Австралиядаги тўрт километрлик «ўргимчак» космосдан суратга олинди
Ландсат 9 сунъий йўлдоши Ғарбий Австралиядаги улкан ўргимчакни эслатувчи қадимий кратерни тасвирга олди. Унинг «ўргимчак» шаклидаги марказий қисми қарийб тўрт километрга чўзилган. Бу кўриниш метеорит зарбаси ва ундан кейинги юзлаб миллион йиллик эрозия натижасида пайдо бўлган.
Австралиядаги тўрт километрлик «ўргимчак» космосдан тасвирга туширилди
НАСА берган маълумотга кўра, сурат 2026-йил 20-сентабрда Ландсат 9ъдаги ОЛИ асбоби ёрдамида олинган. НАСА ва АҚШ Геология хизмати биргаликда фойдаланадиган ушбу сунъий йўлдош Ер юзасини кузатиб боради.
«Ўргимчак кратери» — Спидер Сратер Австралиянинг Кимберли ҳудудида жойлашган. Зарба оқибатида юзага келган бутун тузилма овал шаклга эга бўлиб, унинг узунлиги тахминан 13 километр, эни эса 11 километрни ташкил этади.
Геологларнинг фикрича, ўргимчакка ўхшаш марказий қисм кратер тубининг зарбадан сўнг қайта кўтарилиши натижасида шаклланган. Унинг оч рангли «оёқлари» эса қумтош тизмаларидир. Атрофдаги бошқа жинс қатламлари емирилиб кетган, бу тизмалар эса сақланиб қолган.
Олимлар аввал ушбу тузилманинг келиб чиқиши борасида турли тахминларни илгари сурган. Жумладан, уни вулқон фаолияти билан боғлаганлар ҳам бўлган. Кейинчалик дала тадқиқотларида кучли зарба тўлқинлари таъсирида ҳосил бўладиган, елпиғичсимон ёриқларга эга конуссимон тузилмалар топилган. Бу белгилар қадимий метеорит зарбасидан далолат беради.
Тадқиқотчилар зарба таъсирига учраган қумтош таркибидаги кварс ва сиркон кристалларини ҳам лабораторияда ўрганган. Ушбу маълумотлар метеорит Ерга қандай бурчак остида келиб урилганини аниқлашга ёрдам бериши мумкин.
Кратернинг аниқ ёши ҳозирча номаълум. Ҳудуддаги тоғ жинслари ёшига асосланган баҳоларга кўра, у тахминан 600–900 миллион йил аввал, кечки докембрий даврида пайдо бўлган.