Буюк Британия Путиннинг таҳдидидан кейин сояли флот танкерини қўлга олишни ҳимоя қилмоқда

Буюк Британия ҳукумати Россиянинг "соя флоти" нефт танкерини Инглиз каналида мусодара қилганини ҳимоя қилди. Бу операция Россия президенти Владимир Путиннинг "худди шундай жавоб бериш" таҳдидидан со'нг Қироллик денгиз пиёдалари қо'мондонлиги томонидан амалга оширилди.

МТ Смйртос июн ойида Қироллик денгиз пиёдалари қо'мондонлиги томонидан ушланиб, бортга қо'йилди, бу санксияланган танкерларнинг ишини бузишга қаратилган янги операция эди. Кейинчалик кема Веймоутҳ қирг'ог'ида лангар ташлади. Унинг капитани Ажай Пант Россия санксияларини бузганликда, хусусан, тақиқланган Россия нефтини то'г'ридан-то'г'ри ёки билвосита етказиб берганликда айбланмоқда.

Тинч океанидаги Россия денгиз флоти машқлари пайтида Президент Путин Г'арб давлатларини "кемаларимизни мусодара қилганликда" танқид қилди ва бундай ҳаракатларни "қароқчилик ва босқинчиликдан бошқа нарса эмас" деб атади. Чоршанба куни Путин огоҳлантирди: "Агар бу режалар амалга оширилса, биз ҳам шундай жавоб беришимиз керак бо'лади. Ва кемаларимиз ва кемаларимизга рейдлар режалаштирилган сувларда эмас, балки биз буни зарур ва о'ринли деб билган жойда, исталган жойда".

Россиянинг Тинч океани флоти қо'мондони Виктор Лиина Буюк Британия ва Франсия каби Г'арб давлатларини о'зларининг "соя флотлари"ни бошқаришда айблади. Лиина шундай деди: "Бизда до'стона бо'лмаган давлатларнинг кемалари ва уларнинг сояли флотларини текшириш ва ушлаш имконияти бор ва идоралараро ҳамкорлик мавжуд бо'либ, бу муаммоларни ҳал қилишга тайёр".

Путиннинг со'зларига жавобан, Буюк Британия ҳукумати Британия қуролли кучлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари "Смйртос" кемасига "халқаро ҳуқуққа то'лиқ мувофиқ равишда" чиққанини та'кидлади. Ҳукумат вакили қо'шимча қилди: "Буюк Британия сояли флот кемалари ва уларнинг зарарли денгиз фаолиятини бузмоқда ва то'хтатмоқда, бу эса Россиянинг Украина билан урушини кучайтирмоқда". Вакил шунингдек, Россиянинг сояли флотидан фарқли о'лароқ, "Буюк Британия қуролли кучлари ва тижорат кемалари халқаро денгиз қонунларига қат'ий мувофиқ равишда ишлайди" деб та'кидлади. Мудофаа вазирлигидан олинган видеолавҳаларда командолар танкерга чиқаётгани ва тинтув қилаётгани ко'рсатилган.

Г'арб давлатлари Россия нефт экспортига қо'йилган халқаро санксияларни четлаб о'тиш учун "сояли флот"дан фойдаланаётганини да'во қилмоқда. Буюк Британия Мудофаа вазирлиги Россиянинг 700 дан ортиқ кемадан иборат флоти борлигини ҳисоб-китоб қилмоқда, улар мамлакатнинг санксияланган нефтининг 75 фоизини ташийди. Мудофаа вазирлиги бу нефтни "Россиянинг ноқонуний урушини қо'ллаб-қувватлашда" "Кремл учун муҳим қутқарув чизиг'и" деб та'рифлайди.

Путиннинг со'злари Европа Иттифоқининг Россиянинг соя флотига босимининг кучайиши билан бир вақтга то'г'ри келади. Россиялик денгизчиларга мурожаат қилиб, Путин Европа Иттифоқини халқаро денгиз қонунчилигини бузишда ва "бизнинг иқтисодий операторларимизга тегишли кемаларнинг ҳаракатини чеклашга уринишда" айблади. ББС Европа Иттифоқидан изоҳ со'ради.

Россиянинг 2022-йилда Украинага то'лиқ миқёсда бостириб киришидан со'нг, ко'плаб Г'арб мамлакатлари Россия энергетикасига қарши санксиялар қо'ллади. Москва ко'пинча ноаниқ эгалик ҳуқуқи ёки суг'уртаси бо'лган эски танкерларда нефт ташиш орқали ушбу санксиялардан қочганликда айбланмоқда. Бунга қарши курашиш учун Европа Иттифоқи 2024-йилда алоҳида соя флоти кемаларига санксиялар қо'йишни бошлади ва уларни блокнинг миллий раҳбарларининг энг юқори гуруҳи бо'лган Европа Кенгаши томонидан "Путиннинг қоронг'у флоти" деб атади. 2026-йил август ойининг о'рталарига келиб, 630 дан ортиқ кемаларга санксиялар қо'лланилди, бу уларнинг Европа Иттифоқи портларига киришини тақиқлади.

Шу билан бирга, бир нечта Европа мамлакатлари Россия билан бог'лиқ кемаларни мусодара қилишди ёки ушлаб туришди ёки санксияларни бузишда гумон қилинганда бортга чиқиш ва ҳибсга олишларни амалга оширмоқдалар. Яқинда Италия денгиз флоти бошқа Европа Иттифоқи мамлакатлари билан ҳамкорликда Марказий О'рта Ер денгизида о'з байрог'ини сохта равишда ко'рсатганликда гумон қилинган танкерга чиқди. Ушбу текширув мусодара қилишга олиб келмаган бо'лса-да, бошқа ҳодисалар ҳам содир бо'лди. Йил бошидан бери Европа Иттифоқи бо'йлаб санксияларни четлаб о'тишда гумон қилинган то'ққизта соя флоти танкери мусодара қилинди.