Демократлар Техасда умлараро умидсизликка ўрганиб қолишган — Таларико вазиятни ўз томонига бура оладими?
Штатдаги 500 миллион долларлик Сенат пойгаси АҚШдаги оралиқ сайловларда энг диққат билан кузатилаётган пойга бўлиши мумкин ва гап шунчаки Конгресс устидан назорат ҳақидагина бормаяпти.
Демократлар Техасда ҳафсаласи пир бўлишига ўрганиб қолишган — Таларико буни ўзгартира оладими?
Демократлар 37 ёшли Жеймс Таларико Республикачиларнинг Техас Сенати сайловларидаги ўн йилликлардан бери давом этаётган ғалабалар сериясига чек қўйишига умид қилишмоқда.
Техасдаги АҚШ Сенати ўриндиғи учун кураш келаси йили Конгрессни қайси партия назорат қилишини ҳал қилишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиши мумкин — бунинг ўзи катта ютуқ, аммо иккала томон учун ҳам бу шунчаки ўриндиқдан жуда кўп нарсани англатади.
Демократлар учун штат миқёсидаги сайловлардаги мағлубиятлар серияси энди 30 йилдан кўпроқ вақтга бориб тақалади. Американинг аҳоли сони бўйича иккинчи ўринда турадиган штатида либераллар бир авлодни четда ўтказишди.
Шунда ҳам, сўровномалар уларнинг номзоди, 37 ёшли Жеймс Таларико 1988 йилдан бери биринчи марта муваффақият қозониш ва Техас Сенати ўриндиғини демократлар фойдасига ўзгартириш арафасида бўлиши мумкинлигини кўрсатмоқда.
Бу Демократлар учун орзудаги натижа, Республикачилар учун эса эҳтимолий ҳалокат бўлади.
«Агар Демократлар бунга эришсалар, фикримча, бу Техасдаги ва бутун мамлакат бўйлаб Республикачилар партиясига жуда кўп ўйлаб кўришга мажбур қиладиган ҳолат ва катта психологик зарар келтиради», деди Техасда жойлашган Республикачилар сайлов кампанияси стратеги Брендан Стейнхаузер.
Катта ставкалар ушбу Сенат курашининг АҚШ тарихидаги энг қиммат сайловга айланишига ва умумий харажатлар ярим миллиард доллардан ошишига сабаб бўлганини тушунишга ёрдам беради.
Таларико учун бу 2025 йилда ҳали ҳам нисбатан кам танилган штат даражасидаги демократ бўлган номзод учун фавқулодда кўтарилишни англатади.
Сешанба оқшомида Техас штатининг Луббок шаҳридаги Фиеста Марказида сиёсатга киришдан олдин насроний диний хизматчиси бўлиш учун ўқиган, босиқ ва юмшоқ муомалали собиқ ўқитувчини кўриш учун навбат бинони ўраб олди ва кенг автотурагоҳдан гавжум йўлгача узатилди.
Икки йил олдин Президент Дональд Трампга кескин овоз берган, тахминан 250,000 аҳолиси бўлган ушбу чангли ғарбий текислик шаҳрида сайлов арафасида йирик Демократик номзоднинг ташрифи ғайриодатий ҳол эди.
«Буни томоша қилиш жуда ажойиб», деди Луббок билан чегарадош Хокли округининг Демократик партияси раиси Аарон Гонсалес. «Бу сафар ҳаммаси бошқача.»
Таларико тахминан 3,000 нафар тарафдори қаршисида саҳнага чиққанида — ташқарида яна бир минг киши карнайлар орқали тинглаётган эди — унинг мурожаати бу йилги кўплаб миллий демократларга таниш эди, гарчи Техас тонларига эга бўлса-да.
У оддий америкаликларнинг иқтисодий қийинчиликларига бепарво эканини айтган консерватив сиёсий элитага ҳужум қилди. У сиёсатдаги катта пулларнинг бузувчи кучини қоралади. Ва у Сенатда «ҳар томонлама коррупцияга қарши кун тартибини» амалга оширишга ваъда берди.
«Техасликлар ўзгаришларга тайёр», деди у. «Биз радикализм ва коррупциядан чарчадик. Биз бўлиниш сиёсатидан чарчадик ва янги нарсага тайёрмиз.»
Унинг сайлов кампаниясининг охирги икки ҳафтасида 2000-йиллар бошидаги Техасдаги кичик шаҳарчанинг қатъиятли мактаб футбол жамоаси ҳақидаги оммабоп «Жума кечаси чироқлари» (Friday Night Lights) телесериалидан олинган «очиқ кўзлар, тўла юраклар, ютқазиб бўлмайди» шиоридан фойдаланилмоқда.
