АКШ Олий суди самогон тайёрлашни ниҳоят қонунийлаштириш масаласини кўриб чиқаётгани сабабли уй ҳайдовчилари хурсанд бўлишмоқда

**АҚШ Олий суди қўлбола ароқ (муншайн) тайёрлашни ниҳоят қонунийлаштиришни кўриб чиқаётганида, хонадон дистилляторлари буни олқишламоқда**

Вайоминглик 66 ёшли Жено Стеккс икки йил олдин уйда қўлбола ароқ тайёрлашни бошлаган

Вайоминглик механик ва ҳаваскор муншайнчи Жено Стеккс спиртли ичимликларни дистилляция қилиш хоббисини қўллаб-қувватлаш учун икки хонали уйида қилган ўзгаришларини фахр билан тасвирлайди.

«Мен ошхонамни дистилляция хонасига айлантирдим», дейди ўз рецептининг бир қисмини аралаштириш учун косага уланган электр пармасидан фойдаланадиган 66 ёшли соқолли эркак.

Икки йил олдин у уйда спиртли ичимликлар тайёрлаш рецептларини тажриба қилишни бошлади. Бу хобби унга янги кўникмалар ва дўстлари ва қўшнилари билан баҳам кўрадиган «қаҳва таъмли муншайн» номли ўзига хос ичимликни берди. Бу ичимлик АҚШ қонунчилигига кўра ноқонуний ҳисобланади.

«Биласизми, сукут сақланг - реклама ёки бошқа нарса қилманг», деди Стеккс.

Борган сари баъзи хонадон дистилляторлари ўз машғулотларини узоқ вақт сир тутишларига тўғри келмаслигига умид қилишмоқда. Шу ҳафтада Олий суд ушбу амалиётни тақиқловчи 1868 йилги қонунни қайта кўриб чиқишини маълум қилди ва ҳаваскор дистилляторлар уларнинг спиртли ичимликлари яқинда бутун мамлакат бўйлаб уйда тайёрлаш қонуний бўлган пиво ва вино каби қабул қилинишига умид қилишмоқда.

Даъвогарларнинг таъкидлашича, Конгресс Қайта қуриш даврида солиқ сабабларига кўра дистилляцияни чеклаш орқали ўз ваколатларидан чиқиб кетган. Улар мамлакатнинг юқори судьялари бунга рози бўлишларини хоҳлашади.

Ҳукумат юристларининг айтишича, Конгресс қонуний ҳаракат қилган ва бу чора ишлаб чиқарувчиларнинг солиқлардан қочишининг олдини олиш учун зарур эди.

Бир қуйи суд деярли 160 йиллик тақиқнинг конститутцияга зид эканлиги ҳақида қарор чиқарди, аммо бошқа шунга ўхшаш ишда бошқа қуйи суд қарама-қарши натижага эришди. Олий суд ишни келаси йил бошида кўриб чиқиши ва 2027 йил ёзида қарор чиқариши мумкин.

Ҳозирги вақтда шахсий хонадонда спиртли ичимликларни дистилляция қилиш беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш, 10 000 доллар (7 460 фунт стерлинг) жарима ёки иккаласи билан жазоланиши мумкин.

«Бу ерда гап бораётган муайян қонун ҳам бемаъни, ҳам конститутцияга зиддир», деди даъвогарларнинг манфаатларини ҳимоя қилувчи адвокат Роберт Альт. «Шуни таъкидлаш қизиқки, бу хобби олмали пирог каби амриқоча - ва албатта анча эскироқ».

Альт, Стеккс ва бу ўзгаришнинг кўплаб тарафдорлари Жорж Вашингтоннинг ўзи уйда спиртли ичимликларни дистилляция қилганини таъкидлайдилар. Тарихчи Даниэль Пирс BBC га берган интервьюсида, уйда дистилляция қилиш биринчи марта даромад олиш сабабли жиноятга айлантирилганини, спиртли ичимликлар ишлаб чиқарадиган ҳар бир кишидан солиқ тўлашни талаб қилганини айтди.

