«Биз ғаразли мақсадда амалга оширилган иситиш мойи ўғрилиги қурбони бўлдик ва бошқаларни огоҳлантирмоқчимиз»
Хайрия ташкилоти ушбу жиноят қурбонига айланганидан кейин уйни иситиш учун мўлжалланган ёқилғи ўғрилиги хавфидан огоҳлантирмоқда.
«Биз машъум иситиш мойи ўғрилиги қурбони бўлдик ва бошқаларни огоҳлантирмоқчимиз»
Қишлоқ жамоатчилик хайрия ташкилоти раҳбари ўз ташкилоти ўғрилар нишонига айланганидан кейин уйларни иситиш мойи ўғрилиги хавфи ортиб бораётгани ҳақида огоҳлантириш билан чиқди.
Rural Community Network (RCN) директори Кейт Клиффорд бир куни эрталаб хайрия ташкилоти офисига келиб, иситиш тизими ишламаётганини аниқлади.
«Биз аввалига сизиб чиқиш бўлса керак деб ўйладик, лекин кейин бакнинг шикастланганини кўрдик ва нимадир жиддий хато бўлганини тушундик», деди у.
Хайрия ташкилоти яқиндагина ўз бакини 1000 литрдан ортиқ мой билан тўлдирган эди, кейинчалик полиция бу мой ўғирланганини тасдиқлади.
Шимолий Ирландияда 2021 йилдан бери 600 та мой ва ёқилғи ўғрилиги ҳақида хабар берилган
Клиффорд шундай деди: «Офисимиздаги бакка осонликча яқинлашиб бўлмайди ва кимдир яқинда уни тўлдирганимизни билган бўлиши керак, шунинг учун хавотирли томони шундаки, бу жуда олдиндан режалаштирилгандек туюлди ва бу жуда машъум эди.
«Биз хайрия ташкилотимиз, шунинг учун маблағларимизга жуда эҳтиёт бўлишимиз керак, буни йўқотиш биз учун катта харажат бўлди ва кейин қўшимча хавфсизлик чораларига пул сарфлашимизга тўғри келди».
Хайрия ташкилотининг Кукстаундаги офисида содир бўлган ўғрилик 2024 йилда юз берган эди, бироқ янги рақамлар Шимолий Ирландияда 2021 йилдан бери 600 та мой ва ёқилғи ўғрилиги қайд этилганини кўрсатганидан кейин ташкилот ҳозир бу ҳақда очиқ гапирмоқда.
Уйни иситиш мойи Шимолий Ирландиядаги аксарият хонадонларда иситиш ва иссиқ сув учун асосий энергия манбаи ҳисобланади.
Шимолий Ирландия Истеъмолчилар кенгашининг маълум қилишича, геосиёсат ва глобал воқеалар туфайли мой нархи тез-тез кўтарилиб турадиган энергия инқирози даврида мой ўғрилиги ҳақида кўпроқ хабарлар келиб тушади.
Полиция маълумотлари шуни кўрсатадики, Шимолий Ирландияда мой ўғрилиги Россиянинг Украинага бостириб кириши атрофида энг юқори чўққига чиққан ва ўшандан бери ўзгариб бормоқда.
Жорий йилнинг шу пайтигача, 2026 йилнинг дастлабки олти ойида мой ва ёқилғи ўғрилиги бироз ошган, бу даврда мой нархига АҚШ-Исроилнинг Эрон билан уруши таъсир кўрсатган эди.
Январдан июнгача Шимолий Ирландияда 45 та мой ўғрилиги содир бўлган, ваҳоланки ўтган йил давомида бу кўрсаткич 59 тани ташкил этган эди.
Март ойида BBC News NI Лимавадилик оила билан суҳбатлашди, улар иситиш мойи ўғрилари ҳужум қилиб, уйни «улкан биохавфли ҳудуд»га айлантирганидан кейин ўз уйларини тарк этишга мажбур бўлишган.
Шимолий Ирландиядаги уйларнинг деярли учдан икки қисми иситиш учун мойдан фойдаланади
«2022 йил март ойида Украинага бостириб кирилганидан кейин 500 литр мой нархи тахминан 663 фунт стерлингга, 900 литр эса тахминан 1182 фунт стерлингга етди», деди Истеъмолчилар кенгашининг энергетика сиёсати бўлими раҳбари Раймонд Гормли.
