминлаш учун ҳам етарли овоз тўплай олмаслиги бўлади.
Буюк Британиядан фарқли ўлароқ, Германия ўз раҳбарини муддатидан олдин ўзгартиришга ўрганмаган, гарчи назарий жиҳатдан Мерц истеъфога чиқишга мажбур қилиниши ёки унга нисбатан ишончсизлик вотуми эълон қилиниши мумкин бўлса-да, кўпчилик бу эҳтимолни кам деб ҳисоблайди.
ХДП ичида ҳали ҳеч ким Мерцга қарши чиқишга тайёрлигини айтгани йўқ, бироқ унинг келажаги ҳақидаги баҳслар эҳтимолий ворислар сифатида бир нечта номлар — жумладан, Зёдер, Шимолий Рейн-Вестфалия бош вазири Хендрик Вюст ва Германия Ички ишлар вазири Александр Добриндтнинг тилга олинишига сабаб бўлди.
Мерц расман канцлер бўлишидан олдин ҳам мудофаа инфратузилмаси учун 500 миллиард евролик ($547 млрд; £420 млрд) улкан жамғармани қўллаб-қувватлашга муваффақ бўлган эди ва унинг тўғридан-тўғри услуби ҳамда Европа хавфсизлигига эътибор қаратгани халқаро миқёсда олқишларга сазовор бўлганди.
Аммо унга ХДП раҳбари бўлиш учун учта уриниш керак бўлди ва у СДП билан коалиция келишуви орқали техник жиҳатдан етарли овозга эга бўлишига қарамай, канцлер бўлиш учун дастлабки овоз беришда ютқазди. Бу урушдан кейинги Германияда биринчи марта содир бўлди.
Бу унинг ҳатто ўз лагеридаги одамларни ҳам ишонтиришда қийналганидан далолат беради ва у узоқ вақтдан бери орзу қилган лавозимидан осонликча воз кечмаслиги мумкинлигини кўрсатади.