Бадавлат харидорлар Сент-Эндрюсдаги уй-жой инқирозини авж олдирмоқдами?

Бадавлат харидорлар Сент-Эндрюсдаги уй-жой инқирозини кучайтирмоқдами?

Сент-Эндрюснинг тобора оммалашиб бораётгани маҳаллий хизматлар ва ҳамёнбоп уй-жойлар таъминотига босим ўтказишда давом этмоқда.

Дунё даражасидаги университет ва гольф ватани бўлмиш ушбу хушманзара соҳилбўйи шаҳарчаси нима учун кўплаб одамларни Сент-Эндрюсда яшашга жалб қилаётганини тушунтиришга ёрдам беради.

Бироқ Файф графлигидаги ушбу шаҳарча ҳамёнбоп уй-жой инқирозига дуч келмоқда, чунки Шотландиядан ташқаридаги бадавлат харидорларнинг таъсири туфайли кўчмас мулк нархлари кўтарилиб кетмоқда.

Янги рақамлар шуни кўрсатадики, Сент-Эндрюсдаги деярли ҳар бешта мулкдан биттаси сотиб олинаётган вақтда Шотландиядан ташқаридаги манзилга рўйхатга олинган, жумладан, биргина Америка Қўшма Штатларидан 164 нафар харидор бор.

Аҳолининг таъкидлашича, шаҳарнинг жуда қадрли талабалари ва туристлари эҳтиёжлари ҳамда доимий аҳоли эҳтиёжлари ўртасида яхшироқ мувозанатни таъминлаш учун кўпроқ иш қилиниши керак.

Сўнгги аҳоли рўйхатга олинишида Сент-Эндрюс аҳолиси 16 000 дан сал кўпроқ деб қайд этилган.

Шунга қарамай, энг гавжум кунларда шаҳар бўйлаб сайр қилиш гавжум Европа шаҳри маркази бўйлаб ҳаракатланишга ўхшаб кетиши мумкин.

Маҳаллий аҳоли шаҳарнинг ташриф буюрувчилар учун жозибадорлигидан келадиган иқтисодий фойдани тан олади, аммо бунинг уй-жой нархлари ва ижара ҳақига таъсири ўз салбий оқибатларини кўрсатаётганини айтади.

Файф кенгаши Сент-Эндрюсда мақбул нархдаги уй-жой билан таъминлаш «жиддий муаммо» эканини билдирди ва ёрдам бериш мақсадида янги қурилишларда ҳамёнбоп уй-жойлар учун квоталар каби чораларни жорий этди.

Университет ҳам уй-жой ва бошқа маҳаллий қулайликларга бўлган босим туфайли деярли ўн йил давомида талабалар сонини тахминан 10 000 нафар билан чеклаб қўйган.

Санъат тарихи мактабининг тўртинчи курс докторанти Франческа Биси ушбу босимларни яхши билади, чунки у Файф шаҳарчасида ҳамёнбоп уй-жой топа олмаганидан кейин яқин атрофдаги қишлоқдан қатнамоқда.

«Бу ерда уй-жой бозорида йўл топишга ҳаракат қилиш жуда стрессли бўлди ва ҳатто тўртинчи курсимда ҳам бу ҳали ҳануз катта муаммо туғдирмоқда», деди у.

«Бу мени ишимдан, ўқишимдан чалғитади ва руҳий саломатлигимга ҳам жуда катта салбий таъсир кўрсатади.

Мен ўша йили жамғаришга муваффақ бўлган ҳар қандай маблағим барибир бошланғич тўловга сарфланиб кетишини биламан, чунки бу бозорда топган нарсангизни танлаб ўтиришга қурбингиз етмаслигини тушунасиз ва умуман бирор жой топганингиздан ўзингизни бахтли ҳис қиласиз.»

Rightmove кўчмас мулк фирмаси маълумотларига кўра, ўтган йили Сент-Эндрюсда ўртача эълон қилинган ижара ҳақи ойига 1 702 фунт стерлингни ташкил этган, Шотландия бўйича ўртача кўрсаткич эса ойига 1 245 фунт стерлингга тенг.

Сент-Эндрюс университети талабалар ассоциациясидан Эми Элвинснинг айтишича, бу таклиф тақчиллигидан аллақачон зарар кўрган уй-жой бозорида бўшлиқни юзага келтирган.

