Депутатлар «Судьялар мақоми тўғрисида»ги қонун лойиҳасини қабул қилиб, Сенатга юбордилар

Депутатлар «Судьялар мақоми тўғрисида»ги қонун лойиҳасини маъқулладилар ва қонунчиликни Сенатга юбордилар.

Депутатлар томонидан муҳокама қилинган қонун лойиҳаси судьялар ва халқ маслаҳатчилари учун энг кичик ёшни 35 ёшдан 30 ёшгача қисқартиришни назарда тутади. «Судьялар мақоми тўғрисида»ги қонун лойиҳаси суд ҳокимиятининг ҳуқуқий мақомини алоҳида қонунда мустаҳкамлаш ва суд ҳокимиятининг мустақиллигини янада кучайтиришга қаратилган.

Қонун лойиҳасига кўра, янги тайинлов тизими судьялар учун дастлабки беш йиллик муддатни жорий этади, шундан сўнг улар доимий, муддатсиз лавозимга тайинланадилар. Қонунчилик, шунингдек, судьялар, суд раислари ва раис ўринбосарлари учун малака талабларини кучайтиришни, шу билан бирга судьялар ва уларнинг оила аъзолари учун кучлироқ ижтимоий ҳимоя кафолатларини қўшишни мақсад қилган.

Қонун лойиҳаси иккинчи ўқишга тайёрланаётганда, суд фаолиятини тартибга солувчи асосий принциплар қайта тизимлаштирилди. Хусусан, судьялар қарор қабул қилишда сиёсий қарашлардан ва ташқи таъсирлардан бутунлай холи бўлиши кераклиги тўғрисидаги талаб алоҳида асосий принцип сифатида белгиланмоқда. Суд мустақиллиги кафолатлари ҳам матннинг тегишли қисмига тизимли равишда киритилди.

Қонун лойиҳасида, шунингдек, истеъфодаги судьяларнинг ҳуқуқий мақоми ва меҳнат кафолатлари аниқроқ белгиланган. Таклиф этилаётган қоидаларга кўра, истеъфодаги судьялар расмий гувоҳнома оладилар, розилик билан суд ҳамжамияти органларига ихтиёрий равишда аъзо бўлишлари мумкин ва профессионал медиатор сифатида ишлаш ҳуқуқига эга бўладилар.

Энг муҳими, қонун лойиҳаси уларга лавозимда ишлаб турган даврида чиқарган суд фикрлари ва қарорлари учун умрбод дахлсизликни кафолатлайди.

Шу билан бирга, қонунчилик фаолият кўрсатаётган судьяларни интизомий жавобгарликка тортишга сабаб бўлиши мумкин бўлган муайян хатти-ҳаракатларни қайта кўриб чиқади. Унда «қонунийликни қўпол равишда бузиш»нинг ҳуқуқий маъноси аниқ баён этилган. Шунингдек, у юқори турувчи суд томонидан бундай бузилишни расман тасдиқлаш ва уни махсус ажримда қайд этишни талаб қилувчи аниқ тартибни яратади.

Мунозаралар давомида депутатлар суд ҳокимияти мақомининг алоҳида қонунда тизимлаштирилиши суд мустақиллигини ҳимоя қилиш ҳамда судьяларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий кафолатларини сезиларли даражада кучайтириш йўлидаги муҳим қадам эканлигини таъкидладилар. Мажлис якунида қонун лойиҳаси қуйи палата томонидан қабул қилинди ва Сенатга юборилди.

Қуйи палата қонун лойиҳасини биринчи марта 8 сентябрь куни биринчи ўқишда кўриб чиқиб, маъқуллаган эди, бу эса расман «истеъфодаги судья» институтини жорий этиш ва уларга профессионал медиация билан шуғулланиш ҳуқуқини бериш учун асос яратди.