«Бу давр мой ўғрилигининг энг кўп содир бўлган вақтига тўғри келди, полиция маълумотлари бир ойнинг ўзида 37 та ҳолатни кўрсатди.
«Бу йил Яқин Шарқдаги геосиёсат яна вазиятга таъсир қилмоқда ва бизга ўғриликдан жабр кўрган оилалардан мурожаатлар бўлди, шунинг учун бу одамлар албатта хабардор бўлиши керак бўлган нарсадир».
Гормлининг айтишича, одамлар иситиш мойи хавфсизлигини яхшилаш учун бир нечта чораларни кўришлари мумкин.
«Мой бакингизга қулф ёки сигнализация ўрнатинг ва кўриниб турган ёқилғи шлангларига қаттиқлаштирилган эгилувчан ғилофлар ўрнатинг, шунда уларни кесиш қийинроқ бўлади.
«Одамлар қила оладиган яна бир нарса — боғ ёки дарвоза йўлаги эшикларини ёпиқ ва хавфсиз қулфланган ҳолда сақлаш, шунингдек, сизни ёки қўшнини босқинчидан огоҳлантириши мумкин бўлган хавфсизлик чироқларини ўрнатишдир».
Май ойида Шимолий Ирландия Полиция хизмати (PSNI) Монимар ҳудудидаги бир қатор ҳодисалардан сўнг ижтимоий тармоқларда аҳолини Мид-Улстерда мой ўғрилиги хавфидан огоҳлантирган эди.
Июль ойида Истеъмолчилар кенгаши 500 литр уйни иситиш мойининг ўртача нархи уч ҳафта ичида 346,59 фунт стерлингдан 445,37 фунт стерлингга кўтарилганини маълум қилди — бу 98,78 фунт стерлингга (29%) кўпдир.
Ташкилотнинг билдиришича, бу ўсиш АҚШ ва Эрон ўртасидаги сўнгги пайтларда кучайган тўқнашувларга жавоб бўлган.
Сентябрь ойи бошида Шимолий Ирландияда 500 литр мойнинг ўртача нархи 491,00 фунт стерлингга етди.
Шимолий Ирландиядаги уйларнинг деярли учдан икки қисми (62,5%) иситиш учун мойдан фойдаланади, бу Буюк Британия давлатлари орасида энг юқори кўрсаткичдир.
Мамлакатнинг қишлоқ жойларида уйни иситиш мойига қарамлик тахминан 80% гача кўтарилади.
Rural Community Network мой ўғирланганидан кейин ўз офисларида кузатув камераларини ўрнатди
Клиффорднинг фикрича, уйни иситиш мойи ўғрилиги Шимолий Ирландия қишлоқларига таъсир қилувчи кенгроқ тенгсизликдан далолат беради.
«Шаҳар хонадонлари кўпинча газ тармоқларидан фойдаланиш ва энергия етказиб берувчиларни танлаш имкониятига эга бўлса-да, кўплаб қишлоқ хонадонлари уйларидан ташқарида сақланадиган ягона ёқилғи манбаига боғлиқ», деди у.
«Бу жиноятчиликка нисбатан ўзига хос заифликни келтириб чиқаради, бу қишлоқ аҳолисига, айниқса кексаларга, кам таъминланган оилаларга ва фермер хўжаликларига номутаносиб равишда таъсир қилади».
«Қишлоқ жамоалари қўшнилар бир-бирига ғамхўрлик қилганда энг кучли бўлади, шунинг учун агар сиз шубҳали ҳаракатларни, ҳудудга қайта-қайта келаётган нотаниш машиналарни ёки ёқилғи баклари атрофида кимдир ўзини ғайриоддий тутаётганини сезсангиз, бу ҳақда PSNI га хабар беринг».
PSNI вакилининг айтишича, ёқилғи баклари ўғрилар учун кўпинча «осон ўлжа» сифатида кўрилиши мумкин.
«Эҳтиёт чораларини кўриш орқали сиз мойингизни ҳимоя қилишингиз мумкин — бакингизни қулфланг ва яширинг, товушли сигнализацияга эга «даража ўлчагич» ўрнатинг ҳамда хавфсизлик чироқлари ва кузатув камераларини ўрнатишни ўйлаб кўринг».