Актёр Тайгер Шроффга қилинган ҳужум Болливуднинг гангстерлик ўтмиши ҳақидаги мудҳиш эслатмага айланди

Актёр Тайгер Шроффга қилинган ҳужум Болливуднинг гангстерлик ўтмишини яна бир бор ёдга солди

2014 йилда дебют қилган актёр Тайгер Шрофф жангари фильмлардаги роллари билан танилган

Якшанба оқшомида Болливуд актёри Тайгер Шрофф Мумбайнинг фильм жулдузлари яшайдиган, мухлислар тўпланадиган ва машҳурларни учратиш кундалик турмуш тарзининг бир қисми бўлган яшил, бой жуҳу ҳудудига футбол ўйнашга борди. Аммо 36 ёшли актёр ўзининг BMW автомашинасида майдонни тарк этаётганда ўқ овозлари эшитилди. Унинг ҳайдовчиси ва актёрни тасвирга олишга келган блогер жароҳат олди.

Фильмларида одатда мураккаб жангари саҳналар ва пухта саҳналаштирилган қочишлар намойиш этиладиган Шрофф ҳақиқий отишмадан омон қолди.

Тўрт кун ўтиб ҳам бу воқеа Ҳиндистонда ҳануз ОАВнинг бош мавзуси бўлиб қолмоқда, ҳар бир янги тафсилот янги тахминлар, қарама-қарши даъволар ва эҳтимолий тилбириктиришлар рўйхатини кўпайтирмоқда.

Милитция 10 нафар гумонланувчини ушлади ёки ҳибсга олди, терговчилар эса бир нечта штатлар бўйлаб эҳтимолий қурол етказиб бериш йўлларини кузатмоқда ва ҳужум қилганларга қилинган тўловларни ўрганмоқда.

Суиқасдга уриниш, шунингдек, Ҳиндистоннинг энг машҳур гангстерларидан бири Лоуренс Бишной номини яна эътибор марказига қайтарди. Ҳужумдан кўп ўтмай, Бишной тўдасининг шериги томонидан жойлаштирилгани айтилган ва жавобгарликни ўз зиммасига олган ижтимоий тармоқдаги постнинг скриншоти интернетда тарқалди. Кейинчалик алоҳида аудиоёзув пайдо бўлди, унда ўзини Анил Пандит деб таништирган эркак даъвони такрорлади ва Шрофф Бишной йиллар давомида таҳдид қилиб келаётган актёр Салмон Хон билан эҳтимолий алоқалари сабабли нишонга олинганини айтди.

Мумбай полицияси бу даъволарни тасдиқламади ёки отишма ортида Бишной тўдаси турганини аниқламади. Терговчилар ҳануз ҳужумга ким ва нима учун буюртма берганини аниқлаш устида ишламоқда.

Шроффнинг нишонга олиниши Болливуднинг йирик намояндаларига, жумладан 2024 йилда Хоннинг уйи ташқарисидаги отишма ва шу йил бошида режиссёр Роҳит Шеттининг уйи олдидаги воқеаларга алоқадор бир қатор таҳдид ва ҳужумлардан сўнг содир бўлди. Ушбу ҳодисалар биргаликда уюшган жиноятчиликнинг фильм индустриясига таъсири ҳақидаги қўрқувларни қайта уйғотди ва Мумбай тарихидаги қоронғи саҳифа хотираларини козғади.

1990-йиллар ва 2000-йилларнинг бошларида шаҳар жиноят олами фильм бизнесига катта таъсир кўрсатган, фильмлар ишлаб чиқаришни молиялаштирган, товламачилик йўли билан пул талаб қилган ва баъзида ўз талабларини бажариш учун зўравонликдан фойдаланган. Бу таъсирни ожизлаштириш учун полициянинг кўп йиллик ҳаракатлари ва институционал молиялаштиришнинг босқичма-босқич ўсиши талаб этилди.

