Германияда канцлер Мерцнинг тақдирини ҳал қилиши мумкин бўлган сайловлар бўлиб ўтмоқда

Германияда канцлер Мерцнинг тақдирини ҳал қилиши мумкин бўлган сайловлар бўлиб ўтмоқда

Якшанба куни Германиянинг иккита федерал ерида маҳаллий сайловлар бўлиб ўтмоқда ва улар канцлер Фридрих Мерцга нисбатан сиёсий босимни кучайтириши мумкин.

Берлин ва Мекленбург-Олдинги Помераниядаги жамоатчилик фикри сўровлари Мерцнинг Христиан-демократик иттифоқи (ХДИ) жиддий мағлубиятга учраш хавфи остида эканини кўрсатмоқда, бу эса канцлернинг келажаги борасида янги саволларни келтириб чиқаради.

Ушбу сайловлар бундан икки ҳафта олдин Саксония-Анҳалтда ўта ўнгчи «Германия учун муқобил» (Гум) партияси йирик ғалабага эришиб, ХДИ ўз овозларининг ярмини йўқотганидан кейин бўлиб ўтмоқда.

Германияда агар ХДИнинг мавқеи яхшиланмаса, Мерц муддатидан олдин канцлер лавозимидан кетиши мумкинлиги ҳақида тахминлар пайдо бўлди.

Сўровномаларга кўра, Мерцнинг консерваторлари Берлинда биринчи ўрин учун «Чапчилар» (Die Linke) партияси билан курашаётган бир пайтда назоратни бой бериши мумкин.

Шу билан бирга, мамлакат шимоли-шарқидаги Мекленбург-Олдинги Померания федерал ерида ХДИ ер парламентига кириш учун зарур бўлган 5 фоизлик тўсиқдан зўрға ўтиб турибди. Бу партиянинг ушбу ердаги сайловлар тарихидаги энг ёмон натижаси бўлиши мумкин.

Лавозимга келганидан атиги 16 ой ўтгач, вазият қандай қилиб бу даражага етди? Фридрих Мерц ўз партиясининг машҳурлиги пасайиб бораётгани, у қарши чиқмоқчи бўлган сиёсий куч — ГуМ эса ўсишда давом этаётгани учун жавоб беришига тўғри келмоқда.

ГуМнинг айрим бўлимлари ички разведка томонидан ўнг экстремистик деб таснифланган, партия бу тамғани қатъиян рад этади.

Бироқ унинг иммиграцияга қарши, Россияпараст ва «биринчи навбатда Германия» шиори остидаги дастури мамлакатнинг собиқ коммунистик шарқида қулай замин топди.

ГуМ Саксония-Анҳалтдаги яқинда эришган йирик ғалабасини Мекленбург-Олдинги Померанияда биринчи ўринни эгаллаш орқали мустаҳкамлашга умид қилмоқда.

Шундай бўлса-да, марказчи-чапчи СДП (Германия социал-демократик партияси) сўнгги пайтда ўз мавқеини тиклаб олди ва ҳозирда ўзининг етакчи номзоди Мануэла Швезиг орқали биринчи ўрин учун курашмоқда.

Ҳозирда федерал ер бош вазири бўлган Швезиг ўзини «Die Frau gegen Blau» — «Кўк рангга қарши аёл» (ГуМ партиясининг рангларига ишора қилиб) сифатида тақдим этиб, ГуМга қарши овозларни тўплашга ҳаракат қилмоқда.

Бироқ унинг маҳаллий даражадаги машҳурлиги Мерцнинг ХДИ партияси билан нотинч коалицияда бўлган миллий партиясининг анча заиф мавқеидан кескин фарқ қилади.

Нойбранденбургдаги сайловолди тадбирида навбатда турган ГуМ тарафдори Райнҳарт анъанавий партиялар сиқиб чиқарилаётганини айтади.

«Нафақат Германияда. Италияда, Францияда, Буюк Британияда. Ҳамма жойда анъанавий партиялар инқирозга юз тутмоқда».

