Эрон ядровий келишувга риоя қилмагани учун БМТ Хавфсизлик Кенгашига топширилди
Теҳрон резолюцияни қоралаб, инспекцияларнинг бузилишида унинг ядровий объектларига АҚШ ва Исроил томонидан берилган зарбаларни айблади.
Эрон ядровий мажбуриятларни бажармагани учун БМТ Хавфсизлик Кенгашига топширилди
БМТнинг ядровий назорат органи Эронни қуролларни тарқатмаслик тўғрисидаги шартнома бўйича ўз мажбуриятларини «бажармагани» учун Хавфсизлик Кенгашига топширди — бу охирги 20 йил ичидаги биринчи шундай қадамдир.
Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (АЭХА) бошқарувчилар кенгаши Венадаги йиғилишда тегишли резолюцияни қабул қилди.
Унда Эроннинг ядровий материаллари, жумладан, юқори даражада бойитилган уран захираси тўғрисидаги маълумотлар етишмаслиги, шунингдек, АЭХА инспекторларининг ядровий объектларга кириши чеклангани кўрсатилган.
Теҳрон АЭХА қарорини қоралаб, АҚШ ва Исроилнинг унинг ядровий объектларига берган зарбалари текширувлар ўтказилишига халақит берганини билдирди.
Шунга қарамай, янги санкциялар жорий этилиши эҳтимоли кам деб ҳисобланмоқда, чунки Эроннинг иттифоқчилари бўлган Хитой ва Россия Кенгашда вето ҳуқуқига эга.
Буюк Британия, Франция, Германия ва АҚШ томонидан тақдим этилган АЭХА резолюциясини 23 та давлат қўллаб-қувватлади, саккизтаси эса бетараф қолди. Хитой, Россия ва Нигер унга қарши овоз берди.
Эрон АЭХАни бундай резолюцияни қабул қилмаслик ҳақида бир неча бор огоҳлантирган эди.
«Улар Эроннинг кафолатланган ядровий объектларига ҳужум қилишади, нормал текширув жараёнини издан чиқаришади ва кейин айнан шу узилишдан резолюция қабул қилиш учун баҳона сифатида фойдаланишади», деб ёзди Эрон ташқи ишлар вазири ўринбосари Казем Ғарибободий Х ижтимоий тармоғидаги постида.
Исроил ва АҚШ 2025 йил июнь ойидаги 12 кунлик можаро пайтида ушбу объектларга бир нечта зарбалар берганидан бери АЭХА Эроннинг ядровий иншоотларига кира олмаяпти.
Ушбу объектлар 28 февралда Исроил ва АҚШ томонидан бошланган сўнгги урушда яна зарбаларга учради.
Эроннинг таъкидлашича, унинг объектларига, жумладан Натанз ва Фордодаги уранни бойитиш заводларига қилинган ҳужумлар туфайли у АЭХА инспекторларига ушбу объектларга ташриф буюришга рухсат бермаяпти.
Теҳрон, шунингдек, ушбу объектларга кириш ҳуқуқи урушни тугатиш бўйича АҚШ ва Исроил билан кенгроқ келишувга киритилишини истайди.
Эрон ўз ядровий дастури фақат тинчлик мақсадларини кўзлашини бир неча бор таъкидлаган.
АҚШ, Исроил ва бир қатор Европа давлатлари Теҳрон ядровий қурол яратишга интилаётганидан хавотир билдириб, бу даъвони шубҳа остига қўйган.
АҚШ расмийларига кўра, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши сўнгги уруши бошланишида Теҳронда 60 фоизгача бойитилган тахминан 440 кг (970 фунт) уран бўлган.
Ушбу материални қурол даражасидаги уран учун талаб қилинадиган 90 фоизлик даражагача нисбатан тез бойитиш мумкин.