Айрим нью-йоркликлар от қўшилган аравалар тақиқланишини олқишламоқда, аммо ҳайдовчилар даромадларидан маҳрум бўлишдан хавотирда

Нью-Йоркнинг баъзи аҳолиси от қўшилган аравалар тақиқланишини мамнуният билан кутиб олмоқда, ҳайдовчилар эса ўз даромад манбаларидан хавотирда

Сентрал-паркдаги от қўшилган аравалар ҳайдовчилари кейин нима бўлишидан ташвишда, ҳайвонлар ҳуқуқлари ҳимоячилари эса тақиқни ғалаба деб билмоқда.

Алексус Лоусон беш ёшлигида Нью-Йоркнинг Сентрал-паркида аравага қўшилган отни силаганидан кейин шу соҳага қизиқиб қолган эди.

Олти йилдан бери у Манхэттеннинг энг машҳур паркида оти тортадиган аравани бошқариб келади. Аммо Лоусон шу ҳафтада шаҳарда ҳайвонлар ва жамоат хавфсизлиги билан боғлиқ хавотирлар туфайли араваларни тақиқлаш бўйича овоз берилганини эшитганидан бери ҳаловатини йўқотган.

«Отимни нима қилишим керак?» сўради парқда олти йилдан бери арава ҳайдаб келаётган 28 ёшли аёл. «Менга энди у билан ишлай олмаслигимни айтмоқчимисиз? Унинг соғлиғини қандай таъминлашим керак?»

Лоусон Сентрал-паркдаги 200 га яқин от қўшилган арава ҳайдовчиларидан биридир. Аравалар 160 йилдан ортиқ вақтдан бери баъзан баҳсларга сабаб бўладиган анъана ва оммабоп туристик кўнгилочар машғулотга айланган.

Пайшанба куни Нью-Йорк шаҳар кенгаши 2028 йилнинг июнь ойида кучга кирадиган араваларни тақиқлашни маъқуллаш учун овоз бериши кутилмоқда. Ушбу чора мэр Зоҳран Мамдани томонидан қўллаб-қувватланмоқда, у соҳа ходимлари учун ўтиш режасини тузишга ёрдам беришини айтмоқда.

Аммо BBC билан гаплашган бир нечта ҳайдовчилар янги иш исташмаслигини айтишди ва отига ёмон муносабатда бўлишади деган айбловларни рад этишди, гарчи кўплаб нью-йоркликлар ва туристлар тақиқни маъқуллаётган бўлса-да.

«Паркнинг ортида отларнинг ўлиши билан боғлиқ бир нечта ҳолатлар бўлган. уларга қаралмаётганини очиқ-один кўриш мумкин», деди Нью-Йорк аҳолисидан бири Рон Цур. «Улар қиладиган иш бу эмас».

Манхэттен бороси президенти офисига кўра, 1982 йилдан бери Сентрал-паркда ишлайдиган 40 та от ўлган, сабаблар орасида ҳаддан ташқари қизиб кетиш ва тўқнашувлар бор.

Нью-Йорк расмийлари илгари ҳам ҳайвонлар ҳуқуқлари ҳимоячилари босими остида тақиқни илгари суришган, аммо шаҳар кенгаши аъзолари ва ходимларни ифодаловчи касаба уюшмалари қаршилигига учрашган эди.

Тақиқлаш кампанияси шу ёзда бир ўсмир вафот этганидан кейин янги жадал олди.

Июнь ойида оиласи билан Ҳиндистондан Нью-Йоркка келган турист, 18 ёшли Романч Маҳажан аравада кетаётганда от чўчиб кетган, оқибатда ўсмир йиқилиб тушиб вафот этган. Ўсмир шарафига Романч қонуни деб аталган таклиф этилаётган тақиқ, шунингдек, бу йил Сентрал-паркда заҳарли ўсимликни еб қўйган Дениз лақабли арава отининг ўлимидан сўнг пайдо бўлди.

BBC билан гаплашган Сентрал-паркдаги бир нечта от араваси ҳайдовчилари ўз отларига бағишланганини ва сайрлар хавфсизликка таҳдид солмаслигини таъкидлашди.

Маҳажан ҳалок бўлган куни яқин атрофда бўлган Лоусон фожиали ҳодисани «жуда ачинарли» деб таърифлади. Аммо унинг айтишича, агар шаҳар наий равишда от қўшилган аравалар хавфсизлигидан хавотирда бўлса, уларни икки йилдан кейин эмас, дарҳол тақиқлаган бўлар эди.

Сентрал-паркни бошқарадиган ва аравалар тақиқини қўллаб-қувватлайдиган нотижорат ташкилот — Central Park Conservancy сўнгги 13 ойнинг ўзида еттита «от билан боғлиқ ҳодиса» юз берганини маълум қилди. Май ойида чўчиган от бошқа аравага урилиб, уни ағдариб юборганидан сўнг ҳайдовчи шифохонага олиб кетилган. Январь ойида Дестини лақабли яна бир от парк яқинидаги қатнов қисмига югуриб чиқиб, бир нечта машина тўқнашувига сабаб бўлган.

Олтита отга эгалик қилувчи Лоусоннинг айтишича, Нью-Йорк аравалари мамлакатдаги энг қаттиқ тартибга солинадиган аравалардир ва у отлар бу ишдан наф кўришини таъкидлади.

«Улар жунли ҳайвонга қарайдилар ва унда қопқонни кўришади», деди Лоусон тақиқни қўллаб-қувватлаётган расмийлар ҳақида. «Улар ишни даҳшатли нарса деб билишади. Отлар — меҳнаткаш ҳайвонлар».

