Дунёдаги энг антиқа мукофот: Шнобелнинг кулгили ва шов-шувли тадқиқотлари
Шнобел мукофоти 1991 йилда таъсис этилган бўлиб, одамларни аввал кулдирадиган, кейин эса ўйлантирадиган ғайриоддий илмий
Дунёдаги энг ғаройиб мукофот: Шнобелнинг кулгили ва шов-шувли тадқиқотлари
Шнобел мукофоти 1991-йилда ташкил этилган бўлиб, одамларни аввал кулдириб, кейин эса ўйлантирадиган ноодатий илмий тадқиқотлар учун берилади.
Бу маросимда олимлар ўз изланишларини қисқа маърузалар, мини-опералар ва ҳазил аралаш чиқишлар орқали тушунтирадилар. Баъзан мураккаб илмий ғояни атиги етти сўз билан ифодалашга тўғри келади.
Шнобел тақдимотининг машҳур анъаналаридан бири — томошабинларнинг саҳнага қоғоз самолётлар улоқтиришидир. Шу тариқа илмий маросим кулгили томошага айланади.
Тақдимот маросимида ҳатто Нобел мукофоти совриндорлари ҳам қатнашади...
Суварак сути.
Олимлар суваракнинг айрим турлари сутидаги оқсил кристалларини ўрганишган. Суварак сутининг энергетик қиймати ҳақидаги маълумотлар катта қизиқиш уйғотган.
Мушук суюқликми?
Физик Марк-Антуан Фарден мушукларнинг тор идишларга сиғиши ва танасини турли шаклга келтиришини реология нуқтаи назаридан таҳлил қилган. Бу иш 2017-йилда Шнобел мукофотига сазовор бўлган.
Ари чаққанда қаер кўпроқ оғрийди?
Тадқиқотчи Майкл Смит ўз танасининг турли қисмларида ари чақишидан келиб чиқадиган оғриқни таққослаган. У илмий изланиш учун ўзини атайлаб арига чақтиргани алоҳида шов-шувга сабаб бўлган.
Портловчи шимлар тарихи.
Янги зеландиялик тарихчи Жеймс Уоцон портловчи шимлар билан боғлиқ тарихий воқеани тадқиқ қилгани учун 2005-йилда Шнобел мукофотини олган.
Деярли асрлик тажриба.
Олимлар 1927-йилда бошланган қора смоланинг воронкадан томчилаб тушишини кузатишган. Модда шу қадар қуюқки, бир томчи тушиши учун йиллар керак бўлади.
Картошка чипси нега қирсиллайди?
Тадқиқотчилар чипсни чайнашдаги товуш унинг янги ва қирсилдоқ эканини ҳис қилишга қандай таъсир қилишини ўрганишган.
Бўш пиво шишаси хавфлироқми?
Олимлар тўла ва бўш шишаларнинг мустаҳкамлигини ҳамда уларнинг бошга урилгандаги таъсирини ҳам тадқиқ қилишган.
Оғриқни қасам билан енгиш мумкинми?
Психологлар оғриқ пайтида қўпол сўзлар ишлатиш инсоннинг оғриққа чидамлилигига таъсир қиладими, деган саволни текширишган.
Дунёда ҳамма «ҳа» дейдими?
Тилшунослар одамлар тушунмаган гапини қайта сўрашда турли тилларда ўхшаш товушлардан фойдаланишини ўрганишган.
Бойлар болаларнинг конфетини оладими?
Руҳшунослар бойлик, ижтимоий мавқе ва ахлоқий хатти-ҳаракатлар ўртасидаги боғлиқликни тадқиқ қилишган эди. Унда оддий конфет масаласи жамиятдаги имтиёзлар ҳақидаги баҳсга айланиб кетди.
Хуллас, Шнобел мукофоти шуни кўрсатадики, илм-фан баъзан энг оддий, ғалати ва кутилмаган саволлардан бошланади. Аммо мукофотга оид маълумотларни текшириш муҳим: айрим ғолиблар ва тадқиқотлар ҳақидаги ҳазиломуз хабарлар интернетда ҳақиқий фактлар билан аралашиб кетиши мумкин.