Astana Finance Days 2026: диққат марказида янги инвестиция воситалари, СИ ва яшил молиялаштириш

Astana Finance Days 2026: фокусда янги инвестициявий воситалар, СИ ва яшил молиялаштириш

10 сентябрь куни «Астана» халқаро молия марказида (АХММ) IX молиявий форум Astana Finance Days 2026: Delivering Impact. Capital in Action давом этмоқда. Форум инвесторлар, молия ва технология соҳаси вакиллари, регуляторлар, давлат ва квазидавлат тузилмалари, шунингдек, халқаро бизнес вакилларини бирлаштиради.

Иккинчи куннинг асосий мавзулари — Қозоғистоннинг минтақавий молиявий ва савдо хаби сифатидаги мақомини мустаҳкамлаш, капитал бозорини янада ривожлантириш, авиацияни молиялаштириш, тўғридан-тўғри инвестициялар, рақамли активлар ва ислом молияси, сунъий интеллект инфратузилмаси, креатив индустриялар ва барқарор молиялаштиришнинг янги воситалари.

Иккинчи куннинг ишбилармонлик дастурини «Транзитдан транзакцияларга: Қозоғистоннинг минтақавий молиявий ва савдо хаби сифатида шаклланиши» ялпи сессияси очиб берди. Муҳокамада «Самрук-Қазына» АЖ бошқаруви раиси Нурлан Жакупов, АХММ бошқарувчиси Ренат Бектуров, Goldman Sachs компаниясининг EMEA минтақасидаги ривожланаётган бозорларда минтақавий сотувлар йўналиши ҳамраиси Йылмаз Коджагёз ва Brookfield компаниясининг Яқин Шарқ бўйича бошқарувчи ҳамкори ва минтақавий раҳбари Жад Эллаун иштирок этди. Siguler Guff ҳаммуассиси ва инвестициялар бўйича директори Дрю Гафф модераторлик қилди.

Иштирокчилар Қозоғистоннинг географик жойлашуви, транспорт йўналишлари, молиявий инфратузилма ва капитал бозорларининг ривожланиши транзит оқимларини инвестиция лойиҳалари, битимлар ва узоқ муддатли шерикликларга айлантиришга қандай ёрдам бериши мумкинлиги ҳақида гапирдилар.

Сўнгра «Қозоғистон капитал бозори: янада ривожланиш вектори» сессияси бўлиб ўтди. АХММ Молиявий хизматларни тартибга солиш қўмитаси (AFSA), Қозоғистон Республикаси Молия бозорини тартибга солиш ва ривожлантириш агентлиги, FTSE Russell ва Қозоғистон молиячилар уюшмаси вакиллари бозор ликвидлигини ошириш, инвесторлар базасини кенгайтириш ва инфратузилмани такомиллаштиришни муҳокама қилдилар.

Минтақавий кун тартибини «Инвестиция оқимларини очиш: Хитой ва Қозоғистон капитал бозорларининг интеграцияси» сессияси давом эттирди. Astana International Exchange, CICC, Hong Kong Exchanges and Clearing, Shanghai Stock Exchange ва «Самрук-Қазына» АЖ вакиллари трансчегаравий капитал жалб қилиш, қозоғистонлик эмитентларнинг халқаро инвесторлардан фойдаланиш имкониятлари ва Хитой билан молиявий ҳамкорликни янада ривожлантиришни муҳокама қилдилар.

Инвестициявий резидентлик механизмларига алоҳида урғу берилди. «Инвестициялар орқали резидентлик: Қозоғистонни глобал мобил капитал учун позициялаш» сессиясида давлат органлари вакиллари ва халқаро экспертлар тегишли механизмларни, жумладан, АХММнинг Инвестициявий солиқ резидентлиги дастурини ривожлантиришни кўриб чиқдилар.

АХММнинг Bybit ва Binance глобал платформалари билан шериклиги доирасида, AFSA томонидан лицензияланган платформаларда савдо қилинадиган рақамли активлар дастур доирасида янги инвестиция воситаси сифатида тақдим этилди.

