Футболдан бизнесга: буцасини михга илиб, миллиардерга айланган юлдузлар

**Футболдан бизнесга: Буцасини михга илиб, миллиардерга айланган юлдузлар**

Профессионал футболчилар учун фаолиятни якунлаш осон кечмайди. Айниқса, 30-40 ёш оралиғида буцаларини михга илган футболчилар учун футболдан кейинги ҳаёт янги синовларни тақдим этади. Баъзилар мураббийлик ёки телевидениедаги фаолиятни танласа, бошқалари бизнесга кириб, йирик компаниялар ва лойиҳаларни йўлга қўяди. Гоал нашри футболдан кейин тадбиркорликда катта муваффақиятга эришган беш собиқ футболчининг фаолиятига эътибор қаратди. Улар орасида “Манчестер Юнайтед” афсоналари, Жаҳон чемпиони ва УЕФА Чемпионлар Лигасининг тўрт карра ғолиби ҳам бор.

**Девид Бекҳем**

Девид Бекҳем футболчилик фаолиятида Англия терма жамоаси, шунингдек, “Манчестер Юнайтед” ва “Реал Мадрид” сафида тўп тепиб, дунёнинг энг машҳур футболчиларидан бирига айланди. Бироқ у фаолиятини якунлагач ҳам спортдан узоқлашмади. Бекҳем АҚШнинг “Интер Маями” клуби президенти ҳисобланади. Шунингдек, Англиянинг қуйи лигаларидан бирида иштирок этадиган “Салфорд Сити” клубининг ҳам улушига эга. У Адидас, Ҳуго Босс, Тудор ва Сафило каби халқаро брендлар билан узоқ йиллик ҳамкорликни йўлга қўйган.

2014-йилда Девид рафиқаси Виктория ва менежери Саймон Фуллер билан биргаликда Бескҳам Бранд Ҳолдингс компаниясига асос солган. Бу компания уларнинг барча брендлари, шартномалари ва спортга киритган сармояларини бошқаради. 2019-йилда Девид ва Виктория Фуллернинг компаниядаги улушини тўлиқ сотиб олиб, унинг ягона эгаларига айланишди. 2022-йилда эса Бекҳем ўз бизнесларини ДЖРБ Ҳолдингс номи остида қайта бирлаштирди. Шу йили у ўзига қарашли ДБ Вентурес компаниясининг 55 фоиз улушини АҚШнинг Аутҳентис Брандс компаниясига 200 миллион фунт стерлингга сотди. Шунга қарамай, Бекҳем компаниянинг қолган 45 фоиз улушига эгалик қилиш баробарида унинг назоратини тўлиқ ўз қўлида сақлаб қолди. Унинг бизнес империяси ҳар йили ўнлаб миллион фунт соф фойда келтиради. Шунингдек, оилага тегишли Студио 99 компанияси Нетфлих учун Девид ва Виктория ҳақида махсус ҳужжатли филмлар суратга олган. 2025-йилда эса у Пренетисс биотехнология компанияси билан ҳамкорликда ИМ8 деб номланган саломатлик учун фойдали қўшимчалар брендини ишга туширди.

**Лукас Подолски**

Германия терма жамоаси билан 2014-йилги Жаҳон чемпионатида ғолиб чиққан Лукас Подолски ҳам муваффақият қозонган бизнесменлардан бири ҳисобланади. У 2017-йилда Кёлнда Исе Среам Унитед музқаймоқ брендини ишга туширди. Бир йил ўтиб эса Мангал Донер кабоб ресторанлари тармоғини очди.

Подолски футболчилик фаолиятини давом эттираётган пайтда ҳам бизнесини кенгайтиришда давом этиб, Германиядаги йирик мусиқа фестивалларидан бири — Глüсксгефüҳле Фестивалъни ташкил этди. Шунингдек, собиқ жамоадоши Мац Ҳуммелс ва Феликс Старк билан биргаликда олти кишилик жамоалар иштирокидаги ёпиқ футбол турнири — Баллер Леагуеъга асос солди. Бу лига кейинчалик АҚШ ва Буюк Британияга ҳам кенгайди. Бугунги кунда Мангал Донер тармоғининг Германияда 30 га яқин филиали мавжуд. Подолски 2026-йил май ойида футболчилик фаолиятини якунлаганида унинг бойлиги 180 миллион фунт стерлингга баҳоланган. Шунингдек, у болаликдан мухлислик қилган “Гурник Забже” клубининг асосий аксиядорига айланди.

**Майкл Оуен**

“Ливерпул”, “Реал Мадрид”, “Нюкасл” ва “Манчестер Юнайтед” сафида ўйнаган Майкл Оуен ҳам футболчилик фаолиятидан сўнг бизнесда ўзини синаб кўрди. 2001-йилда “Олтин тўп”ни қўлга киритган Оуен Англия терма жамоаси сафида 89 та учрашувда 45 та гол урган. Унинг футболдан ташқари асосий қизиқишларидан бири от пойгаси бўлган. У 22 ёшидаёқ Чеширдаги Манор Ҳоусе Стаблес отхонасини сотиб олди. Кейинчалик у оддий сут фермасини замонавий от тайёрлаш марказига айлантирди.

