ДАРA амалдаги боғчалар нима учун хусусийлаштириш дастурига киритилганини тушунтирди
Тошкентдаги 58-сонли боғча болалар янги бинога кўчирилгандан кейингина сотилади, Қашқадарёда эса объект аллақачон хусусий оператор томонидан бошқарилмоқда. ДАВА раҳбари ишлаб турган боғчаларни хусусийлаштириш шартларини тушунтирди ва объектлар рўйхати жамоатчилик эътирозларини инобатга олган ҳолда қайта кўриб чиқилиши мумкинлигини маълум қилди.
ДAA ишлаб турган боғчалар нима учун хусусийлаштириш дастурига тушганига аниқлик киритди
Ўзбекистон Давлат активларини бошқариш агентлиги (ДAA) ишлаб турган болалар боғчаларининг хусусийлаштириладиган объектлар рўйхатига киритилишига муносабат билдирди. Бу ҳақда 8 октябрь куни ўтказилган матбуот анжуманида идора раҳбари Соҳибжон Муродов журналистларнинг саволларига жавоб берар экан маълум қилди.
ОAВ вакили пойтахтнинг Яккасарой тумани ва Қашқадарё вилоятида ишлаб турган ўнтага яқин болалар боғчасини сотиш режалари жамоатчилик муҳокамасига сабаб бўлганига эътибор қаратди. У илгари агентлик асосан бўш турган ва фойдаланилмаётган биноларни реализация қилиш ҳақида гапирган бўлса, нима учун ишлаб турган ижтимоий объектлар хусусийлаштирилаётганини сўради.
Муродовнинг сўзларига кўра, Тошкент шаҳрининг Яккасарой туманида хусусийлаштириш дастурига 120 ўринга мўлжалланган, майдони 0,56 гектар бўлган 58-сонли болалар боғчаси биноси киритилган.
«Агар сайтимизга жойлаштирган фотосуратларимизни кўрсангиз, ушбу болалар боғчаси ишлаётганини кўрасиз. Лекин бино жуда эски, ҳатто пойдевори ҳам йўқ», — деди ДAA раҳбари.
Унинг маълум қилишича, ўша маҳаллада бюджет маблағлари ҳисобидан 720 ўринли янги болалар боғчаси қурилмоқда ва амалдаги муассаса тарбияланувчиларини ўша ерга кўчириш режалаштирилган.
«Ушбу болалар боғчасини сотиш тўғрисида қарор қабул қилинган бўлса-да, биз ҳали уни савдога қўйиш тартибини бошламадик. Ҳозирча режамиз шундан иборатки, 720 ўринли янги болалар боғчаси қурилиб, болалар у ерга кўчирилгач, эски объектни ўрнида хусусий болалар боғчаси қуриш шарти билан савдога қўйишдир», — дея тушунтирди Муродов.
Агентлик раҳбари кўчмас мулкнинг хусусийлаштириш рўйхатига киритилиши уни зудлик билан савдога қўйишни англатмаслигини таъкидлади. Сотувга қўйилишидан олдин ҳар бир объект кейинчалик ундан фойдаланишга таъсир қилиши мумкин бўлган ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда қўшимча ўрганилиши керак.
Унинг сўзларига кўра, айрим ҳолларда жамоатчиликда хусусийлаштиришнинг мақсадга мувофиқлиги бўйича юзага келадиган шубҳалар асосли бўлиб чиқади.
«Агар бу шубҳалар тасдиқланса, қарорни қайта кўриб чиқиш имкониятимиз бор. Рўйхатга илова қилинган изоҳда Президент Администрацияси билан келишилган ҳолда Давлат активларини бошқариш агентлиги объектларни рўйхатдан чиқариши ёки унга ўзгартиришлар киритиши мумкинлиги кўрсатилган», — деди у.
Муродов Қашқадарё вилоятидаги болалар боғчасининг хусусийлаштирилишига алоҳида тўхталиб ўтди.
Унинг маълум қилишича, бино нефть-газ соҳасидаги йирик давлат корхонаси балансида бўлиб, ушбу корхона учун мактабгача таълим муассасасини сақлаб туриш соҳавий фаолият ҳисобланмайди.
Шу билан бирга, болалар боғчаси аллақачон ижара шартлари асосида хусусий тадбиркор томонидан фойдаланилмоқда.
«Бу давлат болалар боғчаси эмас. У аллақачон ижара шартларида хусусий секторда ишламоқда. Бир томондан, тадбиркор давлатга ижара ҳақи тўлайди, иккинчи томондан, нефть-газ соҳасидаги корхонамиз ҳар йили ушбу соҳавий бўлмаган активни сақлаш учун харажат қилади», — деди ДAA раҳбари.
