АҚШнинг қарз олиш харажатлари инфляция қўрқуви туфайли янги рекорд даражага етди
Нефт нархлари кўтарилиши билан 10 йиллик самарали фоиз ставкаси 4,79% гача кўтарилди, бу 2025-йил январидан бери энг юқори кўрсаткичдир.
АҚШнинг қарз олиш харажатлари инфляция хавотирлари туфайли янги чо'ққиларга чиқди.
Сешанба куни АҚШнинг қарз олиш харажатлари янги чо'ққига чиқди, чунки Яқин Шарқдаги янги можаролар нефт нархларини ко'тарди ва инфляция ҳақидаги хавотирларни кучайтирди. 10 йиллик қарз олиш учун самарали фоиз ставкаси 4,79% га ко'тарилди, бу 2025-йил январидан бери энг юқори ко'рсаткич бо'лди, чунки нефт нархи бир баррел учун 92 доллардан ошди. Глобал облигациялар бозорларидаги бу тебранишлар нафақат АҚШ ҳукумати қарз олиши мумкин бо'лган ставкаларга, балки шахсларнинг ипотека, автомобил кредитлари ва кредит карталари учун то'лайдиган ставкаларига ҳам та'сир қилади.
Қарз олиш харажатларининг ошиши, АҚШда нархларнинг о'сиши сур'ати ҳақидаги қо'рқувлар билан биргаликда, Федерал Резерв шу ой охирида фоиз ставкаларини ошириши ҳақидаги миш-мишларни кучайтирди. АҚШ марказий банки раиси Майкл Барр сешанба куни қилган нутқида инфляция беш йилдан бери ҳаддан ташқари юқори бо'лганини айтди ва агар у пасаймаса, "у ҳолда биз ставкаларни ошириш учун қат'ий ҳаракат қилишимиз керак деб о'йлайман" деб огоҳлантирди. Унинг бу со'злари о'тган ҳафта Фед раиси Кевин Уоршнинг, агар сиёсатчилар америкаликлар учун яшаш харажатлари босими юмшаётганига амин бо'лмасалар, "қилинадиган иши бо'лишини" айтганидан кейин айтилди.
Со'нгги ма'лумотларга ко'ра, июл ойигача бо'лган йилда нархлар 3,4% га ошган ва Феднинг 2% мақсадидан ошиб кетган. Бироқ, фоиз ставкалари бир неча ой давомида о'згаришсиз қолди ва 3,5% дан 3,75% гача. Уорш фоиз ставкаларининг потенциал траекторияси ҳақида иккиланиб келган, аммо инвесторлар со'нгги изоҳларни диққат билан кузатиб боришган ва бу ойда ставкаларнинг ошиши кутилмоқда.
Инфляция ҳам Фед, ҳам глобал инвесторлар учун ташвиш туг'диради, бу эса облигация бозорларида юқори ставкаларни - ёки улар ма'лум бо'лганидек, даромадлиликни - келтириб чиқармоқда. Ҳукуматлар харажатлар учун маблаг' йиг'иш учун облигацияларни, асосан ИОУни чиқарадилар ва бунинг эвазига улар фоиз то'лайдилар. Облигация инвесторлари одатда инфляция юқори бо'лса ёки келажакда унинг ко'тарилиши кутилса, юқори даромадни - ёки даромадлиликни - талаб қиладилар ва бундай ставкалар бутун дунё иқтисодиётида қарз олиш харажатларини белгилайди.
Инфляциядан ташқари, инвесторлар глобал миқёсда ҳукумат қарз олиш даражаси, шунингдек, йирик технология фирмаларининг харажатлари ҳақида ҳам хавотирда, сун'ий интеллектдан инвестицияларнинг даромадлилиги борасида ноаниқлик сақланиб қолмоқда. АҚШда миллий қарз 40 триллион доллардан ошди ва Доналд Трамп ва Жо Байден ма'муриятлари даврида атиги о'н йил ичида икки баравар ошди.
30 йиллик қарз олиш харажатлари 2007 йилдан бери кузатилмаган даражага етганидан со'нг, Г'азначилик котиби Скотт Бессент АҚШ ҳукумати ставкаларни пасайтириш мақсадида ко'проқ қарзни қайтариб сотиб олишини э'лон қилди, аммо бозорнинг бу э'лонга муносабати қисқа муддатли бо'лди. АҚШда облигациялар бозорларидаги кескин о'сишдан со'нг 30 йиллик ипотека ставкалари бир йиллик энг юқори ко'рсаткичга, я'ни қарийб 6,7% га ко'тарилди. Ставкаларнинг ошиши қарз олиш ва харажатларни камроқ жозибадор қилиши мумкин, бу эса исте'молчилар харажатларни камайтирса ва бизнес инвестицияларни то'хтаца, иқтисодий о'сишни сусайтириши мумкин.