Боку иттифоқчилар танламоқда
Бакуда янги савдо ва транспорт алоқаларидан манфаатдор бўлган давлатлар раҳбарларининг саммити бўлиб ўтади
**Боку иттифоқчилар танламоқда**
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ва Қирғизистон Президенти Садир Жапаров 14 октябрь куни Озарбайжонга амалий ташрифи давомида республика раҳбари Илҳом Алиев билан учрашув ўтказди. Тошкент иқтисодий ҳамкорлик ва Қорабоғни ривожлантириш бўйича янги битимлар тайёрламоқда, Озарбайжон парламенти эса Қирғизистон билан иттифоқчилик тўғрисидаги шартномани ва қўшма жамғарма капиталини оширишни маъқуллади. Бундан ташқари, улар 15 октябрь куни Бокуда бўлиб ўтадиган Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг (ОҲИЧК) VII саммитида иштирок этадилар.
Ўзбекистон Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев Шавкат Мирзиёевнинг Озарбайжонга ташрифи доирасида иқтисодий ҳамкорлик ва Қорабоғни биргаликда ривожлантириш бўйича битимлар пакетини имзолаш режалаштирилганини маълум қилди, деб хабар беради Trend агентлиги.
Қорабоғдаги Ўзбекистон лойиҳалари аллақачон ишламоқда. Физулида Мирзо Улуғбек номидаги мактаб қурилди, Ханкендида эса тикувчилик ишлаб чиқариши ташкил этилди. Август ойида Озарбайжон етакчиси Илҳом Алиев Тошкентнинг минтақани қайта тиклаш ва иш ўринларини яратишга қўшган ҳиссасини алоҳида таъкидлади. Янги келишувлар ушбу йўналишни давом эттириши мумкин, бунда иқтисодий иштирок бир вақтнинг ўзида Бокуга сиёсий хайрихоҳлик белгиси сифатида ҳам намоён бўлади.
Икки мамлакат ўртасидаги муносабатлар 2026 йилнинг август ойида, президентлар Абадий дўстлик тўғрисидаги шартномани имзолаганларида қўшимча расмийликка эга бўлди. Ўшанда Мирзиёев қўшма лойиҳалар портфелини 5 млрд доллардан ортиқ деб баҳолаган эди. Ҳукуматлар товар айланмасини 1 млрд долларга етказиш ниятида. Шу билан бирга, лойиҳалар портфели аллақачон киритилган маблағларга тенг эмас: ташаббусларнинг бир қисми ҳали амалга оширилиши керак.
Молиялаштириш учун капитали 500 млн доллар бўлган қўшма инвестиция компаниясидан фойдаланилмоқда. Августдаги учрашувда Алиев 160 млн долларга яқин маблағ аллақачон лойиҳалар учун ажратилганини маълум қилди. Улар орасида Ўзбекистондаги меҳмонхона ва турар жой мажмуалари бор. Шу тариқа Озарбайжон Ўзбекистон бозоридаги ўз иштирокини кенгайтирмоқда, Тошкент эса қурилиш ва хизмат кўрсатишни ривожлантириш учун қўшимча капитал манбаига эга бўлмоқда.
Яна бир қадам — Озарбайжоннинг ABB банкининг Ўзбекистон бозорига чиқишидир. Август ойида томонлар Davr Bank'нинг назорат пакетини сотиб олишни назарда тутувчи ABB Darv лойиҳасига (икки банк — Озарбайжоннинг АВВ ва Ўзбекистоннинг Davr Bank бирлашишига) старт бердилар. Мундақ шериклик бизнес учун иккала мамлакат бозорларида ишлашни енгиллаштириши мумкин. Ҳамкорлик аста-секин нафақат ишлаб чиқариш ва савдони, балки банк хизматларини ҳам қамраб олмоқда.
