Германиянинг ўта ўнгчи АфД партияси шарқдаги сайловларда илк бор ҳокимиятга келишга интилмоқда

Германиянинг ўта ўнгчи AfD партияси шарқдаги сайловларда ҳокимиятнинг илк таъмини татиб кўрмоқчи

AfD вакили Ульрих Зигмунд якшанба куни Саксония-Анхальт федерал ерида бўлиб ўтадиган сайловларда сўровномалар етакчиси бўлиб турибди

Германия шу дам олиш кунлари мамлакат шарқида кутилаётган жиддий сайловлар олдидан нафасини ичига ютиб турибди.

«Германия учун альтернатива» (AfD) партияси Саксония-Анхальт минтақавий парламентида кўпчилик ўринни қўлга киритишга ҳаракат қилмоқда.

Яққол ғалаба Германиянинг урушдан кейинги даврида илк бор ўта ўнгчи партиянинг ер (вилоят) даражасида ҳокимиятга келишини англатади.

AfD танқидчилари учун бу жуда хавотирли истиқболдир. Партия эса, ўз навбатида, буни миллий миқёсдаги ҳокимиятга эришиш йўлидаги навбатдаги қадам деб ҳисоблайди.

Ушбу сайловлар Германия тарихини ўзгартириб юбориши мумкин.

Натижалар, шунингдек, мураккаб вазиятда қолган консерватив (CDU) канцлер Фридрих Мерц учун янги муаммоларни келтириб чиқариши мумкин, чунки унинг ўз муддати охиригача лавозимида қола олиши борасидаги баҳс-мунозаралар давом этмоқда.

Яқинда бўлиб ўтган оммавий тадбирларда ҳуштаклар билан кутиб олинган Мерцни сайловларда устунлик берувчи омил деб аташ қийин.

Эҳтимол, канцлер ҳозир ўта ўнгчиларнинг олдинга силжишини тўхтатишга ваъда берганидан афсусдадир, чунки бунинг тамомила тескариси юз берди.

Бундан фарқли ўлароқ, AfD партиясининг ушбу ердаги харизматик етакчи номзоди Ульрих Зигмунд баҳс-мунозаралар ва ОАВ эътиборида устунлик қилишдан фойда кўрганга ўхшайди.

Der Spiegel журнали томонидан «Германиянинг энг хавфли одами» деб таърифланган Зигмунд унинг атрофида нуфузли лавозимларни эгаллаб турганлар орасида ўтмишда неофашистлар ҳаракати билан алоқаси бўлган шахслар борлиги ҳақидаги хабарларни рад этди.

35 ёшли сиёсатчи тез-тез, жумладан, ижтимоий тармоқлардаги кўплаб шахсий постларида ҳам, ўзига ҳавас билан боқаётган оломон қуршовида ёки Шарқий Германиянинг ретро скутерини қувноқ ҳайдаб кетаётган ҳолатда тасвирланади.

Ўтмишга бўлган тинимсиз носталгия ва ҳозирги кундан чуқур норозилик партиянинг шарқий таянч нуқталарида қўллаб-қувватланишини кучайтиришга ёрдам берди.

Сайловчилар иммиграция, жамоат хавфсизлиги, Германиянинг заиф иқтисодиёти, юқори энергия нархлари ва Украина каби хорижий давлатларга юборилаётган ёрдамлардан шикоят қилмоқдалар.

Мен суҳбатлашган баъзи одамлар AfD туб ўзгаришлар учун ҳақиқий имконият тақдим этишига қатъий ишонишади ва Ульрих Зигмунд уларга умид бағишлаганини айтишади.

Бошқа тарафдорлар эса бунга унчалик амин эмас, лекин ўнлаб йиллар давомида сиёсатда устунлик қилиб келган анъанавий партияларга бўлган ишончни йўқотганликларини билдиришмоқда.

AfD қонун чиқарувчиларидан бири бир сафар менга агар уларга минтақавий даражада бошқариш имконияти берилса, одамлар «осмон узилиб ерга тушмаслигини» кўришларини айтган эди.

Ҳаракатнинг баъзи мухолифлари бунга қўшилмасликлари мумкин. Партиянинг Саксония-Анхальт бўйича режалари Германияда катта баҳс-мунозараларга сабаб бўлмоқда.

Партия қочқин болаларни махсус синфларга ажратишни хоҳлайди: «Қочқин болаларга уларнинг Германияда бўлиши фақат вақтинчалик эканлиги ҳақидаги хабар етказилиши керак».

Унинг дастурида айтилишича, «нормал оила» тузилмаларига нисбатан «жинсий оғишлар ва кўпайишга қаратилмаган турмуш тарзи» фаол тарғиб қилинган.

Партия ЛГБТ камалак байроқларини мактабларда тақиқлаш кераклигини, болалар эса нацистлар ҳақида камроқ, Германия тарихининг ижобий томонлари ҳақида кўпроқ ўрганиши кераклигини таъкидламоқда.

