АҚШ оқ танлиларга нисбатан камситишлар иддаоси туфайли Жанубий Африка расмийлари учун визаларни чекламоқда

**АҚШ оқ танлиларга нисбатан тахмин қилинаётган камситишлар туфайли Жанубий Африка расмийларига виза чекловлари жорий этди**

Давлат котиби Марко Рубио Жанубий Африка АҚШнинг ирқий тенгсизлик борасидаги хавотирларини бартараф эта олмаганини айтди

АҚШ Жанубий Африкадаги оқ танли озчиликни камситишда айбланаётган шахсларга қарши виза чекловларини жорий этди, бу икки давлат ўртасидаги кескинликнинг навбатдаги кучайишидан далолат беради.

Трамп маъмурияти Жанубий Африкани бир қатор масалалар, жумладан, асосан голланд ва француз муҳожирларининг авлодлари бўлган африканерларни камситувчи ирқий тенгсизликка қарши курашишга қаратилган сиёсати учун танқид қилиб келмоқда.

Жанубий Африка бу айбловни бир неча бор рад этган.

«Жанубий Африка ҳукумати илгари билдирилган хавотирларни етарли даражада бартараф этмади», деди Давлат котиби Марко Рубио сешанба куни чекловларни эълон қилган баёнотида.

Унинг сўзларига кўра, виза чекловлари Жанубий Африкада «ирқий камситишни тарғиб қилувчи, зўравонликка ундаган ёки товон тўламасдан ерларни мусодара қилишга имкон берувчи» шахсларга нисбатан қўлланилади.

Рубио чекловлардан жабр кўрган бирорта ҳам шахснинг исмини дарҳол ошкор қилмади.

Икки давлат ўртасидаги муносабатлар ўтган йилнинг бошида Президент Дональд Трамп лавозимига қайтганидан бери ёмонлашиб бормоқда, АҚШ раҳбари ёрдамни қисқартирди, Жанубий Африка элчисини чиқариб юборди ва «таъқиблардан» қочаётган оқ танли жанубий африкаликларга «бошпана» таклиф қилди.

Бироқ Жанубий Африка ҳукумати оқ танлиларни таъқиб қилаётгани ёки уларнинг ерларини тортиб олаётгани ҳақидаги даъволарни бир неча бор рад этган.

Унда оқ танлилар геноциди ҳақидаги айбловлар кенг миқёсда рад этилгани ва ишончли далиллар билан тасдиқланмагани айтилган.

Жанубий Африканинг сўнгги жиноятчилик статистикаси оқ танлилар бошқа ирқий гуруҳларга қараганда кўпроқ зўравонлик жиноятлари қурбони бўлганини кўрсатмайди.

Трамп ўтган йили Жанубий Африка Президенти Сирил Рамафоса ҳукуматга камдан-кам ҳолларда товон тўламасдан ерни тортиб олишга рухсат берувчи қонунни имзолаганидан кейин африканерларга қочқинлик мақомини берган эди.

Қонунчилик давлатга жамоат манфаатлари йўлида мулкни экспроприация қилишга рухсат беради ва компенсация миқдори нолгача камайтирилиши мумкин бўлган ҳолатларни белгилайди. Аммо у, шунингдек, аксарият ҳолларда расмийлардан аввал мулк эгалари билан келишувга эришишни талаб қилади ва низолар судга олиб чиқилиши мумкин.

Ерга эгалик қилиш Жанубий Африкада апартеид тугаганидан кейин уч ўн йилликдан кўпроқ вақт ўтгач ҳам жуда нозик масала бўлиб қолмоқда, унга кўра қора танли кўпчилик ердан маҳрум қилинган ва кўплаб асосий ҳуқуқлари инкор этилган эди.

Ҳукуматнинг таъкидлашича, ер ислоҳоти ушбу тарихий тенгсизликни тузатиш учун зарур ва янги қонун ўзбошимчалик билан ерларни тортиб олишга йўл қўймаслигини таъкидламоқда.

Аксарият хусусий қишлоқ хўжалиги ерлари аҳолининг 7 фоиздан кўпроғини ташкил этувчи оқ танли жанубий африкаликларга тегишли.

Сешанба куни ижтимоий тармоқдаги алоҳида постда Рубио Жанубий Африка ҳукуматини «африканер озчилигига нисбатан ирқий адоват» олиб боришда айблади ва у адолатсизлик деб атаган нарсага масъул бўлганларнинг «Америка Қўшма Штатларида ўрни йўқ»лигини айтди.

Унинг сўзларига кўра, Жанубий Африка ҳукумати Вашингтон африканерлар ва бошқа озчиликларга нисбатан «ҳукумат томонидан қўллаб-қувватланадиган камситиш» деб таърифлаган АҚШ хавотирларини етарли даражада бартараф эта олмаган.

«Қўшма Штатлар бундай хатти-ҳаракатларнинг назоратсиз қолишига йўл қўймайди», дея қўшимча қилди у.

Унинг айтишича, ушбу сиёсат нишонга олган ҳаракатлар «тинчлик, иқтисодий барқарорлик ва қонун устуворлигига» путур етказади.

Жанубий Африка ҳукумати АҚШ чекловларига ҳали муносабат билдиргани йўқ.

АҚШнинг Преториядаги элчихонаси Вашингтон Жанубий Африка билан мулоқот ўз ниҳоясига етди деб ҳисоблашини билдирди ва Африка давлатини мустаҳкам икки томонлама муносабатларга содиқлигини кўрсата олмаганда айблади.

У янги виза чекловлари янада қаттиқроқ чораларнинг бошланиши эканлигидан огоҳлантириб, шундай қўшимча қилди: «Ушбу виза чекловлари сиёсати Американинг ушбу масаладаги қатъий қарорини кўрсатадиган бир қатор кучайтирувчи чора-тадбирларнинг биринчи қадамидир».

Жанубий Африка АҚШ билан кескинликни юмшатишга ҳаракат қилди, Рамафоса ўтган йилнинг май ойида Оқ уйга катта делегация, жумладан, коалицион ҳукуматининг оқ танли аъзолари ва таниқли оқ танли жанубий африкалик гольфчилар билан ташриф буюрди.

Трамп Овал кабинетдаги учрашувни оқ танли жанубий африкалик фермерлар ўлдирилаётгани ва «таъқиб қилинаётгани» ҳақидаги даъволар билан тузоққа айлантирди — бу кенг миқёсда рад этилган асоссиз далилларни тақдим этди.

Африканинг энг йирик иқтисодиёти август ойида АҚШга экспорт қилинадиган товарларга 30 фоизлик тарифлар билан зарбага учради — бу Саҳрои Кабирдан жанубий Африкадаги энг юқори кўрсаткичдир.

Сўнгги виза чекловлари АҚШ иммиграция қонунчилигининг давлат котибига кириши АҚШ ташқи сиёсати манфаатларига зарар етказиши мумкин деб ҳисобланган чет эл фуқароларини тақиқлашга рухсат берувчи қоидасига мувофиқ жорий этилмоқда.