45 йил аввал учирилган совет сунъий йўлдоши орбитада парчаланиб кетди
1981-йилда учирилган совет метеорологик сунъий йўлдоши «Метеор-2-7» Ер атрофидаги паст орбитада парчаланган. Космик фазони кузатувчи ЛеоЛабс компанияси аппарат яқинида бир неча ўнта бўлакни аниқлаган.
45 йил олдин учирилган совет сунъий йўлдоши орбитада парчаланди
Компания берган маълумотга кўра, ҳодиса сунъий йўлдош Ғарбий Австралиядаги кузатув майдончаларидан бири устидан учиб ўтаётган пайтда қайд этилган. Аппаратнинг нима сабабдан парчалангани хабарда очиқланмаган.
ЛеоЛабс бу ҳолатни сўнгги ойларда кузатилаётган шунга ўхшаш ҳодисаларнинг навбатдагиси деб баҳолади. Компания бундай воқеалар космик аппаратлар хавфсизлигига таҳдид кучаяётганини кўрсатишини ва узлуксиз мониторинг зарурлигини таъкидлади.
«Метеор-2-7»дан олдин ҳам бир нечта аппаратнинг парчаланиши қайд этилган. Жумладан, 2026-йил сентабрда совуқ уруш даврига мансуб АҚШнинг УСА 32 разведка сунъий йўлдоши парчалангани тасдиқланган.
Август охирида эса Ер атрофидаги паст орбитада Хитой ракетасининг босқичи парчаланган. Бундан тўрт ойдан кўпроқ вақт аввал СпасеХънинг Старлинк тизимига тегишли сунъий йўлдош билан ҳам шундай ҳодиса юз берган. Январда Россиянинг инспектор сунъий йўлдоши анча баландда — геостационар орбитада парчаланган.
Мутахассислар орбитадаги аппаратлар сонининг ортиши тўқнашувлар хавфини кучайтиришини кўп йиллардан бери огоҳлантириб келади. Битта йўлдошнинг парчаланиши янги бўлакларни ҳосил қилади. Улар бошқа аппаратларга урилиб, яна кўпроқ чиқинди пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин.
Материалда келтирилган Европа космик агентлиги маълумотларига кўра, 2005-йилда Ер орбитасида кузатиб борилаётган космик чиқинди бўлаклари сони қарийб 16 мингта бўлган. 2026-йилга келиб бу кўрсаткич 44 мингтадан ошган — ўсиш тахминан 180 фоизни ташкил этган.
Космик чиқиндилар жуда катта тезликда ҳаракатланади. Шу сабабли ҳатто кичик бўлак билан тўқнашув ҳам сунъий йўлдошга жиддий зарар етказиши мумкин.
Аппаратлар фақат чиқиндилардан эмас, бошқа сунъий йўлдошлардан ҳам четлашишга мажбур бўлмоқда. Айниқса, Ер атрофидаги паст орбитада ҳаракат тобора тиғизлашмоқда.
Материалда СпасеХънинг АҚШ Федерал алоқа комиссиясига тақдим этган маълумотлари ҳам келтирилган. Унга кўра, 2025-йил 1-июндан 2026-йил 31-майгача бўлган даврда ҳар бир Старлинк сунъий йўлдоши тўқнашувдан қочиш учун йилига 40 тадан ортиқ манёвр бажарган.