Унинг қўшиқлар рўйхатида Техас кантри мусиқаси устунлик қилади. У Техаснинг нонушта таколарини мақтайди, Техаснинг афсонавий хонандаси ва қўшиқчиси Лайл Ловеттдан иқтибос келтиради ва теш-аждодларининг бу штатдаги илдизлари саккиз авлодга бориб тақалишини тез-тез таъкидлайди.
Луббокдаги оломон орасида, яқиндаги Техас Технология Университети талабаси Эндрю Робинсон эшитган нарсаларини маъқуллади. Аммо 26 ёшли йигитнинг оптимизми Демократларнинг штатда ўз ўрнини эгаллашга бўлган уринишлари ва мағлубиятларини бутун умри давомида кузатиб келгани сабабли бироз сўнган эди.
«Талариконинг ғалабаси жуда катта маънога эга бўлади», деди у. «Мен Техасда қолишни хоҳламас эдим. Агар ҳукумат ўзгарадиган бўлса, бу менга қолиш учун сабаб бериши мумкин.»
Дональд Трамп 2016, 2020 ва 2024 йилги президентлик сайловларида Техасда ғалаба қозонган
Республикачилар учун Техасдаги Демократлар ғалабаси мутлақо бошқача маънога эга бўлади.
Таларико Фиеста Марказида тарафдорларига мурожаат қилаётган бир вақтда, Трамп — Республикачилар партиясининг Сенатга номзоди Кен Пакстон билан биргаликда — бор-yoғи бир неча миль узоқликдаги икки баравар каттароқ жойда эди.
«Агар сиз чиқиб овоз берсангиз, биз Техасда жуда катта ғалабага эришамиз», деди президент оломонга.
Трампнинг ишончли равишда Республикачи бўлган Луббокда пайдо бўлиши партиянинг штатнинг энг консерватив ҳудудларида ҳам сайловчиларнинг келишидан хавотирда эканини кўрсатади. Бу хавотир бошқа Техас Республикачилари томонидан ҳам билдирилган.
«Тушунинг, биз Техасни бой беришимиз мумкин», деди Техас сенатори Тед Круз жума куни ўз подкастида. «Демократлар Республикачилардан жуда катта фарқ билан ўзига оғдириб олишмоқда.»
Штатнинг бош молиявий директори лавозимига ўз номзодини қўяётган Дон Хаффайнс янада қорангроқ огоҳлантириш берди. «Техас — Америкадаги Республикачилар партиясининг пойдеворидир», деб ёзди у X платформасида.
«Пойдевор дарз кетганда, ҳамма нарса парчаланиб кетади. Техасни бой берганимизда, АҚШни бой берамиз.»
Бир неча ҳафтадан бери партия етакчилари Одинокий Юлдуз Штатида (Техасда) либералларнинг ғалабаси жиддий оқибатларга олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантириб келмоқда.
Улар Талариконинг ғалабаси кўпроқ маҳаллий Демократларни штат ва федерал даражадаги лавозимларга ўз номзодларини қўйишга ундашидан қўрқишади. Кўпроқ пулга эга бўлган кучлироқ номзодлар бошқа Жанубий штатларда, жумладан Джорджия, Шимолий Каролина ва Вирджинияда Демократларнинг муваффақиятига ўхшаш «қор уюми» эффектини яратиши мумкин.
«Фикримча, Республикачилар, айниқса номзодлар, консультантлар, оператив ходимлар ва партияда фаол бўлган бошқа кишилар бунинг ҳақиқий таҳдид эканини кўриб турганликлари жуда аниқ», деди Стейнхаузер.
«Буни эътиборсиз қолдириб, Техас ҳеч қачон кўк рангга кирмайди дейдиган кунлар ўтди.»
Республикачи номзод Кен Пакстон Трамп томонидан қўллаб-қувватланмоқда ва Техас сиёсатида баъзи ўтмишдаги можароларга эга
Техас Сенати пойгасида сўнгги сўровномалар Талариконинг кичик, аммо барқарор устунликка эга эканини кўрсатадиган даражага етиши учун камдан-кам учрайдиган воқеалар ва сиёсий кучларнинг аралашмаси — Стейнхаузернинг сўзлари билан айтганда, «мукаммал бўрон» талаб қилинди.
«Демократлар учун яхши кечиши мумкин бўлган ҳамма нарса яхши кечмоқда», деди у, «ва Республикачилар учун ёмон кечиши мумкин бўлган ҳамма нарса ёмон кечмоқда.»
