Файсал Ислом: Буюк Британия иқтисодиётига берилган кутилмаган мақтовлар Бюджет ҳақида нимани англатади

Файсал Ислом: Буюк Британия иқтисодиётига берилган кутилмаган мақтов Ғазначилик бюджети ҳақида нимани англатади

ХВФ бош директори Кристалина Георгиева Буюк Британиянинг қарзни қисқартириш стратегиясини юқори баҳолади.

«Молиявий аҳволингизни тартибга солинг» — бу Халқаро валюта жамғармасининг (ХВФ) Таиланддаги йиллик йиғилишида янграган асосий мурожаатлардан биридир.

ХВФ дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари зиммасидаги қарзлардан хавотирда. Назоратчи орган сифатида у молиявий заифликларни аниқлаш ва улар ҳақида огоҳлантириш орқали ўз вазифасини бажармоқда.

Шу билан бирга, илгари инқирозга учраган мамлакатлар молия вазирлари ўзларининг қарз олиш харажатлари дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари, жумладан АҚШникига қараганда қанчалик кам ошганига эътибор қаратмоқдалар.

Охирги 24 соат ичида уч марта ХВФнинг юқори лавозимли мулозимлари Буюк Британиянинг йиллик қарз олиш ҳажмини камайтириш режаларини мақташди. Бу Канада, Франция, Германия, Италия, Япония ва АҚШ кирадиган G7 нинг бошқа аъзоларида кузатилаётган тенденцияга қарама-қаршидир.

ХВФ Буюк Британияга ушбу йирик иқтисодиётлардан фарқли равишда аниқ ёндашаётгани диққатга сазовордир.

«Буюк Британия аслида қарз ва дефицитни камайтириш бўйича қатъий чоралар кўрган ягона мамлакатдир ва биз шу маънода Буюк Британияда ўсиш истиқболлари бироз яхшиланганини кўрмоқдамиз», — деди илгарироқ бош директор Кристалина Георгиева.

Унинг бу изоҳлари ХВФ бош иқтисодчиси Сильвана Тенрейро менга Буюк Британиянинг қарз олишни қисқартириши «алоҳида ажралиб туришини» айтганидан кейин янгради.

ХВФнинг жаҳон иқтисодий истиқболлари бўйича йилига икки марта эълон қилинадиган шарҳи шуни кўрсатдики, G7 мамлакатлари орасида фақат Буюк Британиядагина яқин бир неча йил ичида йиллик қарз олишни иқтисодиёт ҳажмининг деярли 4 фоизигача мустаҳкамлаш бўйича жиддий режа мавжуд. АҚШ, Германия ва Япония қарз олишни оширмоқда. Канада ва Италия эса уни ўзгаришсиз сақлаб қолмоқда.

Буюк Британия эндиликда дефицитни камайтиришда G7 ни бошқариб, ХВФнинг намунали ўқувчисига айлангандек кўринади.

Бу жуда муҳим, чунки охирги беш йил давомида Буюк Британия облигациялар бозорида салбий мавқеда эди ва Лиз Трасснинг мини-бюджетидан бери, сиёсий ва иқтисодий инқирозлар турли ҳукуматларга зарба бергани сабабли, кўпинча G7 да энг юқори қарз олиш ставкаларини қайд этган.

Бу канцлер ва Ғазначилик учун ижобий ҳолат бўлса-да, шу билан бирга, икки ҳафтадан кейин бизни қандай Бюджет кутаётганига ҳам ишора қилади. Қарзни камайтириш режаларини белгиланган курсда ушлаб туриш учун Жон Ҳили қўшимча харажатлар учун жуда кам имкониятга эга бўлиши мумкин. У буни фақат чекланган солиқ оширишлари билан мослаштиришни хоҳлайди. Қарз қоидаларини бажариш учун мўлжалланган «хавфсизлик ёстиқчаси» — даромадлар ва харажатлар ўртасидаги заҳира (headroom) бироз қисқариши мумкин. Агар бу содир бўлса, бу Яқин Шарқдаги давом этаётган можаро ва унинг умумий яшаш қийматига таъсири сабабли энергия нархларининг кутилаётган ошишидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ бўлади — бу инфляциянинг глобал шоки деб аталади.

Бу ҳолат кўплаб давлат хизматларини ҳафсаласини пир қилиши мумкин, чунки Фискал тадқиқотлар институти таҳлил маркази шу ҳафтада таъкидлаганидек, улар ўсиб бораётган инфляцияни қоплаш учун молиявий ёрдам кутаётган эдилар. Бу шунингдек, давлат секторида иш ҳақи бўйича мураккаб музокараларни англатади.

Бу «тежамкорлик» бўлмайди, лекин канцлер, эҳтимол, ХВФнинг бошқа ривожланган мамлакатларга қараганда нисбатан тежамкор режаларга эга ҳукумат ҳақидаги таърифини қабул қилади. Биринчи мукофот — диққати энди бутунлай бошқаларга, масалан, Францияга қаратилган облигациялар бозорларининг тўғридан-тўғри эътиборидан қочишдир. Каттароқ мукофот эса ҳукумат ва уй хўжаликлари учун қарз олиш харажатларининг нисбатан пасайиши бўлиши мумкин.

Охир-оқибат, уларнинг ортида мустаҳкам режалар бўлмаса, прогнозлар бемаъни бўлиб қолади. Ушбу режалар тез орада ҳамма баҳолаши учун тайёр бўлади.