Эндиликда, деярли ҳар куни янги айбловлар ва назариялар пайдо бўлар экан, бир вақтлар Мумбай ўтмишига тегишли деб ҳисобланган савол яна қайтди: жиноят олами Болливудни яна назорат қилишга уринмоқдасми?

Мумбайдаги уюшган жиноятчиликка қарши авжида курашганларнинг айтишича, жавоб Шроффга қилинган суиқасд кўрсатиши мумкин бўлган даражада оддий эмас.

1998 йилда Мумбайнинг Жиноят қидирув бўлимини бошқарган Д Сиванандҳан, энг машҳур тўда етакчилари жойлашган Дубайдан келган биргина телефон қўнғироғи фильмнинг тақдирини — унда ким суратга тушиши, уни ким молиялаштириши ёки унинг дистрибуциясидан ким фойда кўришини ҳал қилиши мумкин бўлган даврни эслайди.

Хусусий пулларга қараб қолган соҳада инвестор ва товламачи ўртасидаги чегара хавфли даражада юпқа бўлиши мумкин эди. Таҳдидлар эса ҳақиқий эди. 1997 йилда мусиқа магнати Гулшан Кумар Мумбай ибодатхонаси ташқарисида отиб ўлдирилди. Уч йил ўтиб, режиссёр Ракеш Рошан суиқасддан омон қолди.

Сиванандҳан "Чори Чори Чупке Чупке" (Салмон Хон фильми) молиялаштирилишини тергов қилган, ушбу фильм продюсери ва ёрдамчиси Маҳараштранинг уюшган жиноятчилик тўғрисидаги қонунига биноан жиноят олами билан алоқалари учун олти йилга озодликдан маҳрум этилган эди. Фильм молиячиси ушбу алоқалар ҳақидаги маълумотларни яширгани учун бир йиллик қамоқ жазосини олди. Полиция фильмнинг негативларини мусодара қилди ва унинг прокатга чиқиши охир-оқибат суд назорати остида бўлиб ўтди.

Гангстерлар ҳар доим ҳам ўзларини иккиланаётган соҳага мажбуран тиқиштирмаган. Баъзи режиссёрлар ўз хоҳиши билан уларнинг пулларини излашган, бу эса иккала томонга ҳам фойда келтириши мумкин бўлган ва полиция учун парчалаш қийин бўлган келишувлар эди, деб эслайди Сиванандҳан.

Биз Сиванандҳан сўнгги зўравонликни ўзи бир вақтлар курашган мафиянинг қайтиши сифатида кўришга иккиланади. У таъқиб қилган одамлар — Довуд Иброҳим, Чҳота Шакил, Арун Гавли ва бошқалар — уларнинг етакчилари хориждан ҳаракат қилган бўлса ҳам, Мумбайга илдиз отган жиноий тармоқларнинг бир қисми эди.

"Бу биз охирги 60 йилда билган Мумбай мафияси эмас," деди у. "Бу тамоман бошқа нарса."

Гангстер Лоуренс Бишной 2015 йилдан бери қамоқда сақланмоқда

Бу "бошқа нарса" Лоуренс Бишной номи билан чамбарчас боғланиб қолди. Ҳиндистон шимолида илдиз отган ва йилларни қамоқда ўтказган гангстер Бишной афсонавий ваҳима аурасини шакллантирди: у қитъалар бўйлаб қуролланган кишиларни бошқарадиган қамоқдаги маҳбус бўлиб, унинг номи интернетда зудлик билан тарқаладиган таҳдидлар ва жавобгарликни ўз зиммасига олишда тилга олинади.