### Авиацияни молиялаштириш янги йўналиш сифатида

Иккинчи куннинг асосий тармоқ йўналишларидан бири авиацияни молиялаштириш бўлди. «Қозоғистон ва Марказий Осиёда минтақавий авиация молиялаштириш бозорининг очилмаган салоҳияти» давра суҳбатида давлат органлари, авиакомпаниялар, аэропортлар, юк ташувчилар, молия институтлари ва лизинг компаниялари вакиллари ҳаво кемалари, авиация инфратузилмаси ва соҳанинг бошқа стратегик муҳим активларини молиялаштиришни муҳокама қилдилар.

Тадбир доирасида АХММ биринчи «Қозоғистон ва Марказий Осиёда авиацияни молиялаштириш: глобал трендлар ва АХММнинг роли» таҳлилий ҳисоботини тақдим этди. Тадқиқот ҳаво кемаларини молиялаштириш ва лизинг моделларига, халқаро авиация хаблари тажрибасига, Марказий Осиё ва Кавказнинг инвестициявий салоҳиятига, шунингдек, авиация битимларини тизимлаштириш учун АХММ юрисдикцияси имкониятларига бағишланган.

Бундан ташқари, Қозоғистоннинг Jupiter Jet юк авиакомпанияси томонидан Америка лизинг берувчиси билан ҳаво кемаси лизинги бўйича биринчи битим муваффақиятли якунлангани эълон қилинди. АХММнинг Авиация-молия хаби компанияга битимни тизимлаштиришда ёрдам берди.

АХММ ва Қозоғистон тараққиёт банки барқарор авиация ёқилғиси (Sustainable Aviation Fuel, SAF) соҳасидаги лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш бўйича ўзаро англашув меморандумини имзолаш ниятида. Ҳужжат SAF лойиҳаларини ривожлантиришда ҳамкорлик қилишни, бозор иштирокчиларининг ўзаро ҳамкорлигини ва Қозоғистоннинг шаклланаётган барқарор авиация ёқилғиси секторига молия жалб қилиш учун шароит яратишни назарда тутади.

### Тўғридан-тўғри инвестициялар ва рақамли активлар

Дастурнинг алоҳида блоки тўғридан-тўғри инвестициялар бозорини ривожлантиришга бағишланди. АХММ, Qazaqstan Investment Corporation (QIC) ва Халқаро молия корпорацияси (IFC) инвестициявий фаоллик тўғрисидаги илгари эълон қилинмаган маълумотларни, шунингдек, бозор иштирокчилари билан ўтказилган сўровнома ва интервьюлар натижаларини ўз ичига олган қўшма ҳисоботни тақдим этдилар.

Технологик трекда иштирокчилар АХММнинг рақамли активлар экотизимини, ислом инвестиция воситаларини ва бозор инфратузилмасининг янги шаклларини ривожлантиришни муҳокама қилдилар.

«Анъанавий бозорлардан ташқарида: деривативлар ва прогноз бозорларини ривожлантириш» сессиясида AFSA, ITS, AIX, Bloomberg, Binance ва Orient Capital Management вакиллари янги молиявий воситаларни қўллаш ва уларни тартибга солиш ёндашувларини муҳокама қилдилар.

### Креатив индустриялар инвестиция бозорига чиқмоқда

Иккинчи кун дастурининг салмоқли қисми интеллектуал мулкни мустақил инвестиция активига айлантиришга бағишланди.

«Креатив индустриялар янги активлар класси сифатида» панель сессиясида мусиқа индустрияси, ўйинлар ишлаб чиқиш, рақамли платформалар, венчур фондлари ва инвестиция компаниялари вакиллари ижодий лойиҳаларни молиялаштириш механизмлари, интеллектуал мулкни монетизация қилиш моделлари ва креатив сектор компанияларининг инвестициявий тайёрлик мезонларини муҳокама қилдилар.

