АКШда Сенатга оралиқ сайловлар олдидан ўтган қизиқарли дебатлардан нималарни билдик

АҚШда Сенат учун кечган шиддатли оралиқ дебатлардан нималарни билдик

Ўтган бир неча ҳафта давомида келгуси ойда бўлиб ўтадиган оралиқ сайловларда АҚШ Сенатидаги ўринлар учун курашаётган номзодлар кескин тортишувлар ва шафқатсиз шахсий ҳужумлар билан ажралиб турган дебатларда иштирок этдилар.

3 ноябрдаги овоз бериш куни яқинлашаётгани ва иккала партия ҳам Конгресс устидан назоратни қўлга киритиш учун курашаётгани сабабли, айниқса Сенат учун кечаётган энг шиддатли баҳсларда бир нечта аниқ тамойиллар кўзга ташланди.

Бу ерда сиз билишингиз керак бўлган асосий жиҳатлар келтирилган.

Республикачи номзодлар 2016 йилдан бери сайловларда дуч келаётган саволга яна бир бор тўқнаш келишмоқда: улар Президент Дональд Трамп билан қанчалик ҳамфикр?

Илгари президент билан келишмаган консерваторлар, одатда, сайловчилар ўртасида яхши натижа кўрсата олишмаган.

Сўнгги ойларда Трампнинг рейтинглари паст бўлди, сўровномалар эса сайловчиларни асосан яшаш қиймати ва ёқилғининг қимматлиги ташвишга солаётганини кўрсатмоқда.

Баъзи республикачи номзодлар Трамп билан бир сафда мустаҳкам турган бўлса-да, Reuters таҳлилига кўра, ушбу сайлов циклида АҚШ Вакиллар палатаси ва Сенатидаги рақобатли пойгаларда иштирок этаётган номзодларнинг учдан икки қисми қандайдир тарзда президент билан келишмовчиликка борган.

Мэн штатидан Сенатга олтинчи муддатга ўз номзодини қўяётган ва Трампдан қайта-қайта масофа сақлаб келаётган республикачи Сьюзан Коллинз бу фарқни яна бир бор аниқ кўрсатмоқда.

"Мен 91% ҳолатда Президент Байден билан бирга овоз бердим", деди Коллинз ўтган ҳафтадаги дебатда.

"Ҳақиқат шундаки, биргина шу йилнинг ўзида, биргина шу Конгресснинг ўзида мен Президент Трампга қарши 137 марта овоз бердим", деди у.

Коллинз Мэн штати Сенатининг собиқ президенти, демократ Трой Жексонга қарши кутилганидан ҳам кескинроқ кечаётган Сенат пойгасига дуч келмоқда. Сентябрь ўрталарида ўтказилган New York Times/Siena University сўровномаси Коллинз 3% га олдинда бўлиши мумкинлигини кўрсатади, бошқа сўровномалар эса Жексон устунлик қилаётганини кўрсатмоқда.

Бошқа пойгаларда баъзи республикачи номзодлар Трампнинг шахсан ўзига содиқлик билдирган ҳолда, Трамп маъмуриятининг муайян сиёсатидан ўзларини узоқ тутишмоқда.

Азалий республикачилар таянчи ҳисобланган Айова штатида конгрессмен аёл Эшли Ҳинсон Сенат пойгасида кутилганидан ҳам қийинроқ қаршиликка дуч келмоқда.

У демократ Жош Турекга қарши номзодини қўймоқда ва баъзи сўровномалар Турекнинг кичик устунликка эга эканини кўрсатмоқда.

Ҳинсон Трампдан узоқлашишда Коллинз каби узоққа бормаган бўлса-да, баъзи сиёсий масалаларда президент билан келишмаган.

13 октябрь куни Турек билан бўлиб ўтган дебатда Ҳинсонга Трамп маъмуриятининг Россия билан АШҚга 300 000 тонна импорт қилиш ва ундан кейин яна бир нечта етказиб беришни амалга ошириш бўйича битим тузгани ҳақида савол берилди.

Республикачи номзод кескин жавоб берди: "Биз бу мамлакатда бензин нархини туширишимиз керак, дизель нархини туширишимиз керак, лекин буни қилиш учун Россия билан битим тузишимиз керак деб ўйламайман."

Сўнгги ҳафталарда дебатлар авж олгани сайин, номзодлар ўз рақибларига нисбатан кескин шахсий ҳужумлар қилишга ҳам тайёр эканликларини кўрсатишди.