Иммиграция масаласида у ерда қолиш ҳуқуқига эга бўлмаган мигрантларни ушлаб туриш ва депортация қилиш режалари доирасида тезкор гуруҳ тузишни таклиф қилмоқда, шу билан бирга «ноқонуний, маданий жиҳатдан бегона» оммавий миграцияга чек қўйишга чақирмоқда.

AfDнинг Россияпараст позицияси ҳам унга махфий разведка маълумотларини ишониб топшириб бўлмаслиги ҳақидаги даъволарни кучайтирди. Саксония-Анхальтдаги AfD етакчи намояндаси Ханс-Томас Тильшнайдернинг кабинетида Россия армияси тасвирланган кружка кўрилганда, у бу шунчаки сувенир эканлигини ва «бу бизнинг урушимиз эмас»лигини айтди.

Бу воқеа Берлин шу ҳафта Лейпциг/Ҳалле аэропортига уюштирилган муваффақияциз дрон ҳужумида Москвани оммавий равишда айблаган пайтга тўғри келди. Кремль ҳар қандай алоқадорликни рад этди.

Свен Шульце (марказда) — Мерцнинг Христиан-демократлар партиясидан номзод бўлиб, улар AfD билан ҳамкорлик қилишни истисно этишган

Шу билан бирга, Германия хавфсизлик манбалари Россия томонидан қўллаб-қувватланадиган ва кўпинча AfD рақибларини нишонга олувчи дезинформация кампаниялари кучаяётганидан огоҳлантирди — Москва вакиллари буни «антироссия ваҳимаси» деб атамоқда.

Ер ҳукуматлари маҳаллий таълим, полиция ва маданият каби соҳаларда сезиларли ваколатларга эга, уларнинг вакиллари эса федерал ҳукуматнинг юқори палатаси — Бундесратда ўтиришади.

Саксония-Анхальтдаги AfD ҳукумати маҳаллий даражада ўзгаришлар киритиш ва миллий саҳнада янада баландроқ овозга эга бўлиш имкониятига эга бўлади.

Партия собиқ коммунистик Шарқий Германияда энг кучли бўлиб қолмоқда, аммо у бутун мамлакат бўйлаб сўровномаларда ҳам етакчилик қилмоқда.

Бу унинг 2013 йилда ташкил этилган евроскептик партиядан экстремистик қарашларни қўллаб-қувватловчи ёки ўзига жалб қилувчи партияга айлангани ҳақидаги огоҳлантиришларга қарамай юз бермоқда.

Саксония-Анхальт — партия расман ўнг қанот экстремистик деб таснифланган бир нечта ерлардан биридир.

Ички разведка маҳаллий бўлимни «ирқчилик мафкураси» ва конституцияга зид мақсадлар асосида шаклланганликда айбламоқда.

Ўзини консерватив, либертариан ҳаракат деб атайдиган AfD бу ёрлиқларни сиёсийлаштирилган туҳмат сифатида рад этади ва миллий социализм билан ҳар қандай қиёслашни инкор этади.

Ульрих Зигмунд агар AfD кўпчилик овозни қўлга киритса, ушбу ерда ички разведкани (BfV) тугатишни истисно қилмади.

Бошқа партиялар ўта ўнгчиларни ҳукуматдан узоқлаштирувчи «Brandmauer» ёки «ёнғинга қарши девор» деб номланувчи тизим доирасида AfD билан коалиция тузмайдилар.

Шу сабабли, ҳокимиятни қўлга киритиши аниқ бўлиши учун у парламентда кўпчилик ўринни эгаллаши керак.

Саксония-Анхальтда масала энди ушбу деворда дарзлар ҳосил қилиш эмас, балки уни бутунлай айланиб ўтишга ҳаракат қилиш ҳақида бормоқда.

Бунинг муваффақияти бошқа кичикроқ партиялар парламентга кириш учун зарур бўлган 5 фоизлик тўсиқдан ўтиш учун етарли овоз тўплай олишига боғлиқ бўлади.

Сиёсат — бу арифметика, ва Германия ҳам бундан мустасно эмас, ҳатто бу арифметика жуда мураккаб бўлиши мумкин бўлса ҳам.

Аммо агар AfD ҳал қилувчи ғалабага эришса, у ҳолда қўллаб-қувватланишга эришиш учун элитага қарши риторикадан фойдаланган партия илгари ҳеч қачон дуч келмаган синовга дуч келади.

Норозиликлар ҳали ҳам Берлиндаги федерал ҳукуматга қаратилиши мумкин, аммо AfD энди ҳокимиятдагиларни фақат ташқаридан туриб танқид қила олмайди, чунки унинг ўзи ҳокимиятда бўлади.

Саксония-Анхальт аҳолиси бўйича нисбатан кичик ер бўлиши мумкин, аммо у жуда катта сайловни ўтказиш арафасида турибди.