БМТТД Ўзбекистондаги инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларини инсон ҳуқуқларига путур етказмасдан сунъий интеллектдан фойдаланишга ўргатди.
БМТ Тараққиёт Дастури ва Ўзбекистон Омбудсмани идораси инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва у билан боғлиқ хавфларни баҳолаш учун сунъий интеллектдан масъулиятли фойдаланиш бўйича тренинг ўтказди.
БМТТД Ўзбекистонлик инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари учун сунъий интеллектдан хавфсиз фойдаланиш бўйича тренинг ўтказди
Ўзбекистондаги Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Тараққиёт Дастури (БМТТД) Омбудсман идораси билан биргаликда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишда сунъий интеллектдан (СИ) масъулиятли ва самарали фойдаланиш бўйича икки кунлик тренинг ташкил этди. БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонасига кўра, 2026-йил 24-25-август кунлари бўлиб ўтган тадбирда инсон ҳуқуқлари ташкилотлари, фуқаролик жамияти вакиллари ва рақамли бошқарув бўйича мутахассислар иштирок этди.
Тренингда Омбудсман идорасининг кундалик фаолияти учун СИнинг салоҳияти, шунингдек, уни амалга оширишнинг ҳуқуқий ва ахлоқий жиҳатлари муҳокама қилинди. Иштирокчилар СИнинг асосий тамойиллари, ундан масъулиятли фойдаланиш қоидалари, сўровларни самарали шакллантириш усуллари ва халқаро инсон ҳуқуқлари стандартлари ҳақида маълумот олдилар.
Дастурнинг катта қисми СИнинг инсон ҳуқуқларига таъсирини баҳолашга (ҲРИА) бағишланди. Амалий мисоллар ёрдамида иштирокчилар СИнинг турли аҳоли гуруҳларига потенциал таъсирини, жумладан, айрим тоифадаги фуқароларга номутаносиб таъсир кўрсатиш хавфини, шунингдек, бундай технологиялар ёрдамида қабул қилинган қарорлар учун зарур ҳимоя ва апелляция механизмларини таҳлил қилдилар.
БМТ Тараққиёт Дастурининг Европа ва Марказий Осиё минтақавий марказининг қонун устуворлиги, хавфсизлик ва инсон ҳуқуқлари сиёсати бо'йича мутахассиси Айнура Беккоенова шундай деди: "Сун'ий интеллект инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишни янада самаралироқ, қулай ва тезкор қилиш учун катта имкониятлар яратади. Бироқ, ундан фойдаланиш камситишнинг олдини олиш, шахсий ҳаётни ҳимоя қилиш ва жавобгарликни та'минлаш учун мустаҳкам ҳимоя чораларини талаб қилади."
Амалий машг'улотлар инсон ҳуқуқлари институтлари ишида сун'ий интеллектдан фойдаланишнинг аниқ усулларига қаратилди. Иштирокчилар фуқароларнинг шикоятларини ко'риб чиқиш ва таснифлаш, тенденцияларни аниқлаш, индивидуал ишлар бо'йича ма'лумотларни умумлаштириш ва жавоблар тайёрлаш учун технологиялардан фойдаланиш имкониятларини о'рганиб чиқдилар.
Тренингда нафақат фойда, балки янги технологиялар билан бог'лиқ хавфлар ҳам ко'риб чиқилди. Иштирокчилар ма'лумотлар махфийлиги ва хавфсизлиги, институционал тайёргарлик, шунингдек, ҳукумат ва инсон ҳуқуқлари жараёнларида сун'ий интеллектдан фойдаланиш билан бог'лиқ ахлоқий чекловлар ва мажбуриятлар масалаларини ко'риб чиқдилар.
Алоқа, ҳуқуқий та'лим ва тарг'ибот ишларида кириш ва инклюзивликни ошириш учун сун'ий интеллект воситалари алоҳида муҳокама қилинди. Потенсиал мақсадли гуруҳлар орасида аёллар, ёшлар, ногиронлар ва қишлоқ жамоалари бор эди.
Дастурда шунингдек, О'збекистонда рақамли трансформациянинг кенгроқ жиҳатлари муҳокама қилинди. БМТТД, Омбудсман идораси, фуқаролик жамияти ва экспертлар ҳамжамияти вакиллари ҳамкорлик имкониятлари, ма'лумотлар ва хавфсизлик талаблари ҳамда сун'ий интеллект технологияларини мас'улиятли жорий этиш учун институционал шарт-шароитлар ҳақида фикр алмашдилар.
Тренинг интерактив семинар билан якунланди, унда иштирокчилар о'з муассасаларида сун'ий интеллектни жорий этишнинг мумкин бо'лган амалий қадамларини аниқладилар. Булар ахлоқий стандартларни ишлаб чиқиш, хавфсизлик чораларини та'минлаш ва потенциал синов лойиҳаларини тайёрлашни о'з ичига олади.
БМТТД ва Омбудсман идораси ушбу дастурни ривожланаётган рақамли технологиялар шароитида инсон ҳуқуқлари институтларининг салоҳиятини мустаҳкамлаш бо'йича кенг ко'ламли са'й-ҳаракатларнинг бир қисми сифатида ко'риб чиқади. О'збекистонда сун'ий интеллектдан фойдаланиш инсон ҳуқуқлари, инклюзивлик, ҳисобдорлик ва мас'улиятли инновация тамойилларига мувофиқлигини та'минлашга алоҳида э'тибор қаратилмоқда.