Август дунё тарихидаги энг иссиқ ой бўлди

Август дунё тарихидаги энг иссиқ ой сифатида қайд этилди

Дунёда кузатувлар бошланганидан бери энг иссиқ ой қайд этилди. Европа Иттифоқининг Коперник иқлим ўзгаришини ўрганиш хизмати (С3С) 10-сентябр куни маълум қилишича, август ойида Ер сайёрасидаги ўртача ҳарорат саноатлашувгача бўлган даврдагидан 1,5 даражадан кўпроққа ошган.

Август давомида дунё бўйлаб фавқулодда об-ҳаво ва иқлим билан боғлиқ офатлар юз берди. Олимлар Непал ҳамда Хитойнинг Тибет минтақасида юзлаб одамларнинг ёстиғини қуритган кўчкилар ва сув тошқинларида иқлим ўзгариши рол ўйнаганини таъкидлашмоқда. Бу борада ҳозир аниқ тадқиқотлар давом этмоқда. Индонезиядан Белгиягача ва Грецияда ўрмон ёнғинлари кучайди, Венгрия ва Руминияда эса кучли қурғоқчилик кузатилди.

Ҳароратнинг саноат давридан 1,5 даражадан ошиши жуда муҳим. Чунки деярли 200 та давлат 2015-йилги Париж иқлим келишуви доирасида иқлим ўзгаришининг энг оғир оқибатларидан қочиш учун ҳарорат ўсишини айнан шу даражада ушлаб туришга ваъда берган эди. Бу кўрсаткич ўн йиллик ўртача қиймат сифатида ҳисобланади.

Август ойи 2025-йил ноябр ойидан бери ўртача ҳарорат саноат давридан 1,5 даражадан ошган илк ой бўлди. Дунё бўйича ер юзасидаги ҳаво ҳарорати ўртача 16,96 даражани ташкил этди.

С3С маълумотига кўра, бу кўрсаткич инсоният нефт, кўмир ва газни саноат миқёсида ёқишни бошлаган ХИХ асрдаги ўртача ҳароратдан 1,65 даражага юқори. Қазилма ёқилғиларни ёқишдан чиқадиган чиқиндилар иқлим ўзгаришининг асосий сабабидир.

“Биз Европада об-ҳавога қанчалик мослашмаганимизнинг оқибатини кўрдик: йўллар эриб кетди, темир йўллар қийшайди, мактаблар ёпилди, шифохоналар тўлиб кетди ва йилнинг бу даври учун рекорд даражадаги ёнғинлар юз берди”, деди Европа об-ҳаво прогнозлари марказининг стратегик раҳбари Саманта Бержесс.

“Иқлим ўзгариши ҳақидаги гаплар узоқ юртларда содир бўладиган мавҳум тушунчадан кундалик ҳаётимизни издан чиқарувчи ҳодисага айланди”, дея қўшимча қилди у.

Маълумотлар Ғарбий Европада кузатувлар тарихидаги энг иссиқ ёз якунланаётганини тасдиқлади. Май ойидан бери давом этаётган кетма-кет иссиқлик тўлқинлари экинларга зарар етказди. Кўплаб ҳудудларда дарёлар сувининг камайиши ва тупроқ намлигининг йўқолиши деҳқонлар муаммоларини янада кучайтирди.

Дунё расман Париж келишувидаги 1,5 даражалик чекловни ҳали бузмаган. Чунки бу чеклов вақтинчалик чўққини эмас, балки ўн йилликлар давомидаги ўртача ҳароратни англатади. Ҳозирда дунёнинг узоқ муддатли исиш даражаси саноат давридан тахминан 1,4 даражага юқори.

БМТ ўтган ҳафтада узоқ муддатли 1,5 даражалик мақсадни сақлаб қолишнинг имкони қолмаганини маълум қилди. Ташкилот ҳукуматларни белгиланган меъёрдан ошиб кетишни камайтириш учун СО2 чиқиндиларини тезроқ қисқартиришга чақирди.

Мамлакатда июн охирида кузатилган иссиқ тўлқини ўзининг юқори даражадаги интенсивлиги билан рекорд ўрнатган. Ушбу даврда иссиқлик билан боғлиқ 2 025 та қўшимча ўлим ҳолати қайд этилган.