Федерал агентлар қонунни амалга оширишни бошлаганларида, қўшимча пул топмоқчи бўлган ёки бартер қилмоқчи бўлган кичик фермерларнинг танлови кам қолди.

«Агар сиз йирик дистиллятор ёки шунга ўхшаш нарса бўлсангиз, [солиқни тўлашга] қурбингиз етади, лекин аксарият одамлар учун бунинг иложи йўқ эди», деди Пирс.

АҚШда Тақиқлаш даври - 1930 ва 1933 йиллар оралиғида алкоголь ишлаб чиқариш ва сотишни бутун мамлакат бўйлаб тақиқлаш жорий этилганда, бу ноқонуний дистилляторлар, айниқса муншайнчилар учун янги бозор яратди, деди Пирс.

NASCAR пойга спорти ноқонуний спиртли ичимликларни ташиш ва қонундан қочиш учун контрабандачилар томонидан ишлатилган тезкор, ўзгартирилган машиналардан келиб чиққан.

Кўплаб одамлар Тақиқлаш даври тугагандан кейин ҳам ноқонуний равишда дистилляция қилишни давом эттиришди, кўпинча оилавий рецептларни авлоддан-авлодга сир сифатида ёки ҳеч бўлмаганда яқин доираларда етказиб беришди.

Кейинчалик, 2000-йилларнинг бошларида муншайн ва уйда дистилляция қилиш янгитдан қайта тикланди, деди у, бунга Moonshiners каби реалити-шоулар, интернет ва оммавий маданият ёрдам берди.

«Уйда дистилляция қилиш бўйича жуда кескин қайта тикланишни кўришни бошлайсиз...», деди Пирс.

Ҳаваскор Дистилляторлар Ассоциацияси асосчиси ва президенти Рик Моррис қонунни ўзгартириш учун Техасда даъво аризаси берган рақиблар орасида эди. У биринчи марта ичимликлар бизнесига газланган сув машиналари ва идишдаги сув билан ишлаш орқали кириб келган, кейин хотини билан пиво ва винонинг ҳаваскор уй пивопазига айланган.

Дистилляцияга «кейинги қадам» қўйишга ҳаракат қилганларида, улар ҳафсаласи пир бўлган муаммога дуч келишди.

«Бунинг маъноси йўқ эди», деди у. «Мен пиво ва винони мутлақо қонуний равишда тайёрлашим мумкин эди... ва аллақачон қонуний равишда тайёрлаган нарсамни яна бир қадам олдинга суриб, бурбон ёки бренди тайёрлашга ҳаракат қила олмаслигим алам қиларди».

Моррис ва бошқа кўплаб ҳаваскорлар учун жозибадорлик жараёндаги механика ва инновацияда ётади, дейди улар.

«Тартибга солиш учун жуда кўп фан ва тафсилотлар мавжуд, аммо санъатда ҳали ҳам катта ижодкорлик томири бор - таъм ва хушбўй ҳидларни аралаштириш ва буларнинг бари», деди Оҳайолик даъвогар, касби бўйича аэрокосмик муҳандис Жон Брим.

У биринчи марта бу хобби билан тахминан 17 йил олдин хотини унга уйда пиво тайёрлаш тўпламини совға қилганида шуғулланган. У уларнинг ошхонасида жойлашди, лекин «жуда кўп тартибсизликлар қилди ва гаражга ҳайдалди».

«Уйда пиво тайёрлаш орқали дистилляциянинг кейинги босқичига ўтиш ноқонуний эканлигини билдим... шунинг учун ундан узоқроқ турдим», деди у.

Аммо у эскирган қонунга қарши қонуний эътирозларга қўшилиш орқали «эзгулик кучининг бир қисми» бўлиши мумкинлигини англаб етди.

Ҳамма ҳам бу ўзгаришни қўллаб-қувватламайди, деди АҚШ Дистилляция қилинган спиртли ичимликлар кенгашининг бош ҳуқуқшуноси Кортни Армур BBC га. У уйда ишлаб чиқариш билан боғлиқ қийинчиликлар ва хавфлардан хавотирда.

