«Энг яхши ҳолатда ҳам ўринсиз»: муҳим маҳсулотларни ғамлаб қўйиш ҳақидаги тавсия экспертлар ва кам таъминланган оилаларни хавотирга солмоқда
Баъзи оилалар ҳукуматнинг тавсиясига мувофиқ озиқ-овқат ғамлашга қурби етмаслигини айтмоқда.
**«Энг камida бепарволик»: зарур маҳсулотларни жамғариш бўйича тавсия экспертлар ва кам таъминланган оилаларни хавотирга солмоқда**
Саманта 12 ёшли ўғли Оскарга у ишлаётган вақтда қараб туришлари учун пул тўлаш мақсадида ҳар ой ўз бюджетини синчковлик билан бошқаришини айтди.
Ёлғиз онанинг таъкидлашича, ҳукуматнинг фавқулодда вазиятлар учун захира йиғиш ҳақидаги тавсиясига амал қилиш мактаб таътиллари учун олиб қўйган пулини сарфлаб юборишни англатади.
Тола ставкада ишлайдиган ва коммунал тўловларни тўлашда Универсал кредит ҳамда ўғлининг ногиронлик нафақасига таянадиган Саманта Ричардснинг айтишича, тайёргарлик кўриш ҳақидаги чақириқ унда «кучлиларнинг яшаб қолиши» ҳақидаги хаёлларни уйғотган.
Уэс Стритинг фавқулодда вазиятлар учун одамларнинг қўлида сув, консервалар, болалар овқати, чироқлар ва мобил телефонларни қувватлаш мосламалари тайёр туриши кераклигини айтди.
Бироқ, профессорлардан бири бу кўрсатма камбағалликда яшаётган хонадонлар учун «энг камида бепарволик ва энг ёмони ҳақоратдек туюлишини» таъкидлади.
Буюк Британия ҳукумати одамлар ҳамма нарсани бирданига сотиб олишлари шарт эмаслигини айтди.
У хонадонларга уруш, онлайн ҳужум ёки табиий офат каби инқирозларга қарши туриш учун уч кунлик қадоқланган сув ва консерваланган озиқ-овқат захирасини сақлашни тавсия қилди.
Бироқ, 47 ёшли Самантанинг айтишича, ҳаммада ҳам бу каби харидлар учун ортиқча пул йўқ.
«Менимча, тавсия яхши, лекин бизга бу нарсалар керак бўлиб қолган тақдирда [ҳукумат] нима қилишни режалаштираётганини билмоқчимиз.
Бу шунчаки мени хавотирга солмоқда.»
Саманта Буюк Британия бўйлаб 200 дан ортиқ кам таъминланган ота-оналар ва қарамоқчилар ҳамкорлиги бўлмиш «Changing Realities» лойиҳасида иштирок этади.
Унинг уйида аллақачон чироқлар ва кўрпа-тошмалар бор ва у уйдаги озиқ-овқатнинг пўттугал тугаб кетишига ҳеч қачон йўл қўймайди.
Шунингдек, унинг аутизм билан оғриган ўғли ейдиган хавфсиз овқатлар музлаткич ва музлатгичда сақланиши керак ва у фавқулодда вазият юз берса, консерваланган овқатларни сотиб олган тақдирда ҳам ўғли уларни ейолмаслигидан хавотирда.
Бунинг ўрнига улар жавондаги бошқа маҳсулотларга таянишларига тўғри келади.
«Бир неча кундан кейин ўзингизни жуда яхши ҳис қилмаслигингиз мумкин, лекин овқатланмасдан уч кундан ортиқ чидаш мумкин», дейди Саманта.
Бироқ, у сувсиз узоқ вақт яшаб бўлмаслигига ишонади, шунинг учун у сувни биринчи ўринга қўяди.
Глазго университети профессори Рут Патрикнинг сўзларига кўра, Буюк Британия ҳукуматининг кўрсатмаси «ҳозирда Буюк Британия бўйлаб камбағалликка дуч келаётган 14 миллион хонадон учун энг камида бепарволик ва энг ёмони деярли ҳақоратдек туюлади».
У «Changing Realities» лойиҳасига раҳбарлик қилади ва қўшимча қилди: «Бу таклиф ва бутун мамлакат бўйлаб кун кечиришга қийналаётган кам таъминланган ота-оналар ҳамда қарамоқчиларнинг кундалик ҳақиқати ўртасида кескин номувофиқлик бор, айниқса харажатлар ортиб, ҳарорат тушиб бораётган бир пайтда».
Ана болалиги холаси ва онасининг фавқулодда вазиятлар учун озиқ-овқат жамғаришини кузатиш билан ўтганини айтди.
«Тайёргарлик кўриш фақат моддий жиҳатдан бунга чиндан ҳам қурби бемалол этадиган одамлар учун бўлмаслиги керак», дейди Facebook'даги «UK Preppers Club» асосчиси Ана.
Унинг айтишича, у Буюк Британия ҳукуматининг эълонидан ҳафсаласи пир бўлган, чунки унда фавқулодда вазиятда аслида нима қилиш кераклиги одамларга айтилмаган.
Ана жўмракдан сув оқмай қолган тақдирда нима қилиш кераклиги — масалан, унитазни қандай оқизиш ҳақидаги тавсияларни мамнуният билан қабул қилган бўлар эди.