Ундан Мерц ҳақида нима деб ўйлашини сўрашганда, у табассум билан шундай дейди: «Эҳ, у ҳақида ҳамма бир хил фикрда.

У такаббур, халқдан узилиб қолган, оддий одамлар билан бир даражада эмас».

Мерцнинг тарафдорлари эса канцлер қийин глобал ўзгаришларга дуч келганини ва мамлакатдаги кўплаб муаммолар унга ўтмишдан мерос бўлиб қолганини айтишади.

Аммо одамларнинг унинг ушбу муаммоларни ҳал қилиш қобилиятига бўлган ишончи сўниб бораётгандек кўринади — ва очиғини айтганда, уни ёқтирадиган сайловчиларни топиш қийин бўлиши мумкин.

Собиқ корпоратив адвокатнинг иммиграция каби масалаларда ўнгга оғиши ГуМни заифлаштира олмади, шу билан бирга чап қанотдаги одамларни ҳам ундан узоқлаштирди.

Унинг тўғридан-тўғри мулоқот услуби ҳам кўпчиликнинг ғашини келтирди, жумладан, у немисларга кўпроқ ишлаш ва камроқ касаллик таътилига чиқиш кераклигини айтиб, «иш ва ҳаёт мувозанати» (work-life balance) тушунчасини рад этди.

Тарафдорлари эса у одамларга таъми ёқмаса ҳам, мамлакатга керакли бўлган «дорини» беришга тайёр, дейишади.

Бироқ мамлакатнинг узоқ вақтдан бери қийналаётган иқтисодиёти, юқори энергия харажатлари ва иммиграция бўйича қизғин баҳслар миллий тушкунлик кайфиятини кучайтирмоқда.

Шу ҳафта бошида Германиянинг саккизта федерал ери раҳбарлари Мерцни қўллаб-қувватладилар ва ХДИга бўлган ишончни тиклаш «кадрлар бўйича баҳсларда эмас, балки тинглаш ва сиёсий чоралар кўришда» эканини таъкидладилар.

Шундай бўлса-да, унинг партиясида ҳеч ким Мерцга юқори лавозим учун очиқчасига қарши чиқмаган бўлса-да, норозилик шивир-шивирлари тобора кучайиб бормоқда.

ХДИнинг Нойбранденбургдан номзоди Мартин Ролоффнинг айтишича, Мерцда «Fingerspitzengefühl — оддий одамларни ҳис қилиш қобилияти» етишмайди.

Ролоффнинг фикрича, канцлерга қараганда халқни «яхшироқ ҳис қиладиган» одамлар бор.

«Балки у тўғри нарсаларни хоҳлаётгандир, — дейди Ролофф, — лекин у яхши мулоқот қила олмайди».

Мерц лавозимидан кетиши керакми, деган саволга у бу осон савол эмаслигини айтади, лекин: «Агар ҳа ёки йўқ деб жавоб беришим керак бўлса, мен ҳа дердим. Халқни яхшироқ ҳис қиладиган бошқа одамлар бор», деб қўшимча қилади.

Мерц ўз коалицион ҳукумати шу кузда парламентга тақдим этилиши кутилаётган иқтисодий, солиқ ва ижтимоий ислоҳотлар пакетини қабул қилишга интилаётган бир пайтда фаолиятини давом эттиришга ваъда берди.

Бироқ якшанба кунги овоз бериш канцлер учун хавф туғдирмоқда — унинг вақти аллақачон тугаб бораётган бўлиши мумкин.

Хабарларга кўра, канцлер инқирозни жиловлаш мақсадида келаси ҳафтага режалаштирилган Нью-Йорк сафарини бекор қилиб, якшанба куни кечқурун Берлинда партиянинг юқори мартабали вакиллари билан учрашиши керак.

Украинанинг қатъий тарафдори бўлган Фридрих Мерцнинг ҳокимиятдан кетиши Россия тажовузининг кучайиши ҳақидаги огоҳлантиришлардан аллақачон ларзага келган қитъага янада кўпроқ беқарорлик олиб келиши мумкин.