Бойсунда М-25 даги авария қудуғини тугатиш ишлари бошланди
Сурхондарёдаги М-25 газ конида авариявий қудуқни тугатиш ишлари бошланди. Лойиҳа СНПС мутахассислари иштирокида амалга оширилмоқда.
**Байсундаги М-25 конида авария қудуғини тугатиш ишлари бошланди**
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Сурхондарё вилоятининг Байсун туманида жойлашган “Мустақилликнинг 25 йиллиги” газ конида авария ҳолатидаги қудуқни тугатиш бўйича амалий ишлар 15-августдан расман бошланди. Бу ҳақда “Ўзбекнефтегаз” АЖ маълум қилди.
Ишларнинг бошланиши муносабати билан кон ҳудудига “Ўзбекнефтегаз” бошқаруви раиси Абдуғани Сангинов, Байсун тумани ҳокими Баҳодир Шукуров ва бошқа маҳаллий ҳокимлик вакиллари ташриф буюришди. Улар Кофрун қишлоғи фаоллари ҳамда лойиҳани амалга оширишга киришган Хитойнинг СНПС корпорацияси мутахассислари билан учрашув ўтказдилар.
Учрашув давомида лойиҳанинг аҳамияти ва авария қудуғини тугатиш учун яқин ойларда босқичма-босқич амалга оширилиши лозим бўлган асосий ишлар тушунтирилди. Шунингдек, маҳаллий аҳоли билан очиқ мулоқот ўтказилди.
Президент Шавкат Мирзиёев 2026-йил феврал ойида бўлиб ўтган йиғилишда М-25 конидаги аварияни бартараф этиш учун халқаро ҳамкорлар билан биргаликда ишлаб чиқилган техник ечим топилганини эълон қилган эди. 2026-йил июн ойида Сангинов авария оқибатларини тўлиқ бартараф этиш 2027-йилнинг биринчи ярмига режалаштирилганини маълум қилган.
Кондаги муаммолар 2024-йил 1-сентябрда бошланган. Ўшанда 604-сонли қудуқда таркибида водород сулфиди миқдори юқори бўлган газ сизиб чиқиши қайд этилган. Расмий маълумотларга кўра, ўша пайтда жабрланганлар бўлмаган.
2024-йил 17-сентябрда худди шу қудуқда яна газ сизиб чиқиши содир бўлган. Натижада тўрт киши ҳалок бўлган, яна 11 киши жабрланган ва шифохонага ётқизилган. Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов кейинчалик ушбу ҳодисани Ўзбекистон тарихидаги энг йирик олтита техноген авариядан бири деб атаган. 604-сонли қудуқни 2024-йил сентябр ойининг ўрталарига келиб беркитишга муваффақ бўлинган.
Шунга қарамай, 2025-йил март ва май ойларида коннинг бошқа, 202-сонли қудуғида водород сулфиди миқдори юқори бўлган газнинг янги ёриб чиқиш ҳолатлари икки марта қайд этилган. Газ тарқалишининг олдини олиш мақсадида назоратли ёқиш ишлари олиб борилган.
“25 йил мустақиллик” кони, яъни М-25, Ўзбекистонда ҳали ўзлаштирилмаган обьектлар орасида газ захиралари ҳажми бўйича биринчи ўринда туради. Унинг захиралари 150–170 миллиард куб метрга баҳоланади, уларнинг асосий қисми таркибида водород сулфиди юқори консентрацияда мавжуд.
2006–2008-йилларда Малайзиянинг Петронас компанияси “Ўзбекнефтегаз” билан биргаликда коннинг аввалги номи бўлган Ҳожак майдонида 3Д-сейсмик қидирув ишларини ўтказган ва битта қудуқ бурғулаган. Лойиҳага 102 миллион доллар сарфланган, бироқ кейинчалик инвестиция сиёсати ўзгариши ва конни ўзлаштириш мураккаблиги сабабли компания лойиҳадан чиққан.
2017-йил апрел ойида Ўзбекистон ҳукумати инвесторлар консорсиуми — “Ўзнефтегаздобича”, Гас Прожест Девелопмент Сентрал Асиа ва Кипрда рўйхатдан ўтган Алтмах Ҳолдинг билан М-25ни қўшимча ўрганиш ва ўзлаштириш бўйича 35 йиллик маҳсулотни тақсимлаш тўғрисида битим имзолаган.
Бутун мажмуанинг қиймати 5,8 миллиард долларга баҳоланган. Шундан 2,9 миллиард доллари йилига 5 миллиард куб метр газни қайта ишлаш қувватига эга газ-кимё мажмуасини қуришга йўналтирилиши белгиланган. Бурғилаш ишларини Эриелл компанияси олиб борган, инфратузилмани лойиҳалаш, жиҳозлаш ва қуриш учун Энтер Энгинееринг масъул бўлган.
2023-йил ноябр ойида Президент Мирзиёев қурилаётган мажмуага ташриф буюрган. Ўша вақтга келиб 2,9 миллиард долларлик инвестициянинг қарийб ярми ўзлаштирилган, 20 та қудуқ бурғиланган, улардан 11 таси синовдан ўтказилган эди. Биринчи босқични 2024-йил май ойида ишга тушириш ва 2025-йилда тўлиқ қувватга чиқариш режалаштирилган эди.