Лоусоннинг айтишича, у отига ва арава ҳайдовчиси сифатидаги бизнесига жуда боғланиб қолган.

12 йилдан бери арава ҳайдовчиси бўлиб ишлаётган Медет Фидан ҳам оти ҳақида шундай фикрда ва ёмон муносабатда бўлиш ҳақидаги даъволарни ҳазил деб атади.

«Мен отларим билан хотиним ва болаларимдан кўра кўпроқ вақт ўтказаман», деди у. «Улар менга отимни хорлаяпман дейишяптими? Асло йўқ».

Фидан жуда ғазабда эканини ва расмийлар ҳайдовчилар ва соҳадаги бошқа кишилар билан юзма-юз гаплашмасдан тақиқни илгари суришаётганини айтди. «Агар мени эшитмасангиз, қандай қилиб келиб бизнесимни, оиламнинг тирикчилигини барбод қиласиз?» деб сўради у.

Шаҳар кенгаши июль ойида эшитув ўтказди ва жамоатчилик вакилларини, жумладан от араваси ҳайдовчиларини ўз фикрларини билдиришга таклиф этди.

От қўшилган араваларни тақиқлаш ҳақидаги қонун лойиҳаси соҳадаги одамлар учун мумкин бўлган иш билан таъминлаш, ўқитиш, карьера бўйича маслаҳатлар ва молиявий компенсацияни ўз ичига олган «саноатни ўтиш рамкаси»ни ўз ичига олади.

Мамданининг матбуот котиби унинг офиси ушбу ходимларга янги иш топишга ёрдам беришни режалаштиришда иштирок этаётганини айтди — шаҳар кенгаши эшитувида сўзга чиққан ҳайдовчиларнинг сўзларига кўра, улар йилига 60 000 доллардан (44 000 фунт стерлинг) 70 000 долларгача даромад олишади.

Аммо ҳайдовчиларни ифодаловчи Транспорт ходимлари касаба уюшмаси ушбу режа ҳеч қандай кафолатлар, жумладан, компенсация бермаслигини ва ходимлар «иқтисодий жиҳатдан касод бўлишини» айтди.

Касаба уюшмаси, шунингдек, оқибатда отларни қабул қиладиган одамлар ва ташкилотлар учун молиялаштириш етишмаслигидан хавотир билдирди. Унинг айтишича, ҳар йили минглаб отлар сўйилaдиган аукционларга тушиб қолади.

Қонун лойиҳаси отларни сўйиш ёки шунга ўхшаш ишлар учун сотишни тақиқлайди.

Крис Кенигс отларни «ажойиб» деб ҳисоблайди, аммо жамоат хавфсизлиги учун жуда катта хавф деб билади.

Арава ҳайдовчилари ўз отларининг соғлиғига содиқ эканликларини айтишса-да, ҳайвонларнинг фаровонлиги бўйича хавотирлар шаҳарда ўнлаб йиллар давомида кўтарилган.

Ҳайвонлар ҳуқуқлари гуруҳлари узоқ вақтдан бери араваларга қарши чиқишган, жумладан, Нью-Йорк саноатига жавобан ташкил этилган ташкилот ҳам. 1866 йилда Генри Берг арава отининг шафқатсизларча калтакланганини кўрганидан сўнг, отларга ва бошқа ҳайвонларга нисбатан шафқатсиз муносабатга норозилик билдириш учун Ҳайвонларга нисбатан шафқатсизликнинг олдини олиш Америка жамиятини (ASPCA) ташкил этди.

Ҳайвонларга ахлоқий муносабатда бўлиш тарафдорлари (Peta) ва от аравасини тақиқлашни қўллаб-қувватловчи ташкилотлар коалицияси ҳам араваларга қарши.

Отлар кунига тўққиз соатгача ишлаши мумкин. Ҳозирда улар паркнинг муайян кириш жойлари билан чекланган, у ерда ҳайдовчилар билан бирга ёллангунча кутиб туришади. Мижозлар 20 дақиқалик сайр учун 72,22 доллар ва ҳар бир қўшимча ўн дақиқа учун 28,89 доллар тўлайдилар.

Германиялик турист Ванесса Штолле у ва оиласининг уйда отлари борлигини ва улар йўловчиларни ташиб, шовқинли паркда бўлмаслиги кераклигини айтди.

«Бутун кун шу ерда туриш – улар учун шовқинли ва улар қишлоққа бора олишмайди», деди у.

Бошқа бир германиялик турист Кристиан Бауэрс бунга қўшилмади. У 20 йил олдин Сентрал-паркка ташриф буюрганида отларни кўрганини эслашини айтди. «Бу Нью-Йорк маданиятининг бир қисми», деди у. «Улар қолишсин. Бу жуда ёқимли».

Отлар эркин юрадиган Колорадо штатидан келган ҳайвонлар севувчи Жан Коллопи паркдаги одамлар ва отларнинг жароҳатланишига олиб келган бахтсиз ҳодисалардан хавотирда эканини айтди.

«Биламан, касаба уюшмаси бор ва одамларнинг ишсиз қолишини хоҳламайман», деди у ва қўшимча қилди: «Бу отлар учун бироз чеклашдир».

Унинг эри Крис Кенигс ҳайвонларни кўриш «ажойиб» эканини айтди. Аммо у бу ёзда ўсмирнинг ўлими «жирканарли» эканини ва отлардан баҳраманд бўлиш имконияти учун жуда юқори бадал эканини айтди.

«Парк жуда муҳташам», деб қўшимча қилди у. «Ўйламай иложим йўқ, аравалар билан ҳам, араваларсиз ҳам бу муҳташам парк бўлар эди».