Афсонавий “Титаник”: 30 йил давомида кўпчилик пайқамаган хатолар

Жеймс Кемероннинг машҳур "Титаник" филми экранларга чиққанига қарийб 30 йил бўлишига қарамай, ундаги баъзи хато ва камчиликлар мухлислар томонидан эндиликда аниқланмоқда. Ўз даврида 11 та "Оскар" мукофотини қўлга киритган ва узоқ вақт давомида энг кассабоп филмлардан бири бўлган ушбу картина, ҳар қандай йирик лойиҳа сингари, айрим ноаниқликлардан холи эмас.

**Мураккаб кема тасвиридаги хатолар**

Режиссёр Жеймс Кемероннинг материалларга ўта синчковлик билан ёндашгани маълум. Филм учун афсонавий кеманинг аниқ чизмалари асосида нафақат ички жиҳозлар, балки хоналарнинг жойлашуви ҳам қайта тикланган. Шунга қарамай, баъзи камчиликлар кўзга ташланади.

Масалан, кема йўлга чиққан пайтда камера винтларнинг синхрон айланишини кўрсатади. Аслида, тўғридан-тўғри рул ортида жойлашган марказий винт фақат очиқ денгизда ишлатилган ва портда ҳаракациз турган. Бундан ташқари, винтлар бутун ва қуйма кўринишда тасвирланган, ҳолбуки 1912-йилда бундай конструксияларни пайвандлаш технологияси ҳали мавжуд эмас эди. Қизиғи шундаки, бу хато "Титаник" чўкаётган, яъни винтлар сувдан кўтарилган саҳналарда такрорланмаган – у ерда винт парракларини валга маҳкамлаб турган болтлар аниқ кўринади.

Кеманинг тўлиқ ўлчамли макетини қуриш жуда қимматга тушгани сабабли, "Титаник" ўша йиллари оммалашиб бораётган компютер графикаси ёрдамида суратга олинган. Бу ҳолат кема устидан панорама олинган саҳналарда одамлар соясининг нотўғри тушишидан яққол сезилади. Йирик пландаги саҳналарда ҳам хатолар мавжуд: масалан, Роузнинг машҳур "учиш" саҳнасидаги кема бурни Жек делфинларни томоша қилган жойдаги кема бурнидан сезиларли даражада фарқ қилади.

**Тарихий ноаниқликлар**

Кемерон учун энг катта қийинчилик филмнинг тарихий характерга эгалиги эди. "Титаник" 1912-йилда, дунё бутунлай бошқача бўлган даврда чўкиб кетган. Филмда учрайдиган кўплаб хатолар айнан шу билан боғлиқ.

Масалан, Жек Роузни кеманинг қуйи қисмидан океанга сакраш фикридан қайтараётганда, Виссота кўлидаги муз остида балиқ овлаганини эслайди. Бироқ Висконсин штатидаги ушбу сув омбори ва ундаги ГЕС 1917-йилда қурилган. Шунингдек, Жек севгилисига Санта-Моникадаги Америка тепаликларида учишни ваъда қилади, ҳолбуки бу аттраксион ҳам "Титаник" ҳалокатидан тўрт йил ўтиб бунёд этилган.

Роуз қутқарилгандан сўнг, унинг қайлиғига хизмат қилувчи малай – Спайсер (Девид Уорнер) Жек билан масалани узил-кесил ҳал қилмоқчи бўлади ва қаҳрамонлиги учун унга пул таклиф қилади. Унинг қўлидаги йигирма долларлик купюранинг бурчагидаги рақамлар жойлашуви бу банкнотанинг 1914 ёки 1918-йилга тегишли эканлигини кўрсатади.

Бироқ қаҳрамонлар сузиб кетаётган Америка келажакка ундан ҳам тезроқ қадам қўйган чамаси. Роуз ниҳоят Ню-Ёркка етиб келганида, у ёрқин порлаб турган машъалали яшил Озодлик ҳайкалини кўради. Аслида эса 1912-йилда ҳайкал ҳали дастлабки жигарранг тусида бўлган, машъаланинг ички ёриткичлари эса фақатгина 1986-йилда ўрнатилган.

Пайқаш қийин бўлган яна бир тарихий хато – биринчи класс йўловчилари черков хизмати пайтида куйлаган қўшиқдир. Бу асарнинг ўзи кема йўлга чиққан вақтда маълум бўлган, аммо жамоавий дуо пайтида ижро этилган куплет фақат 1930-йилларда пайдо бўлган.

**Роуз образидаги ноаниқликлар**

Кейт Уинслетнинг қаҳрамони олий жамият вакили бўлишдан чарчаганини ҳар томонлама намойиш этади. Масалан, у нонушта пайтида тамаки чекади. Бу эса ўша даврда ўта маданияцизлик ҳисобланган.

Бироқ баъзида томошабинда "бу қиз ХХ аср бошидаги эркин аёлми ёки келажакдан келган меҳмонми?" деган шубҳа туғилади. Черковдаги юқорида айтилган саҳнада Роуз шляпасиз ўтирган ягона аёлдир. Агар тамаки чекишни жамиятга қарши исён деб баҳолаш мумкин бўлса, у ҳолда 1960-йиллардан олдин черковда бош кийимсиз ўтиришни тасаввур ҳам қилиб бўлмасди. Шунингдек, у лабига ёрқин қизил бўёқ суртади – 1910-йилларда бунга фақат енгилтак аёлларгина жазм эта олган.

Роузнинг вақт бўшлиғида саёҳат қилганига яна бир ишора – унинг кеманинг ўлчамлари ҳақидаги суҳбатдаги гапи. У Брюс Исмейдан доктор Фрейд ҳақида эшитган-эшитмаганини сўрайди. Исмей бу ҳақда эшитган бўлиши мумкин эмасди, чунки Зигмунд Фрейд ўзининг машҳур илмий ишини 1920-йилга келибгина эълон қилган.

Катта лойиҳаларда одатий ҳол бўлганидек, филмда сон-саноқсиз дубллар туфайли юзага келган техник хатолар ҳам кам эмас. Бу биринчи навбатда қаҳрамонларнинг кийими ва соч турмагига тегишли. Масалан, Жек кишанларни болта билан чопаётган кадрда кўйлагидаги "подтяжка" бирдан ғойиб бўлиб қолади. Шунга қарамай, бу каби майда деталлар истеъдодли Жеймс Кемерон томонидан суратга олинган ушбу ажойиб асардан оладиган таассуротни асло бузолмайди.