Эрон уруши Ҳилининг бюджет режаларига таҳдид солмоқда, деб огоҳлантирмоқда таҳлил маркази

Эрон уруши Ҳилининг Бюджет режаларига таҳдид солмоқда, деб огоҳлантирмоқда таҳлил маркази

АҚШ ва Исроилонинг Эрондаги уруши туфайли нархларнинг кескин кўтарилиши Ғазначилик канцлери Жон Ҳили учун ўз илк Бюджетини тайёрлаётган бир пайтда жиддий синов бўлмоқда, деб огоҳлантирди нуфузли таҳлил маркази.

Фискал тадқиқотлар институти (IFS) инфляция кутилганидан юқори бўлиши ҳукуматнинг давлат хизматларига сарфлашни режалаштирган маблағлари миқдорини камайтириши мумкинлигини айтди. Бу эса Ҳилини харажатларни қисқартириш, солиқларни ошириш ёки ҳар иккаласини бирдек қўллаш ўртасида танлов қилишга мажбур этади.

Институт ҳукуматни Бюджет балансини шунчаки таъминлаш учун ҳақиқатга тўғри келмайдиган келажакдаги қисқартиришларни белгилаш ўрнига, ўз харажатлар режалари ишончли бўлишини таъминлашга чақирди.

Ғазначилик "миш-мишлар ва тахминлар"га изоҳ беришдан бош тортди.

Бироқ Халқаро валюта жамғармасининг шу ҳафтадаги йиллик йиғилиши олдидан сўзлаган Ҳили шундай деди: "Яқин Шарқ ва Европадаги низоларнинг оқибатлари бутун дунё мамлакатларига таъсир ўтказмоқда, бу эса ёнилғи қуйиш шохобчаларида нархларнинг ошишига ва мамлакат ичида ипотеканинг қимматлашишига олиб келмоқда.

Лекин Британия ва бизнинг иттифоқчиларимиз бу қийинчиликларга биргаликда қарши тура олади".

Унинг таъкидлашича, унинг Бюджети "иқтисодий барқарорликни таъминлашга ёрдам берадиган фискал тартиб-интизом билан ушбу ёндашувга асосланади" ва одамларга "нафас ростлаб олиш имконини" беради.

Шунга қарамай, қарз олиш харажатлари ортиб бораётгани сабабли ҳукумат молиявий бозорларни давлат молиясини мустаҳкам назорат қилаётганига ишонтириш бўйича ортиб бораётган босимга дуч келмоқда.

IFS Ҳилини 28 октябрдаги Бюджет нутқида бажариш нияти бўлмаган харажат ваъдаларини беришдан огоҳлантирди.

"Шу тахлит давом этиш' Бюджети канцлер учун мақбул вариант эмас", деди IFS директори Ҳелен Миллер.

"Мерос бўлиб қолган солиқ ва харажатлар режаларига амал қилишни танлаш инфляциянинг вазирликлар харажатлари режасини издан чиқаришига йўл қўйишни англатади.

У бажариш ниятида бўлмаган яширин қисқартиришларни шунчаки режалаштириб қўйиш Бюджетни хом хаёлга айлантиради", дея қўшимча қилди у.

АҚШ ва Исроилонинг Эронга қарши уруши ҳамда Россиянинг Украинага бостириб кириши глобал миқёсда энергия нархларининг ошишига ҳисса қўшди.

Ушбу юқори харажатлар пештахталардаги қимматроқ товарлар ва ёнилғи қуйиш шохобчаларидаги юқори нархлар орқали истеъмолчиларга ўтди.

Урушлар, шунингдек, Буюк Британия давлат қарзи бўйича фоиз тўловлари қийматининг ошишига ёрдам берди ва бу Ҳилига тушаётган босимни янада оширди.

Юқори инфляция солиқ тушумларини оширса-да, IFS у вазирликларнинг нақд пул бюджетларининг реал қийматини камайтиришини айтди.

Bошқа таҳлилчилар каби, IFS ҳам яқиндаги облигациялар бозоридаги беқарорлик ва юқори инфляция ҳукуматнинг 2029-30 йиллардаги қарз олиш харажатлари прогнозларига тахминан 10 миллиард фунт стерлинг қўшишига ишонади.

Шунга қарамай, у ҳали ҳам ҳукумат ўзи белгилаган фискал қоидаларга амал қилишини кутмоқда — яъни у фақат 2029-30 молия йилигача бўлган инвестиция лойиҳалари учун қарз олади ва қарзни ЯИМга нисбатан фоиз ҳисобида камайтиради — бунга сабаб, инфляция солиқ тушумларини ҳам оширади.

Бироқ у ушбу қоидаларга тахминан 20 миллиард фунт стерлинг атрофидаги кичикроқ захира — "ҳаракат майдони" (headroom) билан амал қилинишини кутмоқда. Бу расмий прогнозчи — Бюджет масъулияти бошқармаси (OBR) томонидан Баҳорги баёнот пайтида прогноз қилинган 24 миллиард фунт стерлинглик захирадан камроқдир.

Сўнгги белгилар бозорлар қисқарган "ҳаракат майдони"нинг бу даражасига нормал қарашини кўрсатди. IFS, шунингдек, уй хўжаликларини қўллаб-қувватлаш учун бериладиган ҳар қандай "нафас ростлаш" ёрдами вақтинчалик ва ҳажми чекланган бўлишини кутмоқда.

Бордию, IFS шундай беқарор муҳитда ўз прогнозлари ўта ноаниқ эканидан огоҳлантиради. Канцлер ўз режаларини тузишда таянадиган OBRнинг расмий прогнози эса бутунлай бошқача хулосага келиши мумкин.

IFS ҳисоб-китобларига кўра, юқори инфляция фонида вазирликлар бюджетларини барқарор ушлаб туриш учун ҳукумат 2029-30 йилларда қўшимча 25 миллиард фунт стерлинг топиши керак бўлиши мумкин.

Бу ҳали мудофаа харажатларини ошириш амбициясини ҳисобга олмагандаги рақамдир. Бу миқдорни йиғиш жиддий солиқ оширилишига ишора қилади.

Канцлер ушбу Бюджетда харажатларнинг умумий миқдорини белгилаб бериши шарт эмас ва бундай танловларни кейинги тадбирларга — масалан, кейинги йилги Баҳорги баёнот ёки Харажатлар шарҳигача қолдириши мумкин, унгача иқтисодий истиқбол бутунлай бошқача бўлиши мумкин.

Аммо IFS аввалги канцлер Рейчел Ривздан мерос қолган харажатлар режалари бир неча йилдан кейин баъзи вазирликлар бюджетларининг инфляция билан тенглаша олмаслигини англатишидан огоҳлантирди.

Унинг айтишича, бу муаммони ҳал этмаслик ҳукумат режаларининг ишончлилигига бўлган ишончга путур етказади.

Шу билан бирга, олдинги канцлерлар ҳам шу кундаги фискал қоидаларга мувофиқликни таъминлаш учун келажакдаги харажатларни режалаштиришда ҳақиқатга тўғри келмайдиган режаларни киритиш, кейинчалик эса уларни қайта кўриб чиқиш каби ўхшаш ёндашувдан фойдаланишган.