Бишной 1998 йилдаги Бишной жамоаси томонидан муқаддас деб билинадиган антилопа тури — кийикларни ноқонуний овлаш бўйича суриштирув иши юзасидан Хонга ошкора таҳдид қилган. 2024 йил апрель ойида қуролланган шахслар Хоннинг Мумбайдаги уйи ташқарисида бешта ўқ узди. Олти ой ўтгач, Хон ва бошқа актёрларга яқин сиёсатчи Баба Сиддиқий ўлдирилди. Мумбай полицияси иккала ҳужумни ҳам Бишной тўдаси билан боғлади, гарчи улар Сиддиқийнинг ўлдирилишида Лоуренс Бишнойнинг шахсий ролини аниқламаган бўлсалар-да.

Унинг тармоғига қарши баъзи айбловлар полиция терговлари билан тасдиқланган; бошқалари эса ҳануз текширилмаган. Аммо тўда аниқ қилган ишлар ва унинг номидан даъво қилинган нарсалар ўртасидаги чегара жамоатчилик ақлида хиралашиши мумкин, бу эса Бишнойнинг ёмон номини камайтиришга ҳеч нарса қилмайди.

Мумбай полициясининг собиқ комиссари Ракеш Мариа Бишнойни ўз ўтмишдошларига қараганда технологик жиҳатдан малакалироқ ва халқаро миқёсда боғланган янги авлод гангстерларининг мисоли сифатида кўрсатди. "Эски жиноят олами кўринадиган ва ҳудудий эди, аммо янгиси тарқоқ, суюқ, бу эса уни жиловлашни қийинлаштиради," деди Мариа.

"Улар шаҳарни бошқариш учун энди у ерда яшашлари шарт эмас."

Гангстерлар ва Болливуд ўртасидаги муносабатлар бошқа бир жиҳатдан ҳам ўзгарди: уларнинг қиёфасини ким шакллантириши.

1990-йилларда Болливуднинг ўзи Мумбайнинг ваҳимали жиноят олами арбобларини ҳайрат манбаига айлантиришга ёрдам берди. "Сатя" (1998) ва "Сомпанй" (2002) каби фильмлар ушбу оламга шафқатсиз, ҳақиқий реализм олиб кирди, Маној Бажпайнинг "Сатя" фильмидаги гангстер Бҳику Мҳатре образи эса, фильмшунос Ашвин Иммануэль Девасундарамнинг сўзларига кўра, "афсоналаштирилган ва туморсимон" бўлиб қолди.

Ўша даврдаги қўрқув ва ҳайрат "жамоавий онгга ўйиб ёзилган эди", деди Девасундарам BBC’га.

Ҳар бир янги ҳужум ушбу хотираларни қайтаради, дея қўшимча қилди у. Аммо бугунги гангстерларга ўз афсоналарини яратиш учун энди кино керак эмас. Ижтимоий тармоқлар уларга ўз қиёфасини шакллантириш, таҳдидлар, жавобгарликни ўз зиммасига олиш ва диққат билан саҳналаштирилган фотосуратларни Мумбайдан жуда узоқда жойлашган аудиторияга тарқатиш имконини беради.

Охирги отишмадан сўнг, полиция Хон ва Роҳит Шеттининг уйлари ташқарисида хавфсизликни кучайтиргани хабар қилинди. Барча Ҳиндистон Кино Ходимлари Уюшмаси кучлироқ ҳимояга чақириб, шундай савол берди: "Бугун бу Тайгер Шрофф. Кейингиси ким?"

Ҳозиргача жиноий тармоқлар Болливуднинг молияси ва қарорларига аввалги таъсирини қайтариб олганига кам далиллар мавжуд. Аммо сўнгги ҳужумлар бошқа бир заифликни очди.

Гангстерларга энди саноатни безовта қилиш учун уни назорат қилиш шарт бўлмаслиги мумкин. Миллионлаб телефон экранлари орқали кучайтирилган биргина суиқасд уриниши қўрқувни мўлжалланган нишондан жуда узоққа тарқатиши мумкин.

Мумбай гангстерларига қарши йиллаб курашган Сиванандҳан, ҳатто энг кучли хавфсизликнинг ҳам чеклари борлигини тушунади.

"Совутда ҳар доим ёриқ бўлади," деди у.