Альберта Канададан ажралиб чиқиш бўйича овоз бериш ўтказиш-ўтказмасликни ҳал қилиш учун сайлов участкаларига йўл олмоқда

Альберта Канададан ажралиб чиқиш бўйича бўлажак овоз беришни ҳал қилиш учун сайлов участкаларига бормоқда

Дўшанба куни Альберта аҳолиси кейинчалик Канададан ажралиб чиқиш бўйича референдум ўтказиш ёки ўтказмаслик масаласида овоз бермоқда.

Бюллетень шу йил бошида вилоят етакчиси Даниэль Смит томонидан ажралиб чиқиш бўйича мажбурий референдум ўтказишга чақирувчи петицияга жамоатчилик кампанияси давомида 300 000 га яқин имзо тўпланганидан кейин эълон қилинган эди.

Ажралиб чиқишнинг кўплаб тарафдорлари нефтга бой вилоятнинг иқтисодий кенгайишига Оттавадаги Канада федерал ҳукуматининг экологик сиёсати тўсқинлик қилаётганини айтмоқда.

Бордию, Альбертанинг Канада таркибида қолишини хоҳлайдиганлар — жумладан Бош вазир Марк Карни — мамлакатни ташқи босим қаршисида ягона фронт бўлиб чиқишга чақирди.

Сўровномалар шуни кўрсатдики, альберталикларнинг аксарияти Канадада қолиш учун овоз беради, гарчи овоз бериш олдидан бўлиб ўтган мунозаралар аллақачон жиддий бўлинишга олиб келган бўлса-да.

Бошқа бир гуруҳ ажралиб чиқишга қарши ўз петицияси учун имзо тўплади ва унга 400 000 дан ортиқ киши имзо чекди. Вилоят аҳолиси тахминан беш миллион кишини ташкил қилади.

Агар альберталиклар дўшанба куни мажбурий референдумни давом эттириш учун овоз берса, Смитнинг айтишича, бу энг эрта 2027 йилда содир бўлиши мумкин.

Смитнинг дўшанба кунги овоз беришга рухсат бериш ҳақидаги қарори суд ажралиб чиқиш тарафдори бўлган петицияни блокировка қилганига қарамай қабул қилинди, суд петицияда вилоят Канадани тарк этган тақдирда ерлари таъсир остида қоладиган туб аҳоли (биринчи миллатлар) билан маслаҳатлашилмаган деб топган эди.

Судьянинг қароридан сўнг, туб аҳоли гуруҳлари Смитнинг овоз бериш жараёнини давом эттиришга рухсат бериш ҳақидаги қарорини «нодемократик» ва «авторитар» деб таърифладилар.

Альберта Бирлашган Консерватив Партиясига (UCP) раҳбарлик қилувчи Смит бу масалани сайловчилар ҳукмига ҳавола қилиш ҳақидаги ўз танловини ҳимоя қилди. Унинг ўзи ажралиб чиқишга қарши, аммо бу жараён вилоят аҳолисига ўз фикрини билдириш имкониятини беради, дейди.

Бюллетендаги асосий савол шундай бўлади: «Альберта Канада вилояти бўлиб қолиши керакми ёки Альберта Ҳукумати Канада Конституциясига мувофиқ Альбертанинг Канададан ажралиб чиқиши ёки чиқмаслиги бўйича мажбурий вилоят референдумини ўтказиш учун зарур бўлган ҳуқуқий жараённи бошлаши керакми?»

Сепаратик кампанияга Боннивиллдан қурол дўкони эгаси Мич Сильвестр ва Калгарилик адвокат Жеффри Рат раҳбарлик қилмоқда. Иккаласи ҳам Альбертанинг фаровонлик лойиҳасига тегишли бўлиб, уларнинг айтишича, вилоятнинг иқтисодий ўсиши Оттавадаги кўп йиллик Либералар бошқаруви томонидан чекланган.

Уларнинг таъкидлашича, сўнгги 10 йил ичида кетма-кет келган Либерал ҳукуматлар Альбертага нефть ва газ саноатини кенгайтиришда ёрдам беришдан кўра экологик сиёсатни биринчи ўринга қўйган. Уларнинг айтишича, агар Альберта Канададан ажралса, ўз бойлигининг кўпроқ қисмини сақлаб қолади.

Сепаратизмни қўллаб-қувватловчи «Let’s Talk Alberta» гуруҳи асосчиси Крис Скотт овоз бериш арафасида BBC Newsга дўшанба кунги натижа қандай бўлишидан қатъи назар, кампания аллақачон ўз мақсадларининг баъзиларига эришганини айтди. «Энг муҳими, суҳбат бошланди ва у давом этиши керак», деди у. «Бошланган нарсани энди тўхтатиб бўлмайди», дея қўшимча қилди у.

Ажралиб чиқиш қаршиларининг айтишича, мустақил Альберта миллиардлаб долларлик қарз учун жавобгар бўлиб қолади. Улар ноаниқлик — улар буни Буюк Британиянинг 2016 йилда Европа Иттифоқидан чиқиш бўйича Brexit овоз бериши билан солиштирадилар — минглаб иш ўринлари ва инвестицияларни вилоятдан сиқиб чиқаришидан огоҳлантирмоқда.

Карни сайловчиларни ажралиб чиқишни очиқчасига рад этишга чақирди. Пайшанба куни бўлиб ўтган митингда сўзга чиқиб, у хавф жуда юқори эканини айтди.

«Дунё янада хавфли ва бўлинган бўлиб қолди. Чегараларимиздан ташқаридаги баъзи кучлар бизга эгалик қилиш учун бизни парчалашга ҳаракат қилмоқда», деди Карни ва Канаданинг Қўшма Штатлар билан давом этаётган савдо уруши ҳақида илгари айтган огоҳлантиришларини такрорлади.

Ажралиш масаласидан ташқари, альберталиклар яна тўққизта масала бўйича овоз беришади, уларнинг бир нечтаси вилоят ўз иммиграция тизими устидан каттароқ назоратга эга бўлиши керакми-йўқми деган масалага қаратилган.

Юз минглаб одамлар дўшанба кунигача почта орқали барвақт овоз бериб бўлишган ва дастлабки рақамлар юқори давоматдан далолат беради.

Вилоят сайлов мутасаддилари бюллетенларни қўлда санаб чиқади ва дўшанба куни маҳаллий вақт билан соат 20:00 дан (сешанба куни Гринвич бўйича 02:00) эрта бўлмаган вақтда бошлаб, ишни тугатиш учун 48 соат вақтга эга бўлади.

Ажралиш ҳақидаги савол биринчи бўлиб тўлиқ санаб чиқилади. Расмийларнинг айтишича, натижалар сешанба куни эрталаб тайёр бўлиши керак.