У шундай деди: «Сент-Эндрюсдаги юқори ижара ҳақи пировардида барча ваколатлар уй эгалари қўлида эканини англатади, бу эса талабаларнинг тўлиқ ставкада ишлашга мажбур бўлиши мумкинлигини англатади.

Бу шундай бозорни яратдики, унда шаҳардаги барча уйлар барибир банд бўлиши тушунилади, шунинг учун уларнинг сифати ва нархи қандай бўлиши аҳамиятсиз бўлиб қолган.

Бу жамият аъзоларининг ҳам моддий жиҳатдан сиқиб чиқарилаётганини англатади ва бизга аслида кўпроқ ҳамёнбоп ижара уй-жойлари керак.»

Шотландиядаги кўчмас мулк ва ерларнинг мутлақ кўп қисми шу мамлакатда жойлашган жисмоний ва юридик шахслар номига рўйхатга олинган.

, external ер реестридаги жами 28 825 та мулк ҳуқуқини (умумий ҳажмнинг 1,4 фоизи) кўрсатади, бу ерда эгаси сотиб олиш вақтида Буюк Британиядан ташқаридаги манзилга эга бўлган.

BBC Scotland учун тақдим этилган рақамлар шуни кўрсатадики, Сент-Эндрюсдаги KY16 8 ва KY16 9 почта индексларида ер реестридаги 5 494 та мулк ҳуқуқи сотиб олиш вақтида Шотландияда жойлашган жисмоний ёки юридик шахслар номига расмийлаштирилган — бу умумий ҳажмнинг 81 фоизини ташкил этади.

Яна 845 таси (12%) Буюк Британиянинг қолган қисмидаги манзилларга, 444 таси (7%) эса Буюк Британиядан ташқарида рўйхатга олинган.

Хорижда рўйхатдан ўтган мулкларнинг таҳлили шуни кўрсатадики, улар 51 та турли мамлакатлар ёки тож ерларидаги, жумладан, Россия ва Кайман оролларидаги жисмоний ёки юридик шахслар томонидан сотиб олинган.

Жами бўлиб, Сент-Эндрюсдаги 164 та мулк ҳуқуқи Америка Қўшма Штатлари манзилига рўйхатга олинган (барча хорижий рўйхатларнинг 37 фоизи), ундан кейинги ўринларда Швейцария (30) ва Гонконг (28) туради.

RoS маълумотлари шуни кўрсатадики, Сент-Эндрюс Шотландиядаги хорижий харидорлар энг кўп бўлган кучли ўнта почта индекси секторлари орасида тўртинчи ўринда туради.

Кучли ўнликдаги қолган тўққизта жойнинг барчаси Эдинбургда жойлашган бўлиб, биринчи ўринда Квотермайл туради, у ерда мажмуадаги уй-жойларнинг учдан бир қисмидан кўпроғи хорижда жойлашган шахслар томонидан сотиб олинган.

Маҳаллий кўчмас мулк агентлари университетда ўқиётган фарзандлари яшаши учун уй сотиб олаётган бадавлат ота-оналар, шунингдек, шаҳарга унинг гольф майдонлари туфайли жалб қилинган одамлар томонидан барқарор талаб мавжудлигини хабар қилишмоқда.

Rettie кўчмас мулк фирмаси маълумотлари шуни кўрсатадики, сўнгги 12 ой ичида Сент-Эндрюсдаги уйларнинг ўртача сотилиш нархи 482 879 фунт стерлингни ташкил этди — бу Шотландия ўртача кўрсаткичидан икки баравар кўп — ва ўн йил олдинги 312 464 фунт стерлингга нисбатан юқори.

Фирманинг тадқиқот ва стратегия бўйича директори доктор Жон Бойл Файф шаҳарчаси «Шотландия контекстида қизғин бозор» эканини айтди.

У қўшимча қилди: «Сайёҳлар бу ерга келишганда, бу ер нафақага чиқиб яшаш учун ёмон жой эмаслиги ҳақида ўйлашади.