Суонсилилик 42 ёшли аёлнинг айтишича, у фавқулодда вазиятлар учун захира сифатида «алмашиб турадиган озиқ-овқат жавони»ни сақлаш, шу жумладан ўз озиқ-овқатини етиштириш ва уни консервация қилиш руҳида тарбияланган.
Унинг айтишича, айнан Ковид ҳомиладорликнинг сўнгги ойларида бўлганида ва шошилинч кесарча кесиш амалиётига муҳтож бўлиб қолганида уни «ҳаракатларни кучайтиришга» мажбур қилган.
Боласини табиий равишда озиқлантира олмагач, унда болалар бўтқаси етарли эмаслиги маълум бўлди ва интернетда унга 300 фунт стерлинг нарх айтилди, у уриниб кўрган супермаркетларда эса у тугаб қолган эди.
Айнан ўшанда у «тайёргарлик кўриш»ни тарғиб қила бошлади ва шундай деди: «Оилангизга ғамхўрлик қилинг, шунда бу каби воқеа содир бўлганда, ўша пайтдаги мен каби одамларни ёрдамсиз қолдиришингизга тўғри келмайди».
Ананинг айтишича, унинг Facebook гуруҳи уч кунга етмайдиган вақт ичида 300 та аъзога кўпайди.
Ананинг таъкидлашича, ҳатто чироқ ўчганда болангизни мактабдан ким олиб кетиши ёки уйга киришнинг иложи бўлмаганда оила қаерда учрашиши ҳақида режага эга бўлиш ҳам яхши бошланиш бўлар эди.
«Бу албатта охиратзамон бўлиши шарт эмас, шунчаки оиланинг умумий тушунарли режаси бўлиши керак. Агар шундай бўлса-чи?» деб қўшимча қилди у.
«Агар чироқ ўчса нима бўлади? Нима қиласиз? Мана шундай кичик режаларнинг бари.»
Ана одамларга ҳар сафар харид қилганларида ортиқча бир қути консерва ёки печенье сотиб олишни ва секин-аста захира йиғиб боришни тавсия қилди.
Донна Ллойднинг айтишича, фавқулодда вазиятларга тайёргарлик кўриш ҳамма учун ҳам реал эмас, лекин у ер-бу ерда олинган бир қути консерва ёрдам бериши мумкин.
Денбиширдаги ўринбосар ўқитувчи, 60 ёшли Донна Ллойд Ковид локдауни пайтида чироқ ўчиб қолгани ва уларда овқат пиширишга ҳеч қандай имконият йўқлигини кўргандан бери рафиқаси билан биргаликда тайёргарлик кўриб келмоқда.
Унинг айтишича, «ростини айтганда, йўқ, ҳамманинг фавқулодда захираларни сотиб олишга қурби етиши реал эмас».
Донна Буюк Британия ҳукумати тайёргарлик кўриш йўлларини тушунтириш учун телевизион дастурлардан фойдаланиши керак деб ҳисоблайди.
Захира йиғиш билан бир қаторда, у одамлар биринчи ёрдам кўрсатишни, сувни йиғиш, филтрлаш ва тозалашни ҳамда қуёш энергияси, пауэрбанк ёки генератор ёрдамида радио ва музлатгичлар каби буюмларни қандай қувватлашни ўрганишлари керак деб ҳисоблайди.
Ясмин Ибисон Буюк Британия ҳукумати кам таъминланган хонадонларни кўпроқ қўллаб-қувватлаши кераклигини айтди.
(JRF) фавқулодда вазиятларга тайёргарлик кўриш оқилона иш эканини айтди.
Буюк Британияда сўнгги олти ой ичида энг зарур маҳсулотларни сотиб олишга қурби етмаган 7,4 миллион кам таъминланган оила мавжуд ва сўнгги олти ой ичида Буюк Британия бўйлаб 1,5 миллион хонадон озиқ-овқат банкидан фойдаланган, деган маълумотларга кўра.
Ясмин қўшимча қилди: «Бизда миллионлаб одамлар озиқ-овқат, иситиш, асосий гигиена воситалари каби энг зарур нарсаларга пули етмаётган бир пайтда, менинг берадиган саволим шуки: агар улар аллақачон энг асосий ва кундалик эҳтиёжларини қондиришга қийналаётган бўлсалар, жавонларига қўшимча маҳсулотларни сотиб олишга қандай қилиб пуллари етсин?»
Буюк Британия ҳукумати шундай деди: «Ушбу кампания жамоатчиликка хонадонларнинг тегишлича тайёр бўлишини таъминлаш учун оддий қадамларни тақдим этишга қаратилган бўлиб, бу фавқулодда об-ҳаво ёки электр энергиясининг ўчиши каби фавқулодда вазиятларда энг муҳтож кишиларни қўллаб-қувватлаш учун биринчи линия хизматларини бўшатади.
Тавсия аниқ, ҳамма нарсани бирданига қилиш шарт эмаслиги айтилган. Тайёргарликни босқичма-босқич амалга ошириш ва имконият бўлганда ортиқча бир ёки иккита буюм сотиб олиш орқали вақт ўтиши билан секин-аста ошириб боринг.»