Аргентина Буюк Британиянинг Фолкленд оролларида нефть қидириш ишларига қарши судга даъво аризаси киритди
Халқаро денгиз ҳуқуқи трибуналига топширилган даъво Фолкленд ороллари атрофида авж олаётган низодаги энг сўнгги воқеликдир.
Аргентина Буюк Британиянинг Фолкленд оролларидаги нефть қидирув ишлари бўйича судга мурожаат қилди
Аргентина ҳукумати Фолкленд ороллари шимолида нефть ва газ қидирув ишларини тўхтатишга қаратилган ҳуқуқий жараённи бошлади, бу эса Буюк Британия билан низони янада кучайтирди.
Буэнос-Айрес ўз баёнотида Халқаро денгиз ҳуқуқи трибуналига топширилган ариза Буюк Британия томонидан «ноқонуний» рухсат берилган деб ҳисобланган фаолиятни тўхтатишга қаратилганини билдирди.
Бу қадам Аргентина президенти Хавьер Милей Sea Lion нефть кони лойиҳасини бекор қилишга чақирганидан икки ҳафта ўтиб амалга оширилди. Ушбу лойиҳа Исроиллик ва британ компаниялари ўртасидаги қўшма корхона ҳисобланади.
Буюк Британия Ташқи ишлар вазирлиги вакили Ума Кумаран Аргентинанинг Фолкленд оролларида ишлаётган компанияларга қарши «кучайиб бораётган кампанияси»ни қоралади ва айни пайтда ушбу компаниялар учун янги ҳимоя чораларини эълон қилди.
Сўнгги воқеалар Британия ҳарбий кучлари оролларни эгаллаб олган Аргентина кучларини сиқиб чиқарганидан бери 40 йилдан ортиқ вақт ўтгач, Британиянинг ўз-ўзини бошқарадиган ҳудуди (Аргентинада Лас-Мальвинас номи билан познат) суверенитети бўйича Буюк Британия ва Аргентина ўртасидаги кескинликни чуқурлаштирмоқда.
Ўтган ой бошида Милей, шунингдек, Фолкленд ороллари яқинида нефть қазиб олаётган фирмаларга қарши иқтисодий санкциялар қўллаш билан таҳдид қилган эди.
Ума Кумаран Аргентина ҳукуматини Фолкленд ороллари аҳолисига нисбатан «иқтисодий тазйиқ» ўтказишда айблади.
«Биз уларни қўллаб-қувватлаш учун нима зарур бўлса, ҳаммасини қиламиз», — деди у сешанба куни Жамоалар палатасида.
Фолкленд оролларидан тахминан 130 миль (209 км) узоқликда жойлашган Sea Lion нефть конида 1,7 миллиард баррель нефть борлиги тахмин қилинмоқда.
Фолкленд ороллари ҳукумати ўтган ойда қидирув лицензияларини узайтирди ва конда қазиб олиш 2028 йилда бошланиши кутилмоқда, бу эса оролнинг қарийб 3500 нафар аҳолисига жуда катта даромад келтириши мумкин.
Иккита нефть компанияси — Британиянинг Rockhopper Exploration ва Исроилнинг Navitas Petroleum компаниялари Британия томонидан берилган ҳақиқий лицензияларга эга эканлигини айтмоқда.
Аргентина ҳукумати низоли денгиз ҳудудларидаги денгиз муҳити халқаро ҳуқуқ билан ҳимояланганини билдирмоқда.
Унинг аризаси «Аргентинанинг континент шельфидаги суверен ҳуқуқларини сақлаб қалиш ва Буюк Британия томонидан бир томонлама ҳамда ноқонуний равишда рухсат берилган фаолиятнинг олдини олишга қаратилган».
Аргентина Ташқи ишлар вазири Пабло Кирно X ижтимоий тармоғидаги постида ҳукумат трибуналдан Буюк Британияга қарши бир қатор қарорлар чиқаришни, жумладан, янги қидирув рухсатномаларини тўхтатишни сўраётганини айтди.
Бироқ, Буюк Британия ҳукумати Sea Lion қонуний эканини, Фолкленд ороллари шельфида жойлашганини ва ороллар ҳукумати томонидан тартибга солинишини айтмоқда.
Фолкленд ороллари ҳукумати қидирув лицензияларини чиқарса-да, улар Буюк Британия Ташқи ишлар вазири томонидан тасдиқланиши керак.
Кумараннинг айтишича, трибуналга қилинган мурожаат «Фолкленд ороллари ҳукумати томонидан берилган лицензияларни бекор қилмайди, оролларнинг тартибга солувчи органини ўзгартирмайди ва углеводородларни қонуний қазиб олиш фаолиятини тўхтатишни талаб қилмайди».
Ишни кўриб чиқадиган трибунал Гамбургда жойлашган мустақил суд органи бўлиб, Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Денгиз ҳуқуқи бўйича конвенцияси адолатли қўлланилиши учун масъулдир.
Британия Ташқи ишлар, ҳамдўстлик ва ривожланиш вазирлиги (FCDO) расмийлари Буюк Британия трибунал билан ҳамкорлик қилишини, аммо Аргентинанинг даъвосига кескин эътироз билдиришини айтди.
Уларнинг таъкидлашича, мақсад низони авж олдириш эмас, балки Аргентинанинг сўнгги қадамига кескин жавоб қайтариш ва Буюк Британия қонуний иқтисодий фаолият деб ҳисоблайдиган нарсани ҳимоя қилишдир.
Улар, шунингдек, Аргентинанинг қасос олишидан хавотирда бўлган бизнес субъектларини тинчлантиришни хоҳлашади. Шу сабабли, Милейнинг санкциялар билан таҳдид қилишидан сўнг фирмаларни Аргентина қонунларининг ҳар қандай экстерриториал таъсиридан ҳимоя қилиш учун Савдо манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунга мувофиқ чоралар жорий этилмоқда.
Ташқи ишлар вазири Эд Милибэнд шундай деди: «Аргентинанинг қонуний тижорат фаолияти билан шуғулланаётган бизнес ва жисмоний шахсларни қўрқитишга бўлган уринишлари қабул қилиб бўлмасдир. Компаниялар сиёсий тазйиқ таҳдидисиз қонуний тижорат қарорларини қабул қилишда эркин бўлишлари керак».
Сўнгги ҳаракатлар Милейнинг ўтган ой охирида Бош Ассамблеядаги нутқида БМТни Фолкленд ороллари суверенитети бўйича ҳаракат қилмагани учун кескин танқид қилганидан кейин юз берди.
У БМТни фақат «яхши ниятли бюрократлар қиёфасидаги манман паразитларга» хизмат қиладиган «фойдасиз ташкилот» деб таърифлади.
Сешанба куни Кумаран Милейнинг Нью-Йоркдаги баёнотларини «адоват уйғотувчи» деб атади.
1982 йилдаги мағлубиятга қарамай, Аргентина Фолкленд оролларига бўлган даъвосини ҳар доим сақлаб келган. Йиллар давомида кетма-кет келган ҳукуматлар ушбу даъвони турли даражадаги тажовузкорлик ва дипломатия билан давом эттирдилар.
Буюк Британия расмийлари Аргентинанинг ҳозирги раҳбарияти келаси йилги сайловлар олдидан атайлаб қарама-қаршиликка интилмоқда деб ҳисоблайди.