Авиакомпаниялар ҳаво ҳаракатини бошқариш тизимини танқид қилди, чунки иккинчи техник носозлик яна узилишларга сабаб бўлди
Авиакомпаниялар кечикишлардан ғазабда, хусусан, EasyJet сўнгги ҳодиса тизимнинг «бардошлилигини яна бир бор шубҳа остига қўйишини» таъкидлади.
Икки ҳафта ичида иккинчи техник носозлик бутун мамлакат бўйлаб парвозларнинг жиддий бузилишига олиб келганидан сўнг, авиакомпаниялар Буюк Британиянинг ҳаво ҳаракатини бошқариш тизимини кескин қоралади.
EasyJet душанба кунги ҳодиса хизматнинг «барқарорлигини яна бир бор шубҳа остига қўйишини» айтган бўлса, Wizz Air буни Буюк Британия ҳаво ҳаракатини бошқарадиган National Air Traffic Services (Nats) ташкилотига нисбатан «миллий ишонч инқирози» деб таърифлади.
Эйрширдаги Прествик бошқарув марказидаги техник муаммо Шотландия, Шимолий Ирландия ва Англия шимолидаги аэропортлар фаолиятини издан чиқарди ва ўнлаб рейсларнинг кечикишига сабаб бўлди.
Nats ушбу узилишга «уланиш муаммоси» сабаб бўлганини маълум қилди ва бу сентябрь ойи бошида Свонвикда 2000 та рейснинг бекор қилинишига олиб келган дастурий таъминотдаги бошқа бир нуқсон билан «ҳеч қандай алоқаси йўқлигини» таъкидлади.
Душанба кунги узилишга сабаб бўлган асосий муаммо ҳозирда бартараф этилди ва Nats тизим «тўлиқ қувват билан» ишлаётганини билдирди, бироқ расмийлар занжирли оқибатлардан огоҳлантирди.
Ташкилот вакилининг сўзларига кўра, ҳозирда улар «мижозлар билан биргаликда қолган кечикишларни бартараф этиш ва уларнинг фаолиятини нормал ҳолатга қайтариш устида ишлашга эътибор қаратган».
Cirium авиация таҳлилий компанияси маълумотларига кўра, душанба куни соат 13:45 (BST) ҳолатига кўра, камида 200 та рейс бекор қилинган ёки амалга оширилмаган. Бунга Буюк Британияга қўниши керак бўлган 100 та ва Буюк Британиядан учиб кетиши режалаштирилган 99 та рейс киради.
Энг кўп зарар кўрган авиакомпания EasyJet бўлди — унинг режалаштирилган 670 та рейсидан 47 таси бекор қилинди, British Airways эса режалаштирилган 513 та рейсидан 11 тасини бекор қилди.
Буюк Британия Фуқаролик авиацияси бошқармаси (CAA) узилишлардан жабр кўрган йўловчиларнинг компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлиши «даргумон» эканини маълум қилди.
Унда айтилишича, техник муаммо «йўловчилар ҳуқуқлари қоидаларига кўра, катта эҳтимол билан "фавқулодда ҳолатлар" оқибати деб ҳисобланади», бу эса «авиакомпаниялар йўловчиларга ғамхўрлик қилиши керак бўлса-да, улар бевосита ушбу ҳодиса туфайли юзага келган кечикишлар ёки бекор қилишлар учун компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлмаслигини» англатади.
Авиакомпаниялар соҳаси органи бўлган Airlines UK ташкилоти «Nats’нинг навбатдаги муваффақиятсизлигидан» сўнг йўловчилар ва авиакомпаниялар «яхшироқ муносабатга лойиқ» эканини билдирди.
Wizz Air UK бош директори Ивонн Мойнихан Nats тизимини «зудлик билан ислоҳ қилишга» чақирди ва унинг ҳозирги раҳбариятига ишончи йўқлигини айтди.
BBC Radio 4 каналининг «World at One» дастурида Nats раҳбари Мартин Рольф истеъфога чиқиши керакми, деган саволга Мойнихан шундай жавоб берди: «Биз энг юқоридаги раҳбариятга қарашимиз керак. Аммо ундан ҳам муҳимроғи, директорлар кенгаши нима қиляпти?»
Jet2 раҳбари Стив Хипи Буюк Британиянинг ҳаво ҳаракатини бошқариш инфратузилмасини мустаҳкамлаш учун «зудлик билан ва масъулиятли» чоралар кўришга чақирди.