Аммо бу бўроннинг катта қисми ўтган йил давомида Трампнинг ўзи томонидан яратилган.
Республикачилар учун миллий иқлим қийин.
Сайловчилар истеъмол нархларининг, жумладан бензиннинг юқорилигидан ғазабда ва асосан Трампнинг тариф сиёсати ҳамда Эрон урушини айблашади.
Сиёсий коррупция ҳам тобора муҳим масалага айланди. Яқинда ўтказилган Кук сиёсий ҳисоботи сўровномасида Демократлар, мустақиллар ва кўплаб Республикачилар «чўзилувчан миллиардерлар ва корпорациялар» ҳамда «шахсий манфаат» излаётган сиёсатчиларни айбдор деб кўрсатишди.
АҚШдаги оралиқ сайловларда Трамп учун нима хавф остида?
Техасга хос масалалар ҳам ҳокимиятдаги партия учун душманона муҳит яратишга ёрдам берди.
Техасдаги сўровномалар ва яқинда бўлиб ўтган махсус сайловлар шуни кўрсатадики, испантилли сайловчилар — уларнинг кўпчилиги 2024 йилда Оқ уйни эгаллашига ёрдам бериш учун Трамп томонига ўтган эди — маъмуриятнинг иммиграция сиёсатига қарши чиқишди.
Испантиллилар штат аҳолисининг деярли учдан бир қисмини ташкил қилади — ва Техасда бир ҳафтадан кўпроқ вақт давом этган муддатдан олдин овоз беришдан сўнг, улар тарихий даражада жуда катта сонларда овоз беришмоқда.
Техас Республикачилари штатга хуш келибсиз инвестиция сифатида тарғиб қилган маълумотларни қайта ишлаш маркази (дата-центр) қурилиши, айниқса узоқ вақтдан бери жуда консерватив бўлган қишлоқ жойларида кенг танқидга учради.
Техас губернатори Грег Эбботт қайта сайланиш учун кечаётган ўз кескин курашида яқинда штатда сунъий интеллект қурилишига бир йиллик мораторий эълон қилди — бу масаланинг қанчалик тез сиёсий юкка айланганининг белгисидир.
«Бу Республикачилар учун ёмон», деди исмини ошкор этмасликни сўраган Техас сиёсий стратеги Би-би-сига. «Биз эгалик қилишда давом этишимиз учун айни дамда сайловчилардан жуда кўп нарса сўраяпмиз.»
Томоша қилинг: Техас сайловчилари оралиқ сайловлар олдидан яшаш нархи бўйича хавотирлари билан ўртоқлашишмоқда
Шунингдек, Пакстоннинг бу йил бошида аччиқ праймериз кампаниясида кўп йиллик Сенатор Жон Корнинни мағлуб этганидан сўнг ушбу пойгага олиб келган юки бор.
63 ёшли Республикачи 74 ёшли Корнинни жуда қари ва Техас консерваторларидан узилиб қолган деб муваффақиятли тасвирлади. У Корнин устидан ғалаба қозонишидан бир неча кун олдин Трампнинг қўллаб-қувватлаши билан сўнгги турткини олди.
«Кен Пакстон жуда кўп нарсаларни, кўп ҳолларда жуда адолатсизлик билан бошидан кечирди, аммо у Кўрашувчи ва қандай ҒАЛАБА ҚОЗОНИШНИ билади», деб ёзди Трамп Truth Social тармоғида. «Мамлакатимизга Кўрашувчилар ва шунингдек, Буюклик Ишига Содиқлик керак.»
Трамп назарда tutган «жуда кўп нарсалар» орасида 2015 йилдаги қимматли қоғозлар бўйича фирибгарлик айбловлари бўйича федерал айблов хулосаси — кейинчалик бекор қилинган — ва 2023 йилда Республикачилар томонидан назорат қилинадиган Техас Вакиллар палатаси томонидан коррупция, порахорлик ва ваколатни суиистеъмол қилиш айбловлари бўйича импичмент киради.
Кейинчалик, Трамп штат Республикачилари етакчиларига тазйиқ ўтказиш учун аралашганидан сўнг, Техас Сенати Пакстонни оқлади.
Буларнинг барчаси Пакстонни Техасда, жумладан, ўз партияси ичида ҳам бир қанча танқидчилар ва душманлар билан қолдирди.
ҚЎЛЛАНМА: АҚШдаги оралиқ сайловлар нима?
ТУШУНТИРИШ: Нега Трампнинг мақуллаш рейтинги оралиқ сайловларда муҳим?