Транспорт режалари ҳам аниқроқ бўлиб бормоқда. Алиевнинг сўзларига кўра, 2025 йилда мамлакатлар ўртасидаги транзит ташишлар 1,4 млн тоннага етди, 2026 йилнинг биринчи ярмида эса 675 минг тоннани ташкил этди — бу бир йил олдингига нисбатан 12,2% га кўпдир. Август ойида Мирзиёев Каспий денгизида қўшма флот яратишни фаоллаштириш ниятида эканини билдирди.
Тошкент учун бу ўз ишлаб чиқаришини ташқи бозорлар билан ишончлироқ боғлаш имкониятидир. Боку қўшимча юклар ва порт инфратузилмасини юклашдан манфаатдор. Бир вақтнинг ўзида Озарбайжон, Қозоғистон ва Ўзбекистон Европага экспорт қилиш истиқболи билан Каспий орқали электр энергиясини узатишга мўлжалланган яшил энергия коридорини илгари сурмоқда. Ҳозирча гап амалдаги етказиб беришлар ҳақида эмас, балки лойиҳани тайёрлаш ҳақида бормоқда.
Қирғизистон билан муносабатларда Жапаровнинг ташрифи арафасида муҳим воқеа юз берди. 13 октябрь куни Озарбайжон парламенти 2026 йил 31 июлда Чолпон-Отада имзоланган Иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартномани, халқаро автомобиль қатнови тўғрисидаги битимни ва қўшма ривожланиш жамғармаси тўғрисидаги битимга киритилган ўзгартиришларни маъқуллади. Парламент қарори июль ойидаги келишувларни бажаришни илгари суради, аммо ўз-ўзидан шартноманинг кучга кириши бўйича барча процедуралар якунланганини англатмайди.
Яқинлашувнинг амалий асоси бор. Ўзбекистон ишлаб чиқариш ва экспорт йўналишларидан, Қирғизистон — инвестициялар, туризм ва транспорт алоқаларидан манфаатдор. Озарбайжон Марказий Осиё ва Европа ўртасидаги ўз мавқеини мустаҳкамламоқда. Энди янги битимларнинг шартлари ва лойиҳаларни ишга тушириш муддатлари муҳим аҳамиятга эга бўлади: айнан улар сиёсий иттифоқчилик қандай иқтисодий самара беришини кўрсатади.
15 октябрь куни Бокуда Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг (ОҲИЧК) VII саммити бўлиб ўтади, у Хитой, Россия, Ҳиндистон, Туркия, Эрон, кузатувчи мақомига эга бўлган Туркманистондан ташқари Марказий Осиёнинг барча республикаларини ўз ичига олган 28 давлатни бирлаштиради. Бу хавфсизликни муҳокама қилиш, ишончни мустаҳкамлаш ва иқтисодий алоқаларни ривожлантириш учун ҳукуматлараро форумдир. Ҳозирда мамлакатлар форумни тўлақонли халқаро ташкилотга айлантиришни тайёрламоқдалар.
Мирзиёев ва Жапаровдан ташқари, ОҲИЧКда иштирок этишини ХХР Раиси Си Цзиньпиннинг вакили бўлган Хитой ташқи ишлар вазири Ван И, Россия ташқи сиёсат идораси раҳбари Сергей Лавров, БАА (Бирлашган Араб Амирликлари) ташқи ишлар бўйича давлат вазири Халифа бин Шаҳин Ал-Марар тасдиқлади. Лаос Президенти Тхонглун Сисулит аллақачон Бокуда бўлиб турибди. ОҲИЧК бош котиби Қайрат Сарибай Марказий Осиёнинг сиртдан барча мамлакатлари етакчиларини кутмоқда.
Саммит иштирокчилари хавфсизлик, транспорт алоқалари, рақамлаштириш ва барқарор иқтисодий ўсишни муҳокама қиладилар. Боку декларациясини ва ОҲИЧКни янада ривожлантириш бўйича қарорларни қабул қилиш режалаштирилган.