Ҳисоботга кўра, уй хўжаликларининг деярли ярми иқтисодий ўсишнинг афзалликларини кўрмаяпти
Таҳлиллар Англиянинг шимолий ва жанубидаги уй хўжаликларининг ўртача харажатлар қобилиятида "катта" тафовут борлигини аниқлади.
Янги ҳисоботда Британия хонадонларининг деярли ярми иқтисодий о'сиш ҳаёт сифатини яхшиламайдиган ҳудудларда истиқомат қилиши, бу эса хонадонларнинг харажатлар кучидаги сезиларли даражада Шимол ва Жануб о'ртасидаги тафовутни та'кидлайди.
ПвС консалтинг фирмаси тадқиқотчилари Англиянинг шимолидаги, Мидленд ва Уелсдаги ҳар бир минтақанинг харажатлар кучи миллий о'ртача ко'рсаткичдан пастроқ эканлигини, Лондон ва Жануби-Шарқий ҳудудлар эса ундан юқори эканлигини аниқладилар.
Бу топилмалар Бош вазир Энди Бернхем турмуш даражасини ошириш учун яшаш нархи ва минтақавий тенгсизликни ҳал қилишга содиқлик билдирган бир пайтда пайдо бо'лди. Бироқ, янги Бош вазирнинг иқтисодий стратегиялари бо'йича саволлар сақланиб қолмоқда, Буюк Британия ҳукуматининг қарз олиш харажатларининг ошиши давлат харажатлари то'г'рисидаги қарорларга та'сир қилиши кутилмоқда.
Пайшанба куни э'лон қилинган ҳисоботда айтилишича, 12,5 миллион хонадонга тенг оила - умумий аҳолининг 46 фоизи - мамлакатнинг иқтисодий о'сиши, ко'пинча бизнес инвестициялари ва иш имкониятларининг ортиши билан тасдиқланадиган, турмуш даражасини яхшилашга олиб келмайдиган қисмларида яшайди.
Ҳисоботда та'кидланишича, Англиянинг шимоли-шарқидаги уй хо'жаликларининг харажатлар қобилияти миллий о'ртача ко'рсаткичдан 6,6% паст бо'либ, йилига 1542 фунт стерлингга кам. Шимоли-г'арбий ҳудудда 1493 фунт стерлинг кам бо'лган, Ёркшир ва Хумберда эса энг катта тақчиллик кузатилган, харажатлар қобилияти нисбатан 1917 фунт стерлингга камайган.
Аксинча, Жануби-Шарқдаги уй хо'жаликларининг харажатлар қобилияти миллий о'ртача ко'рсаткичдан 9% юқори бо'либ, йилига қо'шимча 2154 фунт стерлингни ташкил этган, ундан кейин Лондон келади.
Уй хо'жаликларининг харажатлар кучи иқтисодий о'сиш турмуш даражасини яхшилаяптими ёки ё'қми, ишончли ко'рсаткич ҳисобланади. ПвС буни солиқлар ва уй-жой харажатларидан кейинги даромадларни таҳлил қилиш, шунингдек, бошқа харажатлар учун мавжуд даромаднинг аниқроқ тасвирини бериш учун уй хо'жаликларининг ҳажми ва таркибини ҳисобга олиш орқали о'лчайди.
Буюк Британия йиллар давомида суст о'сишни бошдан кечирди, аммо расмий ма'лумотлар шуни ко'рсатадики, иқтисодиёт жорий йилнинг дастлабки олти ойида 1,2% га о'сган.
Иқтисодий о'сиш ко'пгина мамлакатлар томонидан одатда кутилмоқда, чунки у одатда исте'мол харажатларининг ошишига, иш о'ринлари яратилишига, ҳукумат учун солиқ тушумларининг ошишига ва ищиларнинг иш ҳақининг яхшиланишига олиб келади. Назарий жиҳатдан, бу умумий та'сир одамларни яхшироқ аҳволга солади, аммо фойданинг амалга ошиши вақт талаб этади ва ҳаммага ҳам етиб бориши шарт эмас. ПвС ма'лумотларига ко'ра, ЯИМнинг о'сишининг "фақат бир қисми" - иқтисодий о'сишнинг о'лчови - харажатлар кучининг ошишига олиб келади.
