Аляскада дронлар ёрдамида 70 млн литрга яқин ёмғир ёғдирилди — бунга 3 соат вақт сарфланди
Аляскада дронлар ёрдамида қарийб 70 млн литр ёмғир ёғдирилди — бунга 3 соат кетди
Американинг Раинмакер стартапи Аляскадаги Кенай яриморолида дронлар орқали булутларни сунъий “уруғлантириш” бўйича тажриба ўтказди. Компания ҳисоб-китобига кўра, бу технология атиги уч соат ичида ёғингарчилик сифатида тахминан 19 миллион галлон (деярли 70 миллион литр) қўшимча сув ҳосил қилиш имконини берган.
Дронлар 10 марта учиб, денгиз сатҳидан 3 500 метрдан 4 200 метргача баландликдаги булутларга кумуш ёдид заррачаларини сепган. Раинмакер ушбу усулдан АҚШ ғарбидаги қурғоқчиликка қарши курашиш ва сув тизимларини тўлдиришда фойдаланишни режалаштирмоқда.
Раинмакер булутларга “глациоген сепиш” деб аталадиган усул билан ишлайди. Бу технология одатда −5 °С дан паст ҳароратларда қўлланади: булутларга муз кристаллари ҳосил бўлишига ёрдам берувчи заррачалар киритилади, кейин улар қор ёки ёмғир кўринишида ёғади. Бунда кўпинча кумуш ёдид ишлатилади.
Компания ушбу қадимдан маълум усулни замонавий дронлар ва об-ҳавони кузатиш тизимлари билан бирлаштиради. Унинг “Элижаҳ” дрони, жумладан, кучли музлаш шароитида ҳам юқори баландликда автоном учишга мўлжалланган. “Стратус” дастурий платформаси эса қулай шароитларни башорат қилади, топшириқ бажарилишини назорат қилади ҳамда радарлар ва сунъий йўлдошлар маълумотлари асосида ёғингарчилик миқдорини баҳолашга ёрдам беради.
Келажакда Раинмакер сунъий қор ёғдириш орқали музликларни ҳимоя қилади ва тиклайди. Ҳозирги намойишнинг ўзи Раинмакер яқин ойлар ичида Колорадо дарёси ва Катта Шўр кўлга қандай қилиб янги сув захираларини қўшиши мумкинлигини кўрсатиб турибди, дейди Раинмакер бош директори Августус Дорико.
Раинмакер компаниясининг айтишича, у аввалроқ Юта, Айдаҳо ва Орегон штатларида натижаларга эришган. Компания ўз маълумотларига кўра, тўрт ой ичида жами 145 миллион галлондан (тахминан 550 миллион литр) ортиқ қўшимча ёғингарчиликни таъминлаган. Бу ҳажм қарийб 1800 та америкалик хонадоннинг бир йиллик сув истеъмолига тенг.
Стартап 2023-йилда ташкил этилган бўлиб, АҚШнинг ғарбий штатлари маъмурияти ва сув хўжалиги ташкилотлари билан шартномалар тузишга улгурган. Компания, шунингдек, 50 миллион доллардан ортиқ сармоя жалб қилган. Келажакда ушбу технологияни сув танқислигидан азият чекаётган ҳудудларда, жумладан, Колорадо дарёси ҳавзаси ва Катта Тузли кўл ҳудудида қўллаш режалаштирилган.
Олимлар ва маҳаллий ҳокимият органлари булутларни “экиш” бўйича ХХ аср ўрталаридан бери тажриба ўтказиб келади. Бироқ сўнгги йилларда қурғоқчилик, шунингдек, дронлар, об-ҳавони кузатиш тизимлари ва сунъий интеллект ривожи фонида бу технологияга қизиқиш ошди. Шу билан бирга, иқлимшунослар ҳатто самарали “булут экиш” ҳам иқлим ўзгариши ва узоқ давом этган қурғоқчилик оқибатларини бартараф эта олмаслигини таъкидламоқда.