Буркина-Фасо хунтаси етакчиси тоғ-кон саноатидан олинадиган даромадларни мамлакатда сақлаб қолиш мақсадида йирик олтинни қайта ишлаш заводини очди
Хунта етакчиси Ибраҳим Траоре мамлакат ўз маъдан бойликларидан кўпроқ фойда кўришини истайди.
Буркина-Фасо хунтаси раҳбари тоғ-кон бойликларини мамлакат ичида сақлаб қолиш учун йирик олтинни қайта ишлаш заводини очди
Капитан Ибраҳим Траоре Буркина-Фасонинг табиий бойликлари устидан давлат назоратини ўрнатишга интилмоқда
Буркина-Фасо ўзининг илк олтинни қайта ишлаш заводини ишга туширди, чунки ҳарбийлар бошқарувидаги маъмурият мамлакатнинг маъдан бойликларини кўпроқ ички бозорда қайта ишлашни ва ўз иқтисодиётининг асосий тармоқларидан бири устидан назоратни кучайтиришни мақсад қилган.
Хунта раҳбари Ибраҳим Траоре ушбу ташаббус мамлакатнинг хомашёни чет элда қайта ишлаш учун экспорт қилишга бўлган қарамлигига чек қўйиш борасидаги кенг қамровли ҳаракатларнинг бир қисми эканини айтди.
«Биз барча металларимизни шу ернинг ўзида қайта ишлашни хоҳлаймиз... биз бутун қиймат занжири шу ерда бўлишини истаймиз», деди у душанба куни пойтахт Уагадугуда заводнинг очилиш маросимида.
Буркина-Фасо Африкадаги энг йирик олтин ишлаб чиқарувчилардан биридир, бироқ расмийлар жиҳодчилар зўравонлигидан жабр кўрган норасмий тоғ-кон секторини назорат қилишда қийинчиликларга дуч келмоқда.
Траоре ҳукумати янги завод денгизга чиқиш имконияти бўлмаган ушбу мамлакатни олтинни қайта ишлаш бўйича минтақавий марказга айлантиришга ёрдам беради деб умид қилмоқда.
Олтин қазиб олиш ҳажми ортиши билан Траоре маъмурияти икки йил аввал давлат тоғ-кон компаниясини ташкил этди.
Эндиликда хорижий тоғ-кон компаниялари ўз фаолиятидан давлатга 15 фоизлик улуш беришга ва маҳаллий ишчиларни ўқитишга мажбурдир.
Жаҳон олтин кенгаши (World Gold Council) маълумотларига кўра, бир нечта конларда ишлаб чиқариш ҳажми ошгани туфайли 2026 йилнинг иккинчи чорагида ишлаб чиқариш ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 17 фоизга ошган.
Бироқ кетма-кет келган ҳукуматлар мамлакатдаги йирик ҳунармандчилик ва кичик ҳажмдаги тоғ-кон саноатини тартибга солишга қийналиб келмоқда, бу ерда контрабанда ва норасмий савдо расмийларга ишлаб чиқарилган барча олтинни кузатиб боришни қийинлаштирган.
Ҳукумат, шунингдек, ноқонуний сотиладиган олтиннинг бир қисми мамлакатнинг катта қисмига тарқалган исломий исёнчиларни молиялаштиришга ёрдам беришини айтган.
Буркина-Фасо йиллар давомида «Ал-Қоида» ва «Исломий давлат» гуруҳларига алоқадор қуролли исломий гуруҳларга қарши курашиб келмоқда, мамлакатнинг катта қисми ҳукуматнинг тўлиқ назоратидан ташқарида қолмоқда.
Президентлик маълумотларига кўра, Raffinor-BF деб номланган янги аффинаж заводи 11 миллиард CFA франкидан (19 миллион доллар; 14 миллион фунт стерлинг) кўпроққа тушган.