Мажмуада отлар учун махсус югуриш йўлаклари, бассейн ва иситиладиган машқ ускуналари мавжуд ва бу ерда 140 дан ортиқ зотдор от парвариш қилинади. Манор Ҳоусе Стаблес отлари йилига 1–2,4 миллион фунт миқдорида фойда келтиради. Бундан ташқари, у Умбро, Тиссот ва Жагуар каби брендлар билан ҳамкорлик қилган, кўчмас мулкка сармоя киритган ва телевидениеда футбол эксперти сифатида фаолият юритган. Оуеннинг шахсий бойлиги 54 миллион фунт стерлингдан ортиқ деб баҳоланади.

**Жерар Пике**

“Манчестер Юнайтед” билан Англия чемпионлиги ва Чемпионлар Лигасида ғолиб чиққан Жерар Пике “Барселона” сафида яна кўплаб совринларни қўлга киритди. Испания терма жамоаси билан эса Жаҳон ва Европа чемпионатларида зафар қучди. Пике 2017-йилда Ракутен раҳбари Хироши Микитани кўмагида спорт, медиа ва кўнгилочар лойиҳаларга сармоя киритувчи Космос Глобал Ҳолдинг компаниясига асос солди. Кейинчалик Космос Халқаро теннис федерацияси билан Девис Кубогини ривожлантириш бўйича 25 йилга мўлжалланган, қиймати 3 миллиард фунт стерлинглик шартнома тузди.

Шунингдек, компания Испаниянинг “Андорра” клубини сотиб олди ва Пике даврида клуб бешинчи дивизиондан Испания иккинчи дивизионигача кўтарилди. Пикенинг энг машҳур лойиҳаларидан бири Кингс Леагуе бўлди. Ёпиқ майдонда етти кишилик жамоалар иштирокидаги ушбу турнирда ижтимоий тармоқ юлдузлари қатнашади ва анъанавий футболдан фарқли қоидалар қўлланади. Мусобақанинг 2024/2025-йилги мавсумида Ислом Абдужабборов бощилигидаги “Унвантед Бойс” жамоаси Ўзбекистон терма жамоаси сифатида қатнашиб, чорак финалигача етиб борган эди. Кингс Леагуе 160 миллион фунт стерлингдан ортиқ инвестиция жалб қилди, Адидас ва Нетфлих каби йирик компаниялар билан ҳамкорлик қилади. Кейинчалик лига Қуеенс Леагуе, Кингс Леагуе Америсас ва Кингс Леагуе Ворлд Суп лойиҳалари билан кенгайди. Шунингдек, Пике Карлес Пуёл билан 426 Милес ичимлик брендига асос солди ва Конами билан ҳамкорликда eFootball.Pro лойиҳасини ишга туширди. Унинг бойлиги тахминан 80 миллион фунт стерлингга баҳоланади.

**Гари Невилл**

“Манчестер Юнайтед” афсонаси Гари Невилл футболчилик фаолиятидан кейин бизнес ва телевидениедаги фаолияти билан машҳур бўлди. У Девид Бекҳем билан биргаликда “Салфорд Сити” клубига эгалик қилади. Невилл Буюк Британияда кўчмас мулк, меҳмонхона бизнеси, медиа, таълим ва спорт соҳаларини қамраб олувчи 50 дан ортиқ компаниянинг директори ёки асосий раҳбари сифатида фаолият юритади. У Стоск Эхчанге Ҳотел ва Ҳотел Фоотбалл каби меҳмонхоналарни бошқарувчи ГГ Ҳоспиталитй компаниясининг ҳаммуассисларидан бири ҳисобланади.

Унинг Тҳе Оверлап лойиҳасини ишлаб чиқарувчи Бузз16 продюсерлик компанияси ҳам мавжуд. Бундан ташқари, Невилл бизнес ҳамкори Энтони Килбрайд билан Релентлесс Гроуп компаниясини ташкил этиб, Манчестер шаҳридаги йирик кўчмас мулк лойиҳаларида иштирок этмоқда. Таълим соҳасида ҳам фаол бўлган Невилл Манчестерда кам даромадли оилалардан чиққан ёшлар учун Университй Асадемй 92 университетининг ташкил этилишида қатнашган. Унинг Стиск то Фоотбалл подкасти ҳафтасига бир миллиондан ортиқ кўриш тўплайди. Невилл Скй Спорц ва ИТВ телеканалларида эксперт сифатида ишлайди ҳамда ББС телеканалининг Драгонъс Ден дастурида меҳмон инвестор сифатида иштирок этган. Невиллнинг шахсий бойлиги 70–100 миллион фунт стерлинг атрофида баҳоланади.

**Футболдан кейинги ҳаёт**

Девид Бекҳем, Лукас Подолски, Майкл Оуен, Жерар Пике ва Гари Невиллнинг фаолияти футболчилик билан чекланиб қолмаган. Уларнинг тажрибаси шуни кўрсатадики, профессионал спортдаги фаолият якунлангач ҳам футболчилар олдида катта имкониятлар очилади. Кимдир спорт бизнесига сармоя киритади, бошқаси технология ёки экология соҳасини танлайди, яна бири эса кўчмас мулк, ресторан ва медиа лойиҳаларида ўзини синаб кўради. Уларнинг айримлари футболчилик даврида орттирган машҳурлигидан фойдаланган бўлса, бошқалари бутунлай янги соҳада нолдан бизнес қурди. Энг муҳими, улар спортдаги фаолиятини якунлагач, янги йўналишда ҳам улкан муваффақият қозона олди.