«Дистилляция жараёни жуда хавфли бўлиши мумкин, жумладан портлаш, куйиш, ёнғин ва бошқалар хавфи», деди Армур. «Спиртли ичимликлар саноати ушбу хавфларни камайтириш учун хавфсизлик ва жараёнларни бошқаришга аниқ эътибор қаратади, аммо ҳатто шундай эҳтиёткор муҳитда ҳам бахтсиз ҳодисалар, жароҳатлар ва ҳатто ўлим ҳолатлари мавжуд».

Спиртли ичимликлар тўғри тайёрланмаган бўлса, соғлиқ учун хавфлар ҳам мавжуд.

«Уйда дистилляция қилиш шароитида бу хавфлар фақат ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган шахслар билан чекланиб қолмайди, балки уларнинг атрофдаги қўшниларига ҳам тааллуқлидир», деди Армур.

Уйда дистилляция қилиш ҳали ҳам федерал даражада тақиқланган бўлса-да, Миссури ва Нью-Ҳэмпшир каби штатлар шахсий фойдаланиш учун уйда маълум миқдорда ишлаб чиқаришга рухсат берувчи қонунларни қабул қилишди.

Адвокат Альтнинг айтишича, «анъанавий равишда спиртли ичимликлар штат томонидан тартибга солиш соҳаси бўлиб келган... шунинг учун штат ва федерал ваколатлар ўртасидаги бу масала ҳақиқатан ҳам ушбу ишнинг марказида туради».

Альт, шунингдек, қонуний эътироз федерал ҳокимият органларининг уйдаги фаолиятни қанчалик назорат қилиши билан боғлиқлигини айтди.

«Ушбу округ суди айтдики, қаранг, агар федерал ҳукумат бу борада ҳақ бўлса, солиқ солиш номи билан уйда нимани тақиқлашлари мумкинлигининг деярли ҳеч қандай чегараси йўқ», деди у.

Спиртли ичимликлар заводи эгаси ва Миссури штатининг собиқ вакили Дон Госеннинг айтишича, у аҳолига йилига бир киши учун уйда 100 галлон - ёки бир хонадон учун 200 галлон спиртли ичимликларни дистилляция қилишга рухсат берувчи штатнинг 1995 йилги қонунини шакллантиришга ёрдам берган.

«Мен федерал ҳукуматнинг буни қилгани учун бирор кишини келиб жаримага тортганини кўрмаганман, чунки бу жуда кичик нарса... шунинг учун кўп одамлар, менингча, ҳали ҳам эски кунлардагидек, парда ортида буни қилишади», деди Госен.

Йиллар давомида кўплаб одамлар федерал қонун ҳақида билмай, ундан маслаҳат сўраб келишган. Баъзилар унга уйда тайёрланган идишларини олиб келишади ва нима деб мийясига келишини сўрашади, деди у.

«Мен уни тотиб кўраман ва у жуда ёмон бўлади», кулиб юборди Госен. «Мен эса хурсанд қиёфага кириб, 'Оҳ, бу ажойиб' дейман - чунки улар буни ўзлари қилишган. Улар буни яхши кўришади».

Госен, Моррис ва соҳадаги бошқалар уйда дистилляция қилишни қонунийлаштириш фақат унинг кенгайишига ёрдам беради, деб ишонишади.

«Уйдаги қизиқиш одатда яхшироқ истеъмолчига, кўпроқ маълумотли истеъмолчига, кўпроқ мураккаб истеъмолчига, шунчаки кўпроқ харажат қиладиган истеъмолчига айланади», деди Госен. «Сизда менга ўхшаган одамлар бўлади, улар хонадон дистилляторлари учун эшикларимизни очадилар ва улар учун курслар ўтказадилар ва уларга ёрдам берадилар».

Вайомингга қайтиб, муншайнчи механик Стеккс жазо ва қамоқхонага дуч келишмаса, кўпроқ одамлар уйда дистилляция қилишни бошлашларига рози бўлади ва у қонунийлаштиришдан фақат ўсиш ва ижобий натижаларни кўради.

«Бу шунчаки ҳамма нарсани яхшилайди», деди у.