Шундай қилиб, сизда жамият ичида уйини кичикроғига алмаштирмоқчи бўлганларнинг катта талаби бор ва сизда университет муҳити бор, яъни ҳам кўплаб талабалар, ҳам кўплаб ходимлар мавжуд.

Сент-Эндрюс [Эдинбургнинг] Нью-Таун, Морнингсайд ва Глазгонинг вест-энди билан бир қаторда, бутун мамлакат бўйлаб бир ҳовуч энг нуфузли ҳудудлардан биридир.

Унга турли хил харидорлар, жумладан, у ерда яшаш учун жой топишга сарфлайдиган катта миқдордаги маблағга эга бўлган харидорлар томонидан жуда катта талаб мавжуд.»

Сент-Эндрюс университетининг турар жой ва бизнес хизматлари директори Бен Стюарт муассасанинг Шотландия иқтисодиётига йиллик 480 миллион фунт стерлинг миқдоридаги ҳиссасини кўрсатиб ўтди, бу Файф ва Тейсайд ҳудудида 9 000 та иш ўрнини қўллаб-қувватлайди.

У шундай деди: «Сент-Эндрюс табиийки океан ва яшил белбоғлар билан чегарадош. Бундай турдаги уй-жойларни қуриш учун кўп жой қолмаган.

Бу ерда барча тузилмалар бирлашиши ва босимни қандай юмшатиш мумкинлигини тушуниши керак.

Уй-жой билан боғлиқ вазиятда кўпинча талабалар ноҳақ айбланади, ваҳоланки далиллар бу анча мураккаб манзара эканини кўрсатмоқда.»

Стюартнинг айтишича, бу уй-жой нархларида ва BBC Scotland News томонидан аниқланган тенденцияларда ўз аксини топган.

У қўшимча қилди: «Кўпинча, энг қалин ҳамёнга эга бўлганлар шаҳарда мулк сотиб олишга ҳаракат қилаётган маҳаллий аҳолидан кўра — сезиларли фарқ билан — юқорироқ нарх таклиф қилишмоқда.

Ва кўпинча энг қалин ҳамёнга эга бўлганлар хориждан келганлардир.»

Маҳаллий тадбиркор ва Сент-Эндрюс бизнесни ривожлантириш округи раиси Дебби МакКаллум шаҳарнинг халқаро нуфузи минглаб иш ўринларини қўллаб-қувватлашини ва «маҳаллий корхоналаримиз ва кенг қамровли иқтисодиёт учун жуда қадрли» эканини айтди.

У қўшимча қилди: «Бироқ, глобал миқёсда тан олинган шаҳар бу ерда йил бўйи яшайдиган одамлар учун ҳам қулай бўлиши керак ва Сент-Эндрюс, биринчи навбатда, ҳамжамиятдир.

Мулкка бўлган талаб ортиб бораётган бир пайтда, биз халқаро инвестицияларнинг фойдасини гуллаб-яшнаётган маҳаллий ҳамжамиятни қўллаб-қувватлайдиган уй-жойлар, корхоналар ва хизматларга бўлган эҳтиёж билан қандай мувозанатлаштиришимиз ҳақида оқилона суҳбатларни давом эттиришимиз керак.»

Маҳаллий уй-жой бозоридаги кутилаётган асосий ўзгариш — бу шаҳар чеккасида 1 000 дан ортиқ янги уй-жойларни таъминлайдиган бир қатор янги қурилишлардир.

Бу умумий таклифни оширади, аммо Файф кенгашининг уй-жой масалалари бўйича раҳбари Жон Миллс ушбу ҳудудлардаги уйларнинг 30 фоизи ҳамёнбоп уй-жойлар бўлишини ҳам қайд этди.

У қўшимча қилди: «Биз Сент-Эндрюсда ҳамёнбоп уй-жой топиш катта муаммо эканини ва бунинг ягона ечими йўқлигини биламиз.

Шунинг учун биз маҳаллий аҳоли учун уй-жой имкониятларини яхшилашга ёрдам берадиган бир қатор чораларни кўрмоқдамиз.»

Миллс қисқа муддатли ижаралар сонини назорат қилиш ҳудудлари ва асосий ходимларга кенгаш уй-жойлари қандай тақсимланишини доимий равишда қайта кўриб чиқиш каби сиёсатларни кўрсатиб ўтди.