Fitch TBC Bank Uzbekistan рейтингини BB- даражасида тасдиқлади

Fitch TBC Bank Uzbekistan рейтингини «BB-» даражасида тасдиқлади

Fitch Ratings TBC Bank Uzbekistan’нинг эмитент дефолти узоқ муддатли рейтингларини «Барқарор» прогнози билан «BB-» даражасида тасдиқлади. Банкнинг яшовчанлик рейтинги ҳам «b» даражасида қолдирилди.

Fitch қарорида рейтинги барқарор прогноз билан «BB» даражасида бўлган Грузиянинг TBC BANK JSC томонидан кўрсатилиши мумкин бўлган қўллаб-қувватлаш ҳисобга олинган. TBC BANK Ўзбекистон банкини назорат қилувчи TBC BANK Group PLC гуруҳининг асосий банки ҳисобланади.

Fitch фикрига кўра, зарурат туғилган тақдирда, TBC Bank Uzbekistan’га шошилинч молиявий ёрдам пировардида TBC BANK томонидан тақдим этилади. Ўзбекистон банки рейтинги бўйича барқарор прогноз унинг бош тузилмаси рейтинглари бўйича прогноз билан мос келади.

TBC Bank Uzbekistan акциядорини қўллаб-қувватлаш рейтинги TBC’нинг узоқ муддатли ЭДР (эмитент дефолти рейтинги)дан бир поғона пастдир. Fitch Ўзбекистон банкининг гуруҳдаги ролини мўътадил деб баҳолайди, гарчи яқин беш йил ичида унинг босқичма-босқич кучайишини кутаётган бўлса-да.

Қўллаб-қувватлашни баҳолашда, шунингдек, Ўзбекистон тузилмаси дефолтга учраган тақдирда TBC BANK учун юзага келиши мумкин бўлган жиддий обрў-эътибор хавфлари ва потенциал қўллаб-қувватлашнинг мақбул қиймати ҳам ҳисобга олинган. 2025 йил охирига келиб TBC Bank Uzbekistan активлари TBC BANK активларининг 8 фоизини ташкил этди.

Шу билан бирга, Fitch ўзбекистонлик банклар учун операцион муҳит баҳосини «b»/«ижобий»дан «b+»/«барқарор» даражасига кўтарди.

Агентлик буни сўнгги икки йил ичида банк секторини ислоҳ қилишдаги тизимли силжишлар, жумладан, тартибга солишни кучайтириш ва тарихий хавфлар билан боғлиқ муаммоларни ҳал этиш билан изоҳлайди.

Банкларнинг ишлаш шароитлари яхшиланиши, барқарор ишбилармонлик муҳити ва иқтисодий ўсишнинг юқори суръатлари ўрта муддатли истиқболда ҳам бизнеснинг кенгайишини қўллаб-қувватлаши, фойданинг ўсишига ва банкларнинг мустақил равишда капитал яратиш қобилиятига хизмат қилиши керак. 2026 йилнинг биринчи ярмида Ўзбекистон иқтисодиёти йиллик ҳисобда 8,5 фоизга ўсди.

TBC Bank Uzbekistan ҳамон чакана сегментга йўналтирилган кичик рақамли банк бўлиб қолмоқда. 2026 йилнинг биринчи ярми охирига келиб унинг улуши мамлакат банк сектори жами активларининг 1,4 фоизини ташкил этди.

Банк фаолиятининг асосий йўналиши таъминланмаган истеъмол кредитлари бўлиб қолмоқда, бу соҳада TBC Bank Uzbekistan бозор етакчисига айланди. Шу билан бирга, банк ўз бизнес-моделини диверсификация қилишга интилиб, тартибга солишдаги ўзгаришларга жавобан кичик ва ўрта бизнес учун маҳсулотларни ривожлантиришни бошлади.

Кредитлашнинг тез суръатлар билан ўсиши хавф қийматининг ошиши билан бирга кечмоқда. 2025 йилда у ялпи кредитларнинг ўртача ҳажмига нисбатан 11,2 фоизгача кўтарилди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 6 фоизни ташкил этган эди. Fitch буни шиддатли ўсиш давридан кейин кредит портфелининг босқичма-босқич етилиши, шунингдек, бир марталик харажатлар билан боғлайди.

Банкнинг кредит портфели 2024 йилдаги 112 фоизлик ўсишдан кейин 2025 йилда 44 фоизга кўпайди. Fitch кичик ва ўрта бизнесни молиялаштириш йўналиши ривожланиши билан кредитлашнинг кенгайиш суръатлари бозордаги ўртача кўрсаткичдан юқори бўлишини кутмоқда.

Шу билан бирга, активлар сифати ёмонлашди. Қадрсизланган кредитлар улуши 2025 йил охирига келиб 6 фоизгача кўтарилди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 2,2 фоизни ташкил этган эди. Йирик ҳисобдан чиқаришлар билан бир қаторда, бу хавф қийматининг юқори бўлишига сабаб бўлди.