БАТАФСИЛ: Трампнинг нозик мувозанатида юрган Республикачилар
Бунга жавобан, Таларико ўзининг самарали номзод эканини кўрсатди. Штат қонун чиқарувчиси Демократик праймеризда Далласнинг машҳур вакили Жазмин Крокеттни мағлуб этди.
Номзодликни қўлга киритгандан бери у салбий рекламаларнинг тўхтовсиз ҳужумига қарамай, сўровномалардаги етакчилигини сақлаб қолди — уларнинг аксарияти SpaceX компанияси Техасда жойлашган дунёнинг энг бой одами Илон Маск томонидан молиялаштирилган.
Биргина Маскнинг ўзи бу пойгага 170 миллион доллардан ортиқ пул киритди.
Трампнинг MAGA Inc. қўмитаси яна 40 миллион доллар қўшди.
Пакстон маблағ йиғишда қийналган бўлса-да, унинг номидан сарфланган ташқи пуллар штатнинг эфир тўлқинларини тўлдириб юборди — бу бутун мамлакат бўйлаб узатиладиган Техас жамоалари иштирокидаги спорт тадбирларига ҳам тарқалди.
Ҳужумлар Талариконинг ўтмишда трансгендерларни қўллаб-қувватлаган фикрларига, «радикаллашган оқ гўштли эркаклар»ни ички терроризм таҳдиди деб таърифлаганига ҳамда штатдаги иккита кучли манфаат бўлган қазилма ёнилғи ва мол гўшти саноатини танқид қилганига қаратилган.
Таларико ўзининг баъзи аввалги изоҳларидан узоқлашди ва уларнинг кўплари контекстдан олиб ташланганини ҳамда «нишонга тегмаганини» ёки «қасддан провокацион» ёки «ғашларини келтирадиган» бўлганини айтди.
Шу билан бирга, Техас Демократи тарихий даражада кучли маблағ йиғувчига айланди ва ўз кампанияси давомида 140 миллион доллардан ортиқ хайрия йиғди ва Сенат номзоди учун уч ойлик маблағ йиғиш рекордини ўрнатди.
Бу пул Таларикога Пакстонга қарши зарба бериш, унинг ўтмишдаги можароларини ёритиш ва Республикачиларнинг ҳужумларидан ўзини ҳимоя қилиш имконини берди.
У тез-тез ўзининг диний келиб чиқишига таянади — семинарияда вақт ўтказган Жанубий Баптист даъватчисининг навараси сифатида — ва унинг нутқларида Инжилдан парчалар учрайди.
Таларико охирги пайтларда айниқса маъқул кўрган парчалардан бири бу кучсиз Довуд ва гигант Голиат ўртасидаги таниш Қадимги Всиятдаги тўқнашувдир.
«Биз ўзимизнинг Голиатларимизга қарши чиқмоқдамиз», деди у Луббокда. «Миллиардер йирик донорлар, корпоратив махсус манфаатлар, бутун Вашингтон округи элитаси. Уларнинг кучи ҳақиқий, аммо бизники ҳам шундай.»
Аммо Техас Демократларининг кучи илгари ҳам ошириб юборилган эди. 2018 йилда конгрессмен Бето О’Рурк ўзининг рекорд даражадаги маблағ йиғиш кўрсаткичларини қайд этди, миллий эътиборни тортди ва шунда ҳам Техас Сенатори Крузга 2% дан сал кўпроқ фарқ билан ютқазди.
Талариконинг сўровномалардаги устунлиги барқарор бўлса-да, аксарият сўровларда хатолик маржасига яқин бўлиб қолмоқда. Ва Республикачиларнинг сўнгги дақиқалардаги мурожаатлари, Трампнинг такрорий ташрифлари билан бирга, сайлов куни консерваторларни кўпроқ сонда овоз беришга ундаб, муддатдан олдин овоз беришдан келган ҳар қандай Демократик устунликни йўққа чиқариши мумкин.
Сешанба куни Амариллода бўлиб ўтган Таларико митингидаги кичик Демократик Партия офиси ичида нафақадаги мактаб ўқитувчиси Терри Миллс номзоднинг нутқини тинглади.
Ўн йилликлар давомидаги Демократик ҳафсаласи пир бўлиш ва ёлғон умидларни тан олишига қарамай, у яна бир бор Демократлар ғалабасига умид қилишга ижозат бераётганини айтди.
«Илгари ҳам умидимни узган эдим, биласизми», деди у. «Аммо бу сафар бироз бошқача эканини ҳис қиляпман.»