Дарахтлар катта бўлганда
Шаҳарларнинг кўкаламзорлаштирилиши ўлим даражасига қандай таъсир қилиши маълум бўлди.
Дарахтлар Катта О'сганда
Америкалик олимлар шаҳар муҳитида дарахтлар сонини ко'пайтириш, айниқса иссиқ ҳудудларда о'лимни камайтиришга ёрдам беради деган хулосага келишди. Бу хулосага 2011 йилдан 2021 йилгача Чикаго маҳаллалари ма'лумотларини таҳлил қилиш асосида эришилди.
Тадқиқотчилар турли шаҳар ҳудудларида дарахтлар сони, ҳарорат ко'рсаткичлари, о'лим сабаблари ва бошқа хусусиятлар ҳақидаги ма'лумотларни о'рганиб чиқдилар. Улар яшил соябон майдонининг йиллик атиги 0,03% га ко'пайиши йилига 100 дан ортиқ о'лимнинг олдини олиши мумкинлигини аниқладилар. Бог' майдонларининг кенгайиши юрак, о'пка ва бо'г'им касалликларидан, шунингдек, жиддий руҳий касалликлардан о'лимнинг сезиларли даражада камайишига олиб келди.
Энг аниқ та'сир Чикагонинг энг иссиқ маҳаллаларида кузатилди. Бу ҳудудларда дарахтларнинг ё'қолиши вақт о'тиши билан о'лимнинг ко'пайиши билан бог'лиқ эди. Тадқиқот муаллифлари дарахтлар шаҳарни совутишга ёрдам беришини ва яшил майдонлар стрессни камайтириши ва сог'лом турмуш тарзини раг'батлантириши мумкинлигини та'кидлайдилар.
Бироқ, тадқиқот шунчаки ҳудудда ко'проқ дарахтларга эга бо'лиш ва о'лимни автоматик равишда камайтириш о'ртасида то'г'ридан-то'г'ри бог'лиқликни топмади. Бундан ҳам муҳим омил вақт о'тиши билан яшил қопламанинг ко'пайиши ва мавжуд дарахтларнинг сақланиб қолиши эди.
Олимларнинг фикрича, дарахтларни экиш ва сақлаш, айниқса энг иссиқ ҳудудларда, шаҳар аҳолисининг сог'лиг'ини ҳимоя қилиш ва шаҳарларнинг ко'тарилаётган ҳароратга мослашишига ёрдам беришнинг самарали усули бо'лиши мумкин. Дарахтлар одамларни иссиқлик уришидан ҳимоя қилади, ҳавони зарарли ифлослантирувчи моддалардан тозалайди ва стрессни самарали равишда камайтиради.
Илгари хабар қилинганидек, 2026-йил июл ойида О'збекистонда иқлим нормасидан анча иссиқ бо'лган: аксарият ҳудудларда о'ртача ҳарорат ме'ёрдан 1,3–2,3 даража Селсий юқори бо'лган ва Учқудуқда ҳаво рекорд даражадаги 49,7 даража Селсийгача қизиган.