Африканинг энг бой одами ер устидаги норозиликларга қарамай, Кенияда нефтни қайта ишлаш заводини ишга туширади
Кениядаги нефтни қайта ишлаш заводи Данготенинг 2030 йилгача Африкани кенгайтириш ва индустриаллаштиришга ёрдам бериш борасидаги улкан мақсадининг бир қисмидир.
Африканинг энг бой одами ер устидаги норозиликларга қарамай, Кенияда нефтни қайта ишлаш заводини ишга туширишга тайёрланмоқда
Алико Данготе нефт соҳасига ўтишдан олдин ўз бойлигини цемент бизнесида тўплаган
Нигериялик миллиардер Алико Данготе ва Кения Президенти Уильям Руто Кениянинг шимолий соҳилидаги Ламу шаҳрида қиймати 16 миллиард долларлик (12 миллиард фунт стерлинг) нефтни қайта ишлаш заводи қурилишига тамал тошини қўйиши кутилмоқда.
Қурилиш якунлангач, завод кунига 700 000 баррел хом нефтни қайта ишлаши прогноз қилинмоқда, бу эса уни қуввати бўйича Шарқий Африкадаги энг йирик саноат лойиҳасига айлантиради.
Ишга туширишдан олдин айрим маҳаллий аҳоли вакиллари нефтни қайта ишлаш заводи учун фойдаланилаётган ерлар учун кўпроқ товон пули талаб қилиб кўчаларга чиқишди.
BBC’га берган изоҳида Данготе норозиликларни маҳаллий савдогарлар ва халқаро иштирокчилар томонидан қўлланиладиган тактика сифатида баҳолаб, уларни рад этди ва завод қурилиши давом этишини ҳамда режалаштирилганидек 2030 йилгача якунланишини айтди.
Ламудаги нефтни қайта ишлаш заводи Кения мустақилликка эришганидан бери қиймати 5,1 миллиард долларлик (3,9 миллиард фунт стерлинг) Стандарт ўлчамли темир йўл (Standard Gauge Railway) лойиҳасини ортда қолдирган энг йирик инфратузилма лойиҳасидир. Ҳозирда Шарқий Африкада бирорта ҳам нефтни қайта ишлаш заводи мавжуд эмас.
BBC’нинг «Focus on Africa» дастурига берган интервьюсида Данготе товон пули бўйича шикоятларни рад этди ва компания ҳукумат томонидан тақдим этилган ернинг фақат ўзига керакли қисминигина олганини айтди.
«Келиб, баъзи одамлар намойиш ўтказяпти, дейишяпти. Нима учун намойиш ўтказишяпти? Сиз бирор марта одамларнинг ривожланишга қарши, ўзларига қарши намойиш ўтказганини кўрганмисиз?» дея савол берди у, норозиликлар уни ташвишга солмаётганига шама қилиб.
Африканинг энг бой одами Данготенинг сўзларига кўра, қурилиш авжига чиққан пайтда завод 60 000 иш ўрни яратади ва бундан нафақат лойиҳада бевосита банд бўлганлар, балки бошқалар ҳам фойда кўради.
«Биз роботларни олиб келамизми? Албатта, одамлар бундан фойда кўради», деди у.
Айрим танқидчилар нефт ишлаб чиқармайдиган Кенияда нега нефтни қайта ишлаш заводи қурилаётганини шубҳа остига олишди. Бошқалар эса Шарқий Африка хом нефт қувури орқали нефт экспорт қилиш сари қадам ташлаётган Танзания ёки Угандани кўрсатишди.
Бироқ Кения Энергетика ва нефт вазири Опио Вандайи BBC’га берган интервьюсида заводнинг жойлашуви унинг минтақа нефтига қарам бўлишини англатмаслигини айтди.
«Нефтни қайта ишлаш заводлари хом нефтни бозордан олади. Бозор эса очиқ», деди у.
Данготе ҳам Сингапурни мисол келтириб, худди шу фикрни илгари сурди.
«Сингапур бир томчи ҳам нефт ишлаб чиқармайди, лекин уларда жуда кўп нефтни қайта ишлаш заводлари бор», деди Данготе.
Нефтни қайта ишлаш заводи таркибида 1000 мегаваттли электр станцияси ҳам бўлади.
Данготе ишончли электр энергиясини бутун Африка бўйлаб, айниқса, хом ашёни маҳаллий даражада қайта ишлаш ўрнига ҳануз экспорт қилаётган фойдали қазилмаларга бой мамлакатларда саноатлаштириш йўлидаги асосий тўсиқ деб ҳисоблайди.
Унинг режалаштирилаётган лойиҳалари қиймати тахминан 50 миллиард долларни (38 миллиард фунт стерлинг) ташкил этади, жумладан, 2030 йилгача Африка бўйлаб 10 000 мегаватт электр энергияси ишлаб чиқариш қувватини яратиш ва агар талаб талаб қилса, буни икки баравар ошириш режалари бор.
Ламудаги янги электр станцияси Данготенинг корхоналарини, шунингдек, ҳудудда ташкил этилиши кутилаётган бошқа саноат тармоқларини қўллаб-қувватлашга мўлжалланган.
«Электр энергияси бор ва сиз қиладиган иш — бу биз «уланг ва ишлатинг» (plug and play) деб атайдиган тизимдир», деди у.
Кенияда ёқилғи нархи нисбатан юқори, бу эса қайта ишлаш қувватларининг кенгайиши охир-оқибат ёқилғи қуйиш шохобчаларидаги нархларни пасайтириши мумкинлигига умид уйғотди. Бироқ, ёқилғи учун асосий хом ашё ҳисобланган ва халқаро бозорлар томонидан белгиланадиган хом нефт нархи истеъмолчилар тўлайдиган нархда асосий омил бўлиб қолмоқда.
Ламудаги нефтни қайта ишлаш заводи Данготенинг Нигериядан ташқаридаги энг йирик таклиф этилаётган инвестицияси бўлиб, қурилиш 1 ноябрдан бошланиши режалаштирилган. Унинг Нигериядаги заводи ҳам кунига 700 000 баррел қайта ишлаш қувватига эга.
Данготе шу ой бошида 2,1 миллиард долларгача маблағ йиғиш учун 4,1 миллион дона оддий акцияларни муомалага чиқарганидан сўнг, ушбу қувватни икки баравар оширишни режалаштирмоқда.