Мичиган штатида бўш турган Сенат ўрни учун кечаётган кураш — демократ Абдул Эл-Сайед ва республикачи Майк Рожерс ўртасида — шундай ҳужумларга бой бўлди.

Трамп томонидан қўллаб-қувватланган собиқ конгрессмен Рожерс дебат пайтида унинг мусулмон рақиби оиласидан кимдир "кузатув рўйхатида" бўлиши мумкинлиги ҳақида сўради.

АҚШ Сенатининг биринчи мусулмон аъзосига айланиши мумкин бўлган Эл-Сайед томонидан кескин жавоб берилди.

У республикачини "Трамп маъмуриятининг қўғирчоғи" деб таърифлади ва у "заиф, қўрқоқ [ва] сўровномалардаги рейтинглари тушмагунча оёққа турмайди" деди.

Пайшанба куни Мэн штатида Жексон ва Коллинз ўртасидаги дебатни намойишчи бўлиб қўйганидан сўнг, Коллинз ҳалақит берган шахс унинг рақиби билан боғлиқлигини шама қилди.

Шунда Жексон Коллинзга жавоб қайтарди: "Оғзингизни ёпинг, мен ҳатто у болани аниқ билмайман ҳам."

Жанубда, Жоржия штатида амалдаги демократ сенатор Жон Оссофф ва Трамп томонидан қўллаб-қувватланган республикачи вакил Майк Коллинз ўртасида янада кўпроқ шахсий ҳужумлар юз берди.

Оссоффнинг Коллинзни жоржияликларнинг пулини олиб, маълумотлар маркази ишлаб чиқувчиларига беришда айблаши билан бошланган баҳс тезда ҳақоратлар тўфонига айланиб кетди, жумладан, Оссофф Коллинзни "Учинчи Рейхнинг ярмини ишга олган" "мутаассиб" деб атади.

Коллинзнинг куёви Давид Алан Шеер II нинг ижтимоий тармоқлардаги постлари ҳам сайлов пойгасида баҳсли нуқтага айланди.

Постларининг бирида Шеер "Американинг оқ ва христианлик хусусиятига путур етказишга" қаратилган деб айтган сиёсатда "Израиль ва сионист яҳудийларни" айблаган.

Коллинз Оссоффни "ақлсизликни" "сочишда" айблаб, ўзини ҳимоя қилди.

"Мен ирқчилик, антисемитизм ва нафратни қоралаганман; манбаси қаерда бўлишидан қатъи назар, менга фарқи йўқ", деди республикачи.

Шу ноябрь ойида овоз бериш бюллетенида 35 та Сенат ўрни бор, аммо ABC News таҳлили шуни кўрсатдики, уларнинг 21 тасида асосий номзодлар ўртасида ҳеч қандай дебатлар режалаштирилмаган.

Дебатларнинг йўқлиги кузатувчиларни айниқса ҳайратда қолдирди: Техасдаги Демократик штат вакили Жеймс Таларико ва республикачи ҳамда собиқ штат бош прокурори Кен Пакстон ўртасидаги пойга.

Одатда республикачилар штати бўлган Техасдаги сўровномалар Таларико кутилмаган ғалабага эришиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

Агар у ғалаба қозонса, демократларга кўпчилик учун керак бўлган тўртта ўриндан бирини тортиб олиш орқали АҚШ Сенати устидан назоратни қўлга киритишга ёрдам бериши мумкин.

Таларико турли янгиликлар тармоқларидан келган тўртта дебат таклифини қабул қилди. Пакстон эса уларнинг ҳеч бирини қабул қилмади.

Июль ойида Пакстоннинг кампания матбуот котиби оммавий ахборот воситаларига у Таларико билан дебатда иштирок этишини айтган эди. Аммо ўшандан бери кампания ва Пакстон бу ҳақда кам гапирди. Республикачилар праймеризида Пакстонни қўллаб-қувватлаган Трамп ҳатто номзодларни дебат қилишга чақирди.

"Дебатга чиқмасликнинг бир томони шундаки, сиз ўзингиз учун далил келтириш имкониятини бой берасиз ва бунинг ўрнига рақибингизга сизнинг кейсингизни колдинчалик салбий кўрсатиш имкониятини берасиз", деди Окленд университети сиёсий фанлар профессори Питер Трамбор ўтган ойда BBCнинг АШҚдаги ҳамкори CBS News га.