Тадқиқотчилар уй хо'жаликларининг харажатлар кучида аниқ Шимол ва Жануб тафовутини кузатдилар, аммо Лондон ва Жануби-Шарқий каби янада бойроқ ко'ринадиган ҳудудларда ҳам шунга о'хшаш тафовутларни қайд этдилар. Масалан, Ричмонднинг о'ртача йиллик даромади Лондонда энг юқори ко'рсаткич бо'либ, 35 448 фунт стерлингни ташкил этди, бу қо'шни Ҳаммерсмитҳ ва Фулҳамда қайд этилган 18 384 фунт стерлингдан деярли икки баравар ко'п.
ПвС компаниясининг ҳукумат ва сог'лиқни сақлаш соҳаси раҳбари Рейчел Тейлор шундай деди: "Тадқиқот Буюк Британияда фаровонлик қанчалик бошқача тарзда бошдан кечирилишини ко'рсатади, нафақат минтақалар о'ртасида, балки бир-бирининг эшиги олдида ҳам кескин фарқлар мавжуд".
Англиянинг жанубидаги уй-жой нархларининг юқорилиги шимолга нисбатан харажатлар кучига та'сир қилса-да, тадқиқотчилар о'ртача юқори даромадлар уй хо'жаликлари учун бу та'сирни юмшатишини ва тафовутни сақлаб қолишини аниқладилар.
Шотландия ва Англиянинг жануби-г'арбий қисми бу тенденциядан истисно сифатида аниқланди, уй-жой нархлари пастлиги ва кичикроқ хонадонлар бу тенденцияга олиб келди, бу эса миллий о'ртача ко'рсаткичдан бироз юқорироқ куч сарфлашга олиб келди.
Ҳисоботда марказий ҳукуматдан маҳаллий ҳокимият органларига ҳокимиятни о'тказишнинг кейинги босқичи, я'ни деволуция деб номланувчи, "маҳаллий ҳудудларга маҳаллий о'сиш натижасида ҳосил бо'лган даромадларнинг ко'проқ қисмини сақлаб қолишга имкон бериши ва ресурслардан қандай қилиб энг яхши фойдаланиш борасида ко'проқ эркинликка эга бо'лиши керак" деган фикр илгари сурилди. Унда шунингдек, муваффақият "нафақат маҳаллий иқтисодиёт о'сиши, балки бу о'сиш улардаги одамлар ва жамоалар учун янада фаровонлик, кенгроқ имкониятлар ва яхшироқ ҳаётга олиб келиши билан баҳоланиши керак" деб та'кидланган.
Деволуция Бурнҳамнинг етакчилик қарашларининг марказий тамойилларидан бири бо'либ, "ҳар бир почта индексида яхши о'сиш учун шароит яратиш" ва'да қилинган.
Ҳукумат вакили Но10 Нортҳнинг ташкил этилиши "мамлакатни бошқариш усулини" қайта шакллантириш бо'йича о'сиш миссиясининг бир қисми эканлигини айтди. Улар қо'шимча қилишди: "Биз аллақачон инглиз мерларига мисли ко'рилмаган молиявий ваколатларни э'лон қилдик, шунда улар маҳаллий иқтисодиётни ривожлантириш ва давлат хизматларини яхшилаш учун даромад солиг'и тушумларидан улуш олишлари мумкин".
Бироқ, Консерватив етакчи Кеми Баденоч Бурнҳамнинг "ташхиси" ва "о'сиш назариясини" танқид қилиб, уларни "мутлақо ното'г'ри" деб атади. У: "У ҳукумат ко'проқ пул сарфласа, барчамиз бойиб кетамиз деб о'йлайди - бу шундай ишламайди", деди ва Но10 Нортҳнинг яратилишини "ҳийла-найранг" деб рад этди.
Бурнҳам муҳим хизматларни янада деволюция қилиш ва жамоатчилик назоратини ва'да қилди.