Муҳокаманинг амалий давоми Creative Pitch Day 2026 бўлди. АХММ креатив платформаси ташкилотчилари кино, мусиқа, ўйинлар ишлаб чиқиш ва рақамли контент соҳаларида 100 дан ортиқ ариза қабул қилдилар. Якуний рўйхатга потенциал инвесторларга тақдим этилган 19 та лойиҳа кирди.

Форум доирасида, шунингдек, барқарор молиялаштириш, креатив индустриялар, финтех, трансчегаравий молиявий хизматлар ҳамда Қозоғистон ва Қирғизистон капитал бозорларини ривожлантириш соҳасида бир қатор битимлар имзоланиши кўзда тутилган. Хусусан, АХММ Яшил молия маркази, First Carbon Group Ltd., Green Investment Group LLP, HYT-CAPITAL, Қозоғистон креатив индустриялар альянси, CodeCoin Tech Ltd., Delta DA Ltd., «Altyn Bank» АЖ, шунингдек, Astana International Exchange ва Қирғизистон фонд биржаси иштирокида меморандумлар тузиш режалаштирилган.

### Углерод бозори ва токенизация

Форумнинг эътиборга лойиқ воқеаларидан бири AIXда ихтиёрий бозорнинг углерод бирликлари савдосининг тантанали равишда бошланиши бўлади. Тақдим этилган материалларга кўра, биржа Марказий Осиёда биринчи бўлиб Verified Carbon Standard (VCS) халқаро стандарти бўйича верификацияланган углерод бирликлари савдоси учун ўз биржа инфратузилмасини тақдим этади.

Бундан ташқари, Tech Hub Ltd. ва ōzen Қозоғистон ва Марказий Осиёда мусиқа роялтисини токенизация қилиш платформасини ривожлантиришга қаратилган ҳамкорлик тўғрисидаги ҳадли битимни имзоладилар.

### Сунъий интеллект янги инвестиция активи сифатида

Сунъий интеллект билан боғлиқ янги инвестиция имкониятлари «СИ капитал ва бозорларнинг янги драйвери сифатида» сессиясида тақдим этилди.

AIFC Insights таҳлилий маркази СИни янада ривожлантириш учун зарур бўлган ҳисоблаш қувватлари, маълумотларни қайта ишлаш марказлари, энергетика ва телекоммуникация инфратузилмасига бағишланган AI as Infrastructure: Investment, Compute, Power and Capital Formation across Kazakhstan and the Turkic Space ҳисоботини тақдим этди.

Барқарор молиялаштириш блокида АХММ ва ИҲҲТнинг табиий капитал билан боғлиқ молиявий хавф-хатарлар тўғрисидаги қўшма тадқиқотининг дастлабки натижалари тақдим этилди. Биринчи босқичдаги таҳлил мамлакат молиявий сектори активларининг қарийб 91 фоизини ташкил этувчи банк секторини қамраб олади.

Мовий молиялаштиришни ривожлантириш бўйича сессияда АХММ Яшил молия маркази, БМТТД ва «Яшил» иқтисодиёт манфаатлари йўлидаги ҳаракатлар шериклиги (PAGE) Қозоғистоннинг биринчи миллий Мовий таксономияси ва Мовий облигацияларни чиқариш бўйича миллий қўлланма устида олиб борилган ишлар натижаларини тақдим этдилар.

Ушбу воситалар сув хавфсизлиги, сув инфратузилмасини модернизация қилиш, оқова сувларни тозалаш ва сув экотизимларини муҳофаза қилиш соҳасидаги лойиҳаларни молиялаштириш учун ягона мезонларни белгилаши кутилмоқда.

### Молия бозорининг янги воситалари

Форум иштирокчилари, шунингдек, деривативлар ва прогноз бозорларини ривожлантириш истиқболларини муҳокама қилдилар. AFSA тўловлари муайян молиявий ёки иқтисодий воқеанинг содир бўлишига боғлиқ бўлган воқеаларга асосланган контрактларни (Event-Based Contracts) синовдан ўтказиш учун ҳуқуқий асосни тақдим этди.