Унда айтилишича, лойиҳа давлат томонидан, жумладан, Қимматбаҳо металлар миллий компанияси (Sonasp) орқали Буркина-Фасо хусусий сектори билан ҳамкорликда молиялаштирилган.
Завод дастлаб йилига 164 тонна олтинни қайта ишлаш имкониятига эга бўлади, бу мамлакатнинг ҳозирги йиллик ишлаб чиқариш ҳажмидан анча кўпдир.
Ҳукуматнинг билдиришича, унинг якуний қуввати 515 тоннагача етиши мумкин, бу эса завод минтақанинг бошқа ҳудудларидан келтириладиган олтинни ҳам қайта ишлашни хоҳлаётганидан далолат беради.
«Бу кун биз ўз уйимиз калитларини қайтариб олган кунимиздир», деди кончилик вазири Якуба Забре Губа очилиш маросимида.
«Халқимиз муҳтожликда қолаётган бир пайтда, олтинимиз бошқалар учун қўшимча қиймат яратишга хизмат қилмайди».
Аффинаж заводи капитан Траоренинг Буркина-Фасо табиий бойликлари устидан давлат назоратини кенгайтириш ва иқтисодиётнинг хорижий компаниялар ҳамда собиқ ғарб ҳамкорларига қарамлигини камайтириш борасидаги саъй-ҳаракатларининг сўнгги қисмидир.
2022 йил сентябридаги давлат тўнтариши натижасида ҳокимиятга келганидан бери 38 ёшли армия капитани ички ишлаб чиқариш ва стратегик тармоқларни кўпроқ назорат қилишга қаратилган миллатчилик иқтисодий кун тартибини илгари сурмоқда.
Унинг ҳукумати тоғ-кон саноатида давлат иштирокини кучайтирди ва ҳунармандчилик усулида олтин савдосини қайта ташкил этишга ҳаракат қилди.
Расмийлар 2024 йилда ҳунармандчилик ва ярим механизациялашган конлардан олтин экспортини тўхтатиб, бу чора соҳани тартибга солишни яхшилашга қаратилганини айтди.
Капитан Траоре аввалроқ контрабандачиларни Буркина-Фасодан кўп миқдордаги олтинни ноқонуний олиб чиқиб кетишда айблаган ва тушган маблағларнинг бир қисми жангари гуруҳларни молиялаштиришга ёрдам бераётганини айтган эди.
Аффинаж заводи, шунингдек, хомашёни хом ҳолида экспорт қилишдан кўра, кўпроқ товарларни мамлакат ичида қайта ишлаш бўйича кенгроқ ҳукумат ҳаракатининг бир қисмидир.
Траоре бу каби лойиҳаларни пахта, тўқимачилик ва озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлаш каби соҳаларга киритилаётган инвестициялар қаторида Буркина-Фасонинг иқтисодий жиҳатдан мустақил бўлиб бораётганининг исботи сифатида тавсифлади.
Унинг сиёсати халқаро миқёсда олтин нархи тарихий даражада юқори бўлган ва глобал ишлаб чиқариш ўсиб бораётган бир пайтда амалга оширилмоқда. Жаҳон олтин кенгаши маълумотларига кўра, 2025 йилда бутун дунё бўйлаб конларда ишлаб чиқариш рекорд даражадаги 3672 тоннага етган.
Буркина-Фасо ҳукуматининг билдиришича, янги завод вақт ўтиши билан ҳам саноат конлари, ҳам ҳунарманд кончилар томонидан ишлаб чиқарилган барча олтинни қайта ишлаш имкониятига эга бўлиши керак.
Ғарбий Африканинг бир қанча давлатлари ҳам ўз олтинларини кўпроқ ички бозорда қайта ишлашга ҳаракат қилмоқда.
Гвинея ва Гана қайта ишланмаган олтин экспортини чеклади, Мали эса Россия компанияси кўмагида ўзининг биринчи аффинаж заводини қурмоқда. Кот-д'Ивуар ҳам келаси йили аффинаж заводини очишни режалаштирмоқда.