Шу билан бирга, қадрсизланган кредитларнинг захиралар билан қопланиши етарли даражада қолиб, 2025 йил охирига келиб 129 фоизни ташкил этди. Fitch, агар ҳисобдан чиқаришлар ҳажми прогноз қилинганидан юқори бўлмаса, портфелнинг етилиши давом этиши фонида муаммоли кредитлар улуши янада ўсишини — 2026 йилда тахминан 10 фоизгача етишини кутмоқда.

Банкнинг молиявий натижаларини юқори соф фоизли маржа қўллаб-қувватламоқда. 2025 йилда у 23,7 фоизни, операцион харажатларнинг тушумга нисбати эса 49 фоизни ташкил этди.

Бироқ, фоизсиз даромадлар заифлигича қолмоқда. Бундан ташқари, активларнинг қадрсизланиши бўйича харажатлар қадрсизланишни ҳисобга олгунга қадар бўлган операцион фойданинг 80 фоизига етди. Натижада ўртача капитал рентабеллиги 8 фоизни ташкил этди.

Fitch 2026 йилда мўътадил фойдадорлик сақланиб қолишини ва 2027 йилда унинг бироз тикланишини прогноз қилмоқда.

TBC Bank Uzbekistan капиталлашуви активларнинг шиддатли ўсиши фонида пасайди. Fitch Core Capital кўрсаткичи 2025 йил охирига келиб 15,4 фоизни ташкил этди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 20,8 фоиз бўлган эди. Капиталнинг ички жамғарилиши хавф даражаси бўйича тортилган активлар ўсишидан сезиларли даражада орқада қолди.

2026 йилнинг тўққиз ойи давомида банк қўшимча капитал инъекцияларини олди. Улар кредитлаш ўсишини қўллаб-қувватлаш ва банкнинг хавф-хатар профилини ҳисобга олган ҳолда капиталлашувнинг етарли даражасини сақлаб қолиш учун мўлжалланган.

Молиялаштиришнинг асосий манбаи мижозлар маблағлари бўлиб қолмоқда. 2025 йил охирига келиб, улар хусусий капитал чегириб ташланган ҳолда молиялаштиришнинг 58 фоизини ташкил этди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 67 фоиз бўлган эди. Бу ерда асосан диверсификацияланган, аммо нисбатан қиммат чакана депозитлар ҳақида сўз бормоқда.

Молиялаштиришнинг қолган қисми улгуржи қарз мажбуриятлари ва қисқа муддатли банклараро қарз олишлар ҳисобига тўғри келади.

Ликвидлик даражасини Fitch мўътадил деб баҳолайди. Кредитларнинг депозитларга нисбати 2025 йил охирига келиб 165 фоизни ташкил этди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 162 фоиз бўлган эди. Бунда қайта молиялаштириш хавфлари акциядорлар томонидан ликвидликнинг мунтазам қўллаб-қувватланиши туфайли камаймоқда.

Акциядорни қўллаб-қувватлаш рейтинги ва TBC Bank Uzbekistan’нинг узоқ муддатли ЭДРлари пасайиши TBC BANK рейтинглари ёмонлашган тақдирда юз бериши мумкин. Гуруҳда Ўзбекистон банки ролининг заифлашиши ва унинг умумий натижаларга қўшадиган ҳиссасининг камайиши қўшимча омил бўлиши мумкин, бу эса икки тузилма рейтинглари ўртасидаги фарқни оширади.

Яшовчанлик рейтинги, агар зарарли фаолият ёки хавф даражаси бўйича тортилган активларнинг тез ўсиши туфайли капиталлашув сезиларли даражада ёмонлашса ва бундай ўсиш ўз вақтида қўшимча капитал билан қопланмаса, пасайтирилиши мумкин.

Fitch, шунингдек, депозит базасининг беқарорлиги ёки ликвидликнинг чиқиб кетишини потенциал салбий омил сифатида кўриб чиқади, агар ушбу хавфлар бош тузилма томонидан мунтазам қўллаб-қувватлаш билан қопланмаса.

TBC Bank Uzbekistan рейтингларининг кўтарилиши TBC BANK рейтинглари кўтарилиши ортидан юз бериши мумкин. Fitch, шунингдек, агар Ўзбекистон банкининг гуруҳ учун аҳамияти сезиларли даражада ошса ва бу гуруҳнинг қўллаб-қувватлашга тайёрлигини кучайтирса, унинг рейтингларини TBC даражасигача кўтариши мумкин.

Яшовчанлик рейтингини ошириш истиқболлари чекланганлигича қолмоқда. Бунинг учун TBC Bank Uzbekistan’нинг бозордаги мавқеини сезиларли даражада мустаҳкамлаш ва етарли капиталлашувни сақлаб қолган ҳолда хавф-хатар профили, активлар сифати ва фойдадорликни яхшилаш билан янги бизнес-моделни муваффақиятли амалга ошириш талаб этилади.

Банкнинг хорижий ва миллий валютадаги қисқа муддатли ЭДРлари «B» даражасида тасдиқланди, бу унинг «BB-» тоифасидаги узоқ муддатли ЭДРларига мос келади.