Янги воситаларни синовдан ўтказиш фақат АХММнинг FinTech Lab доирасида амалга оширилади, бу эса маҳсулотларни назорат қилинадиган регуляторлик муҳитида баҳолаш имконини беради.

Бундан ташқари, AFSA International Trading System Limited чиқаришни режалаштираётган клиринг иштирок этиш сертификатларини малакали инвестициялар деб тан олди. Янги восита ликвидликни бошқариш ва РЕПО битимлари орқали таъминланган молиялаштиришни жалб қилиш самарадорлигини ошириши керак.

Яна бир ташаббус йирик корпоратив, энергетика, инфратузилма ва транспорт хавф-хатарларини тизимлаштириш, биргаликда андеррайтинг қилиш ва қайта суғурталаш учун минтақавий қайта суғурталаш хаби — AIFC Reinsurance Hub концепциясининг тақдимоти бўлди.

Ташаббус Қозоғистон ва Марказий Осиёнинг қайта суғурталаш имкониятларини ривожлантириш, андеррайтинг сифатини ошириш ва бозор иштирокчиларининг халқаро қайта суғурталовчиларга чиқиш имкониятларини кенгайтиришга қаратилган. Эҳтимолий моделнинг параметрларини давлат органлари, регуляторлар, суғурта ҳамжамияти, инвесторлар ва халқаро бозор иштирокчилари билан қўшимча равишда ишлаб чиқиш режалаштирилган.

### АИФС Авардс 2026

Форумнинг биринчи куни якунида AIFC Awards 2026 лауреатлари эълон қилинди. Мукофот АХММ экотизимини ривожлантириш, мустаҳкамлаш ва халқаро миқёсда тарғиб қилишга салмоқли ҳисса қўшган компания ва ташкилотларга топширилади.

Мукофотларни қуйидагилар қўлга киритдилар:

- «Активларни бошқариш бўйича етакчи компания» — OQAM Finance Ltd.;

- «Молия бозорини ривожлантириш етакчиси» — International Trading System Limited;

- «Ислом молияси соҳасидаги ютуқлари учун» — MIZAN Islamic Finance Ltd.;

- «АХММда бизнесни ташкил этиш ва ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун» — Consult Engineering Group Limited;

- «Барқарор молиялаштириш ва ESG соҳасидаги етакчилик» — Global ESG Partnership NPIO;

- «Энг яхши рақамли мижоз тажрибаси» — Ailat AI Ltd.;

- «АХММ экотизимини энг яхши халқаро тарғиб қилиш» — Fonte Capital Ltd.;

- «Қозоғистонда АХММ экотизимини энг яхши тарғиб қилиш» — Abylai Global Solutions Ltd.

AIFC Legal Award 2026 доирасида Sayat Zholshy Law Firm Limited йилнинг юридик фирмаси, Максим Бурак эса йилнинг ҳуқуқшуноси деб топилди.

АХММнинг халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун махсус мукофотларига GulfLink Ltd., China International Capital Corporation (CICC), Shanghai Stock Exchange ва Бирлашган Араб Амирликларининг Қозоғистон Республикасидаги Элчихонаси сазовор бўлди.

Astana Finance Days 2026 нинг муҳим қисми сифатида AFD Exhibition Hub — молия институтлари, банклар, инвестиция ва бошқарув компаниялари, шунингдек, финтех ва технологик лойиҳаларни бирлаштирувчи ягона кўргазма майдончаси ўз ишини давом эттирмоқда.

Иштирокчилар маҳсулот ва ечимларни тақдим этмоқдалар, ишбилармонлик учрашувлари ўтказмоқдалар ҳамда потенциал шериклар ва инвесторлар билан тўғридан-тўғри алоқалар ўрнатмоқдалар.