Унинг сўзларига кўра, ушбу ҳудудда давлат болалар боғчаси ҳам фаолият юритмоқда. Агентлик объектни хусусий инвесторларга таклиф қилиш, лекин унинг йўналишини мажбурий равишда сақлаб қалиш ниятида.
«Агар хусусий сектор ушбу объектни сотиб олмоқчи бўлса — марҳамат, сотиб олсин. Лекин шарт шундай бўлади: ундан болалар боғчаси сифатида фойдаланиши керак. Агар у ерда бошқа фаолият билан шуғулланишни хоҳлашса, биз бунга рухсат бермаймиз», — деди Муродов.
Агентлик раҳбари, шунингдек, мактабгача таълим билан қамраб олишни кенгайтиришда хусусий болалар боғчаларининг роли ҳақида ҳам тўхталиб ўтди.
У томонидан келтирилган маълумотларга кўра, тахминан ўн йил аввал Ўзбекистон бўйича бу кўрсаткич ортача 27−28 фоизни ташкил этган, айрим туманларда эса бундан ҳам паст бўлган.
Ҳозирда қамров 68 фоизга етди, расмийлар эса уни 70 фоизга етказишни режалаштирмоқда.
«Биз бундай қамровга ниманинг ҳисобидан эришдик? Болалар боғчаларининг ҳаммаси ҳам бюджет маблағлари ҳисобидан қурилмаган. Уларнинг салмоқли қисми хусусий болалар боғчалари ёки давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этилган муассасалардир», — деди Муродов.
У, шунингдек, баъзи ҳолларда хусусий мактабгача таълим муассасалари болаларга сифатлироқ тарбия беради, деган фикрни билдирди.
ДAA раҳбарининг сўзларига кўра, давлат тадбиркорларнинг таълим соҳасидаги иштироки учун бундан буён ҳам шароит яратиш ниятида. Хусусан, баъзи ер участкалари хусусий мактаб ёки болалар боғчаси қуриш мажбурияти билан аукционга қўйилмоқда.
Ҳокимиятнинг «Газета» томонидан ўрганилган маълумотларига кўра, 2023 йилдан 2026 йилгача Тошкент шаҳрининг 12 та туманидан 11 тасида мактабгача таълим билан қамраб олиш кўрсаткичи камайган. Энг сезиларли қисқариш Сергели туманида — 125,3% дан 75,1% гача, Яккасаройда — 124% дан 96,8% гача ва Бектемирда — 115% дан 74,8% гача кузатилмоқда.
Пойтахт ҳокими Шавкат Умурзоқов «Газета»га берган интервьюсида камида 90%, идеал даражада эса 100% қамровни мақбул деб атади. Бироқ 2026 йилга мўлжалланган режа кўрсаткичларига кўра, фақат Яккасарой (96,8%) ва Мирзо Улуғбек (92,1%) туманлари 90% лик маррани эгаллайди.
Энг паст қамров Шайхонтоҳур туманида (57,9%), Янгиҳаётда (68,1%) ва Юнусободда (70,5%) кутилмоқда.
Шу билан бирга, узоқ муддатли динамика бир хил эмас: Яшнабод туманида қамров 2023 йилдаги 48,5% дан 2026 йилда 74,1% гача ўсган, Яккасаройда эса яқиндаги энг юқори кўрсаткичдан пасайганига қарамай, 2018 йилдаги даражадан (91,4%) юқорилигича қолмоқда.
Тошкент ҳокими давлат мактаблари ва боғчалари ҳудудларини ДХШ лойиҳаларига, жумладан, у ерда хусусий таълим муассасалари қуришга беришга қарши эканини билдирди. Ундай участкаларда фақат давлат таълим объектларини қуришни тўғри деб ҳисоблайди.
14 октябрь куни президентга ўтказилган тақдимотда янграган маълумотларга кўра, Тошкентда ўқувчи ўринлари дефицити 141 мингтани ташкил этади ва мактаб ўқувчилари сони ортиши сабабли 2030 йилга бориб 212 мингтага етиши мумкин. Муаммони ҳал қилиш учун ҳокимият 126 мингта қўшимча ўрин яратишни режалаштирмоқда.
Президентга 38 минг ўринли 24 та янги мактаб ва 16 минг ўринли 28 та болалар боғчаси лойиҳалари тақдим этилди. Намунавий лойиҳаларга инклюзив таълим, болалар хавфсизлиги ва энергияни тежаш бўйича янги ечимлар киритилади.
Пойтахтдаги болалар боғчаларида ҳозирда 65 мингта ўрин етишмаяпти. 2030 йилгача расмийлар яна 40 мингта ўрин яратишни ва мактабгача таълим билан қамраб олиш даражасини 79,2% дан 92% га етказишни мақсад қилган.