Ryanair Рольфни истеъфога чиқишга чақириғини такрорлаб, у «ишончли тизимни ҳам, самарали захира тизимини ҳам таъминлай олмаганини» айтди. Охирги носозлик авиакомпаниянинг 140 та рейси ва 25 000 йўловчисига таъсир кўрсатди.
British Airways «Nats билан боғлиқ навбатдаги техник носозлик» «ҳафсалани пир қилганини» билдирди.
Nats вакили узилишлар учун узр сўраб, шундай деди: «Реал ҳаётда технологиялар ишдан чиқиши мумкин ва баъзан шундай бўлади ҳам, биз буни тан оламиз. Бизнинг вазифамиз имкон қадар узилишларни камайтиришдир.
Хавфсизликка путур етадиган ҳар қандай ҳодисани қабул қилиб бўлмайди — бу ҳар доим бизнинг биринчи галдаги вазифамиздир».
Улар Nats ҳаво ҳаракатини иложи борича тезроқ нормал ҳолатга қайтариш устида ишлаётганини қўшимча қилиб, йўловчиларни парвоз мақомини ўз авиакомпанияларидан текширишни сўради.
Транспорт вазири Ҳайди Александр парвозлар билан боғлиқ муаммолар йўловчилар учун «жуда ачинарли» эканини айтди.
74 ёшли Стив Дэвис BBC’га ҳаво ҳаракатини бошқариш тизимидаги техник муаммолар «жуда тез-тез содир бўлаётгани» сабабли ундан «ғазабда» эканини айтди.
Душанба куни эрталаб у ва рафиқаси Сэди Эдинбургга учадиган easyJet рейсини тарк этиш ҳақида кўрсатма олгандан сўнг Бирмингем аэропортида қолиб кетишган.
Килмарноклик Николь Макклоски оиласи билан Париж Диснейлендига саёҳат қилиши керак эди, бироқ уларнинг рейси бекор қилинди.
У BBC’га Глазго аэропортига кетаётганларида рейс кечиктирилгани ҳақида хабар олишганини, аммо аэропортга етиб келганларидан кейингина парвоз бутунлай бекор қилинганини билишганини айтди.
Николнинг сўзларига кўра, улар душанба куни кечроқ бўладиган бошқа рейсга қайта рўйхатдан ўтишган ва «муаммо ўз вақтида ҳал бўлишига» умид қилишмоқда.
Nats’нинг сўнгги муаммолари сабаблари ҳақида кам нарса маълум, фақат Англия шимоли, Шотландия ва Шимолий Ирландия бўйлаб ҳаво ҳаракатини бошқарадиган ва Буюк Британия ҳаво ҳаракатининг тахминан 42 фоизини қамраб оладиган Прествикдаги бошқарув марказида техник носозлик юз бергани маълум.
Nats’нинг Гэмпширдаги Свонвик маркази эса Буюк Британиянинг жанубий қисмидаги ҳаво ҳудудини, жумладан Хитроу ва Гатвик аэропортларига яқинлашиш йўлларини бошқаради.
Ўтган ой Свонвикда юз берган ҳодиса юз минглаб йўловчиларга таъсир кўрсатди, баъзилар аэропорт полларида ухлашга мажбур бўлди ёки шу ой бошида чет элда қолиб кетди.
Ушбу узилиш анча жиддийроқ эди, чунки у Буюк Британия ҳаво ҳудуди орқали қитъалараро ва узоқ масофали парвозларга таъсир қилганди.
Ўтган ҳафта эълон қилинган ҳисоботда Nats дастурий таъминотдаги носозлик «миллисония ичида» содир бўлганини ва бу тизимда бузилган маълумотлар пайдо бўлишига олиб келганини маълум қилди.
Бироқ, Буюк Британиянинг ҳаво ҳаракатини бошқариш тизими қисқа вақт ичида иккита йирик муаммога дуч келгани кескин танқидларга сабаб бўлди ва ўтган ҳафта истеъфога чиқмаслигини айтган Nats раҳбари Мартин Рольфга нисбатан босим янада кучайиши кутилмоқда.
Рольф ўша пайтда BBC’га берган интервьюсида дастурий таъминотдаги нуқсон «жуда ва жуда тушунарсиз» бўлганини айтиб, истеъфога чиқмаслигини билдирган эди.
«Менинг вазифам бундай ҳолатлар имкон қадар камроқ содир бўлишини таъминлашдир», деган эди у.